Ông Bosworth (bên trái) tại CHDCND Triều Tiên.
Phía Mỹ cho biết chuyến đi của đặc phái viên Bosworth là nhằm đẩy nhanh quá trình khôi phục lại các cuộc đàm phán 6 bên về việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Các cuộc đàm phán này đã bị đổ vỡ sau khi Bình Nhưỡng tuyên bố tẩy chay hồi tháng 4.
Triển vọng nối lại đàm phán 6 bên
Chuyến đi của đặc phái viên Bosworth đến Triều Tiên rõ ràng đã mở ra triển vọng nối lại các cuộc đàm phán 6 bên. Điều này được thể hiện qua tuyên bố của các quan chức ở cả Mỹ và Triều Tiên. Hơn thế nữa, các bên liên quan trong vòng đàm phán 6 bên cũng đều bày tỏ sự sẵn sàng tham gia tích cực để thúc đẩy quá trình khôi phục lại các cuộc đàm phán đa phương này.
Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao CHDCND Triều Tiên hôm nay (11/12) xác nhận nước này đã đạt được “một loạt sự nhất trí” với Mỹ về sự cần thiết phải nối lại các cuộc đàm phán 6 bên.
Trong khi đó, phát biểu tại một cuộc cuộc họp báo ở thủ đô Seoul, Hàn Quốc, ông Bosworth cũng cho biết Mỹ và CHDCND Triều Tiên đã đạt được sự hiểu biết chung về sự cần thiết phải nối lại các cuộc đàm phán 6 bên nhằm thực hiện Tuyên bố chung được đưa ra hồi tháng 9 năm 2005.
Thực ra, Bình Nhưỡng cũng đã nhiều lần bày tỏ quan điểm về việc nước này sẵn sàng quay trở lại các cuộc đàm phán đa phương nếu được đối thoại trực tiếp với Mỹ trước.
Hồi tháng 10, Nhà lãnh đạo cấp cao nhất của Triều Tiên – ông Kim Jong Il đã tuyên bố nước này sẽ không thay đổi cam kết về việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Ông này cũng nói rằng qua các cuộc gặp gỡ song phương Mỹ-Triều Tiên, mối quan hệ thù địch giữa hai nước nên chuyển thành một mối quan hệ hòa bình, hữu nghị.
Bình Nhưỡng sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán đa phương về vấn đề hạt nhân, trong đó có các cuộc đàm phán 6 bên, dựa trên tiến bộ đạt được trong quan hệ giữa Mỹ và CHDCND Triều Tiên, ông Kim nhấn mạnh thêm.
CHDCND Triều Tiên đã tuyên bố tẩy chay các cuộc đàm phán 6 bên từ hồi tháng 4 để phản đối việc Liên Hợp Quốc lên án, chỉ trích một vụ phóng tên lửa tầm xa của nước này. Sau đó, Bình Nhưỡng còn tỏ thái độ thách thức bằng việc thực hiện một vụ thử hạt nhân thứ hai hồi tháng 5 khiến thế giới sửng sốt, bất ngờ. Chưa hết, Triều Tiên tiếp tục thực hiện hàng loạt vụ phóng thử các tên lửa tầm ngắn và tầm trung. Tuy nhiên, sau đó, Bình Nhưỡng bắt đầu có các động thái làm dịu tình hình và ra sức tìm kiếm các cuộc đối thoại trực tiếp với Mỹ.
Trong bối cảnh đó, Mỹ đã tuyên bố sẵn sàng đối thoại trực tiếp với phía Bình Nhưỡng như nhấn mạnh những cuộc gặp gỡ trực tiếp đó phải dẫn đến việc Triều Tiên chấm dứt tẩy chay các cuộc đàm phán giải giáp hạt nhân 6 bên liên quan đến Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Mỹ và Hàn Quốc.
Ông Kim Yong-hyun, một giáo sư thuộc trường Đại học Dongguk ở Seoul, nhận định mặc dù cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên giữa chính quyền Mỹ và chính quyền Triều Tiên vừa diễn ra mới đây chưa gặt hái được bất kỳ cam kết trực tiếp nào từ phía Bình Nhưỡng nhưng nó không nên được xem là một thất bại bởi các bên liên quan đã thấy có những dấu hiệu đáng hy vọng và đã bắt đầu lại các nỗ lực để khôi phục các cuộc đàm phán đa phương.
"Trong bối cảnh hiện nay, các bên nên nắm chặt cơ hội khi tình hình trên bán đảo Triều Tiên có vẻ đang ấm dần lên để thể hiện sự linh hoạt và đưa vấn đề hạt nhân Triều Tiên quay lại con đường đối thoại, tránh đối đầu," phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc – bà Jiang Yu hôm qua đã phát biểu như vậy.
Bà Jiang cho biết Bắc Kinh sẵn sàng duy trì các mối liên hệ, tiếp xúc với tất cả các bên nhằm nhanh chóng khôi phục tiến trình đàm phán 6 bên.
Các quan chức Nga thì cho rằng đàm phán 6 bên là cơ chế hiệu quả duy nhất để giải quyết cuộc khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên và một giải pháp cho vấn đề này chỉ có thể được tìm thấy trong khuôn khổ các cuộc đàm phán. Nga tuyên bố sẵn sàng làm việc cùng các bên liên quan đển cùng nỗ lực tích cực đẩy nhanh quá trình khôi phục lại các cuộc đàm phán 6 bên.
