Trong bóng tối của khu vườn ẩm ướt, trong mùi hoa dạ hương ngọt đậm muốn ngất đi và trong tiếng chân chuột sột soạt giữa những bụi chuối già cũ, tôi biết mình phải cố quên đi.
Ngồi bên tôi là anh trai, gương mặt phẳng lặng như bóng tối phía trước, điểm sáng duy nhất là đốm thuốc vụt sáng vụt tắt theo mỗi nhịp môi thở. Tóc anh trai dài như một mớ rễ tre, phủ tràn hai vai. Và mỗi khi anh nói, giọng anh như hắt lên từ những chum vại ẩn mình trong lòng đất, hắt lên từ những chén rượu nhỏ giọt ăn sâu vào thanh quản. Anh trai hút thuốc rất khuya và thường ngắm nhìn bầu trời một mình. Chưa khi nào anh tỏ ra nao núng và buồn phiền. Hay giả chăng không ai biết thấu tới những điều đó. Tôi bảo, về quê thấy nản, chẳng biết làm gì. Anh trai rít thêm một hơi thuốc: Thế bao giờ lại đi? Tôi ngồi lịm trên phiến đá dài trong vườn. Cho đến khi anh trai tắt thuốc, tay vỗ sương xuôi vai áo tôi: Vào đi, trời lạnh. Tôi theo anh trai vào nhà. Đã im lìm tất cả. Chỉ còn bóng tối và những làn hơi thở thao thức.
*
...Những ngày tươi đẹp vốn đến như một bóng nắng. Nhà tôi nằm cuối thị trấn. Cái thị trấn buồn thảm với 99 cây bàng cụt ngọn. Những ngày mưa phùn gió bấc, người ta hay nhìn thấy những bóng áo trắng tha thướt lướt qua, như những giấc mơ chưa kịp hồi sinh đã miệt mài đi mất. Hàng phố đều hoảng sợ nếu một mai lỡ sét đánh cây bàng đầu tiên trong phố chết đi, hẳn tai họa sẽ ập đến như lời báo ứng của ông thầy phù thủy giải oan những cái chết đầy tức tưởi, thất tình hay nợ nần cờ bạc nơi con suối Đầu Đẳng... Bạn đến nhà tôi theo lối cửa sau. Một bà già đeo phẻn dao, nhổ cốt trầu tì toẹt, theo sau bà là đứa con gái dính đầy tay màu chàm tươi, mặt xước đỏ như vừa chạy qua rừng rậm đầy mây móc. Bà già bảo bố tôi, nó còn quá bé, mà mẹ nó mất chiều qua, bị cơn hậu sản từ ngày mới sinh, hấp hối chỉ dặn mang nó về nhờ ông chăm sóc. Bố nó đi rồi, nghe đâu chết sập mãi mỏ than làng Hít, xa xôi lắm, chẳng tìm được xác về. Bà già lắc đầu kinh hãi, chiếc nón lá cọ của người Thổ lập cập đội lên đầu rồi lại theo lối cửa sau ra đi...
...Những ngày mùa đông thị trấn buồn âm u buồn. Bọn choai mới lớn lê lết trên những quán rượu ốc, uống thứ nước đục lờ như nước vo gạo rồi gào rống lên từ đầu phố tới cuối phố. Người già không đi ra đường, mang những khuôn mặt ảm đạm trùm chăn đến cổ ngồi xem tivi, những chiếc tivi đen trắng rọt rẹt đêm ngày. Mẹ tôi thường về nhà vào lúc chiều muộn, mang theo mớ rau củ hành, vài con cá biển khô và kho mặn. Bà thổi bếp lúc đã nhập nhoạng và những bữa cơm lấp liếm qua ngày. Khi ấy, tôi đã mơ ước viết ra những cuốn sách. Mẹ tôi bảo, viết ra ba cái cuốn sách cóc gặm, chẳng ma nào thèm xem. Ở nhà mở tiệm cà phê bán có khi còn sinh lời lãi. Chúng mày học cái thứ gì mà sao tốn tiền nhiều quá, cái sạp hàng của tao cứ mòn mãi cho mấy cái chữ to chữ nhỏ của chúng mày. Còn khi ấy, thực sự tôi không biết, bạn ước mơ gì...
...Anh trai lục tục ngồi dậy, hút thuốc. Ngoài trời sương rơi nặng hạt, tiếng lộp bộp qua những tàu chuối như tiếng bầy chim sẻ sột soạt gọi nhau mỗi ban mai trước hiên nhà. Anh thường rít thuốc rất sâu và ươm lâu trong cổ họng, mãi sau mới phả ra bằng mũi. Anh nghiện thuốc rất nặng. Hồi cuối kỳ trung học, viện cớ học thi, anh mang cả tút thuốc lá không đầu lọc về trong phòng hút một cách lén lút. Mẹ tôi biết, rất giận. Nhưng nhìn thấy anh học hành ghê quá, nghĩ tội lại thương. Hồi đó mẹ kỳ vọng rất nhiều vào anh. Mẹ muốn anh thành thầy giáo, như ông chú tôi, dạy đám học trò ở trường cấp II thị trấn. Rồi anh sẽ lấy một cô vợ xinh xắn, làm hàng xén chẳng hạn, rồi có hai đứa con cho mẹ bế bồng. Anh hút thuốc nhiều, mặt sắt lại và năm đó anh bước vào phòng thi tốt nghiệp với cái cổ họng sưng tấy. Anh làm bài không tốt. Khi đó mẹ đổ thừa cho thuốc lá.
Anh trai thi trượt, hút thuốc lào xòng xọc như mấy cụ già cuối phố. Rồi anh theo mấy thằng trai mới lớn, uống rượu ốc và cưa gái dọc đường. “Không học đại học cũng chả chết” – mẹ tôi kết luận thế sau hai tuần nhìn anh trai phờ phạc. Mẹ tôi bảo sẽ mở thêm cho anh một sạp hàng vải ở chợ. Giật gấu vá vai buổi đầu, mai mốt sang hèn là do cái lộc, cái duyên buôn bán. Tôi thấy anh trai tồi tội. Anh trai không nói lời nào. Hôm sau anh vẫn hút. Hút cho đến bây giờ.
...Anh vẫn ngồi bên bàn nước, hút đăm chiêu và miên man những suy nghĩ. Rồi anh bảo: Mày có uống nước thì dậy. Chè mới, thơm thật thơm. Tôi nhổm dậy. Trời đã chuyển về sáng. Ngoài phố, tiếng những xe tải đổ bộ từ phía Cao Bằng, Bắc Kạn ầm ì xa gần. Ngoài vườn, sương vẫn không ngớt. Tôi ra ngồi cùng anh trai. Mùi nước chè mới, thơm ngai ngái. Cái mùi lạ kỳ. Từ trong thẳm sâu tâm hồn mình, từ một xứ sở nào đó, bất chợt bắt gặp cái mùi hương ấy tôi lại nhớ tới bố với cái thị trấn tưởng như nhạt nhẽo này. Nhưng rồi, mọi việc cuốn đi đến mức tôi không còn thói quen pha chè để uống vào mỗi ban sáng. Chè túi lọc ngoại quốc dễ pha và sạch sẽ. Những cô gái tôi quen về sau cũng bị quyến rũ bởi những mùi hương đến từ xứ sở xa vời nào đó. Để đến bây giờ về lại mái nhà này, uống chè với ly tách cũ này, mới thấy sao mà lạ lùng, sao mà quen thuộc. Ngày tháng trôi nhanh trong những bề bộn...