Trong khi đó, Tổng thư ký nội các Nhật Bản – ông Hirofumi Hirano cũng bày tỏ hy vọng Triều Tiên có thể quay lại bàn đàm phán 6 bên trước bởi theo ông này, nếu Bình Nhưỡng không quay lại các cuộc đàm phán đa phương thì vấn đề bắt cóc công dân Nhật Bản và vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên khó mà có thể được giải quyết.
Phản ứng của các bên trước cuộc đối thoại trực tiếp Mỹ-Triều Tiên
Cả Trung Quốc, Nga và Hàn Quốc đều hoan nghênh cuộc gặp cấp cao diễn ra tuần này giữa các quan chức Mỹ với các quan chức của CHDCND Triều Tiên.
"Chúng tôi ủng hộ việc Mỹ và Triều Tiên cam kết và đối thoại với nhau... Chúng tôi hy vọng cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên giữa đặc phái viên Bosworth và các quan chức Triều Tiên sẽ giúp tăng cường sự hiểu biết và giải quyết những quan ngại chung của cả hai bên," người phát ngôn của Trung Quốc – bà Jiang phát biểu.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nhấn mạnh không có cơ chế đối thoại nào khác ngoài cơ chế đối thoại 6 bên được khởi động từ năm 2003 là cần phải được khôi phục lại để giải quyết vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên.
Báo chí Hàn Quốc tin rằng Mỹ và Triều Tiên đang cố gắng tìm cách khám phá ý định của nhau qua các cuộc đối thoại và chuẩn bị cho một cuộc gặp gỡ lần thứ hai vào đầu năm tới.
Tuy nhiên, phản ứng của Nhật Bản với cuộc gặp giữa Mỹ và Triều Tiên là lẫn lộn nhau. Khi Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân thứ hai và nhiều vụ thử tên lửa, Nhật Bản hy vọng Mỹ sớm tiếp xúc với Triều Tiên để tháo ngòi căng thẳng. Mặt khác, Tokyo lại lo ngại rằng tiến bộ về vấn đề hạt nhân quá nhanh sẽ khiến cho vấn đề bắt cóc con tin của họ bị gạt sang một bên.
Vẫn còn bất đồng cần phải giải quyết
Chính quyền Obama đang mở rộng vòng tay với Bình Nhưỡng. "Nếu họ quay trở lại tiến trình đàm phán 6 bên và nếu họ tái khẳng định cam kết đã đưa ra trong thông cáo chung năm 2005 thì chắc chắn sẽ có một kênh đối thoại song phương rộng mở giữa Mỹ và Triều Tiên và hai bên có thể thảo luận về một loạt vấn đề," phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ - ông Philip Crowley cho biết.
Người phát ngôn trên cho hay Mỹ sẵn sàng giúp CHDCND Triều Tiên quay trở lại hòa nhập với cộng đồng quốc tế và cải thiện nền kinh tế nếu nước này chịu trở lại các cuộc đàm phán 6 bên.
Hôm nay, Bộ Ngoại giao Triều Tiên đã ra một tuyên bố được coi là phản ứng đầu tiên của nước này đối với các cuộc đối thoại cấp cao đầu tiên với ông Bosworth. "Cả hai bên đã nhất trí sẽ tiếp tục hợp tác với nhau trong tương lai để thu hẹp các bất đồng còn tồn tại," tuyên bố đã viết như vậy nhưng không chỉ rõ là bất đồng còn tồn tại là gì.
Trước đó, hôm 9/12, tờ nhật báo chính thức của Triều Tiên - Rodong Sinmun đã bình luận rằng vấn đề hạt nhân là kết quả của chính sách thù địch của phía Mỹ đối với Bình Nhưỡng. Khi nào Mỹ từ bỏ chính sách thù địch với Triều Tiên, xóa bỏ những lời đe dọa quân sự nhằm vào Triều Tiên và chấm dứt các hành động khiêu khích về chiến tranh hạt nhân thì vấn đề hạt nhân “sẽ cùng lúc được giải quyết luôn".
Tờ Rodong Sinmun cũng chỉ trích chính phủ Hàn Quốc về việc đã nhấn mạnh rằng một giải pháp cho vấn đề hạt nhân là điều kiện tiên quyết cho việc cải thiện mối quan hệ liên Triều. Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak hồi cuối tháng 11 đã ám chỉ ông có thể đồng ý tổ chức một cuộc họp thượng đỉnh với Nhà lãnh đạo Kim.
"Bởi vì vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên là rất quan trọng nên tôi có kế hoạch gặp gỡ ngài Kim vào bất kỳ thời điểm nào và ở bất kỳ đâu miễn là chúng ta đạt được mục đích," Tổng thống Lee nói.
Tóm lại, dù còn một số trở ngại nhưng chuyến đi của ông Bosworth rõ ràng mang lại kết quả tích cực. Bình Nhưỡng đã ám chỉ họ sẵn sàng chấm dứt việc tẩy chay các cuộc đàm phán hạt nhân. Điều này mang lại hy vọng rằng các cuộc đàm phán 6 bên bị đổ vỡ lâu nay có thể sớm được nối lại.
Kiệt Linh - (tổng hợp)