Anh trai hỏi, lâu ngày có nghe tin gì không? Tin gì là tin gì? Thì cô ấy! Cô ấy à? Không nghe! Tôi không muốn nhắc đến bạn với anh trai. Cái cảm giác ấm ức lập tức bao trùm lấy, giống như bóng tối của khu vườn muốn trùm lấp mọi sinh khí của ngôi nhà trong những đêm tối như bao đêm đã qua của gia đình tôi. Mười bảy tuổi, bạn đẹp như bông hoa rhum trên gùi người Mông, không khoe khoang nhưng cũng chẳng giấu diếm cố tình. Người con gái mùa hè của tôi, nước suối mát và nước suối ôm bạn trong vòng tay mơn man. Ngực tôi như muốn cháy bùng lên thành một ngọn đuốc. Mười bảy tuổi, trái tim non tơ yêu đương vĩ đại. Giá mà được nhào đến, được ôm chầm lấy mùa hè ấy, ngấu nghiến non tơ ấy, được chìm trong khuôn ngực mưng mẩy tình yêu và một dòng sông con gái tơ non ẩm ướt. Đã có bao nhiêu đêm, tôi ngồi trên cây bàng phủ đầy bóng tối mà thấy phía dưới hông, phía dưới những vùng cỏ dại tươi mới là cơn đau tức nhột nhạt. Tuổi mười bảy căng đầy muốn phá tung mọi hệ lụy và rào cản, để nhảy tràn xuống trăng sáng, xuống vùng thịt da tươi tắn và náo nức dậy thì. Nhưng tôi bất động trên thân cây bàng cụt ngọn, để rồi rên lên trong khoảnh khắc cuối cùng lạnh đỉnh tủy sống.
Nếu tôi đủ sức mạnh, có thể tôi đã không để mất đi những nỗi khát khao tinh khiết ấy. Để bây giờ tôi khỏi phải trở về, khỏi phủ nỗi buồn của mình lên bóng tối của căn nhà lao xao chân chuột.
Tôi đã không giữ được tuổi mười bảy của bạn. Tôi đã nhìn thấy thân hình ấy lao đến bạn, đã gần như ngất đi trên thân bàng cụt ngọn rồi lăn vào lòng suối. Tôi đã nằm đó không biết bao nhiêu lâu cho đến khi tôi nhận ra những tiếng thầm thì, những ấm ức rên xiết, những nỗi buồn được xổ lồng thành những tiếng kêu của tự do hoan lạc. Trái tim tôi như thủy tinh vỡ. Những tiếng kêu của một thiên đường đã bị hủy diệt. Tôi đấm vào gốc cây bàng cụt ngọn. Cây bàng im lặng, như mỉa mai.
*
Tôi có một mái nhà để trở về chữa lành những vết thương. Rồi tôi lại hối hả về thành phố, đốt cháy mình, tàn phá cuộc đời mình. Những đứa như tôi, mọi thứ đều mơ hồ. Tôi đã thả mình vào biết bao cuộc vui, để rồi thấy mình là một kẻ cô độc và nhạt nhẽo. Bao nhiêu ngày tháng sống cật lực chỉ để nhận ra mình bất lực trước quá nhiều điều. Nhiều khi tôi ước mình thành một làn hơi nước, có thể bốc thành những sợi mây rồi thả mình vào một đám mưa cuồng loạn, tung tăng vui trong một dịp bất thường. Nhưng tôi nào có làm được gì. Gia đình tôi những năm tháng tuyệt vọng ấy như một cái lò sao chè. Nóng ran. Và nhớp nháp. Bạn bỏ đi vào một lúc không ngờ nhất. Bố khóc. Tôi đã từng muốn đập tan mọi thứ. Tôi muốn tát vào khuôn mặt cương nghị của anh trai. Nhưng cuối cùng, tôi nào có làm được gì. Tôi và bạn, chúng tôi lạc nhau suốt mười mấy năm...
*
...Hà Nội những ngày mùa thu, trời chợt đẹp như một thiếu phụ không có thói quen đi thẩm mỹ viện. Đẹp trễ tràng và không phấn son. Nhưng tôi thì đang khóc. Đêm qua, trong cơn mê sảng của rượu, tôi đã thấy gì? Những cái bóng lướt qua nhau, vùn vụt, trong những căn phòng hẹp...
Tiểu Thiên, cô người mẫu tôi bảo, anh có chuyện gì buồn phải không? Tối anh đi cùng em, sẽ giới thiệu cho đứa bạn, nó rất biết cách làm cho người khác sung sướng. Tiểu Thiên cười rinh rích. Tôi đi với Tiểu Thiên. Tôi nhìn cô gái ngồi bên cạnh, thấy có chút gì đó thật thân thuộc. Một chút đồng ruộng, cả phù sa hay đồi nương. Tôi bất chợt hỏi, nhà em ở đâu? À, nhà em ở xa. Nói rồi cười, hồn nhiên. Rồi hồn nhiên quay qua ôm hôn tôi thắm thiết. Môi cô đỏ mọng, ngực phập phồng ép sát, quả là hấp dẫn. Tôi không kịp phản ứng gì. Hôn xong thì cô cười phá lên, anh chưa biết hôn. Đúng là nai tơ. Nhưng em thích anh... Chúng tôi ngồi trong phòng máy lạnh, những cô nhân viên mặc đồng phục váy ngắn nhộn nhịp qua lại. Có đôi mắt sững sờ nhìn tôi. Và tôi như muốn đứng bật dậy. Tôi chỉ còn nhìn thấy vết sẹo như chiếc mỏ chim trên vai vội vã bỏ đi...
*
...Anh trai lại rót chè ra chén, tiếp tục uống. Uống vì một thói quen. Hoặc vì một nhu cầu bức bách của những ý nghĩ. Rồi đặt chén xuống. Rồi có tìm được không? Anh trai hỏi, mắt nhìn ra bầu trời. Chúng tôi ngồi cùng nhau bên bàn trà. Trời đã nhấp nhỉnh sáng. Con gà trống nhốt trong lồng lúc túc kêu lên, rồi bất giác te te gáy.
Tôi có gặp lại bạn không?
Tôi không gặp lại bạn?
Hay tôi đã gặp mà tôi vô tình không nhận biết?
Tôi không chắc.
Tôi đi tìm vết sẹo hình mỏ chim trong nhà hàng ấy nhiều lần. Tôi luôn nghĩ rằng, chúng ta có thể đánh mất cả cuộc đời trong phút chốc, nhưng ký ức là cái còn lại. Và đôi khi chúng ta phải nương vào nó, đi tìm lại mình.
Tôi gặp vết sẹo hình mỏ chim vào một lúc không ngờ, khi tôi cảm thấy tôi bị lạc cô vĩnh viễn. Khi tôi chuẩn bị trở về nhà, khi tôi đi ngang qua cây cầu cũ, trong thành phố buổi sáng sớm đầy khói, như những đám mây bay lững lờ qua những nóc nhà. Tôi không nhận ra nét thân yêu nào trên khuôn mặt bạn. Bạn lững thững đi trên những thanh ray cũ của cây cầu cũ. Thời gian đánh rơi của tôi quá nhiều điều. Hay tôi tự đánh rơi, cũng không biết nữa. Chúng tôi đứng lặng nhìn nhau thật lâu. Cảm giác những chiếc thuyền dưới chân cầu cũng như dừng lại. Cô gái mùa hè của tôi đã đi đâu trong suốt tháng năm qua. Để trong thành phố nhỏ hẹp này, tôi không gặp? Để bây giờ tôi hồ nghi, dường như cô đã đi qua một cuộc đời khác. Không còn cuộc đời nào dành cho tôi... Em vẫn đọc báo, và biết anh đã thành công. Tại sao em biết, mà không đến gặp? Vì em chỉ muốn đến khi anh thất bại. Tại sao? Bởi vì chúng ta không phải là món nợ của nhau. Khi anh thất bại, em sẽ đến và chúng ta cùng bắt đầu. Để bước tiếp... Giờ anh cũng chẳng còn gì. Kể cả em...
...Trời sáng. Bố mẹ tôi đã ngồi trong bếp, nướng những củ sắn già. Từ lâu, họ như đôi bạn lặng lẽ, kiệm lời và hai bàn tay thường nắm vào nhau. Anh trai nói, anh muốn gặp lại cô gái ấy một lần. Anh rót hết những giọt cuối cùng trong ấm chè đã cạn. Anh trai vươn vai đi ra vườn. Tôi biết, ngày mai anh sẽ ra đi.
Tôi mở toang cửa nhà. Thị trấn đón một ngày bằng bầu trời trong vắt, lặng thinh...
Dương Bình Nguyên