Dự kiến công trình có tổng đầu tư trên hai tỷ đồng sẽ hoàn thành trong tháng 3/2010. Thời điểm này, khi công trình sắp hoàn thành, dư luận đang xôn xao bởi cái giá hai tỷ đồng là quá "đắt". Thực tế, nhiều hạng mục trong công trình gần 200 năm tuổi này chỉ được "làm mới".
Không chỉ quá mới mẻ về màu sắc mà tính mỹ thuật của bức phù điêu
được cho là "làm mới" lên vách mộ ông cũng không cao. (T.H)
Vẽ rắn thêm chân
Được xây dựng vào những năm 20 của thế kỷ XIX, sơn lăng là nơi chôn Thoại Ngọc Hầu, hai vị phu nhân và nhiều quan quân dưới trướng. Nhờ được bảo quản tốt, lăng được đánh giá là một công trình kiến trúc nghệ thuật cổ nguyên vẹn nhất trong cụm di tích núi Sam, được công nhận di tích cấp quốc gia năm 1980. Trong trí nhớ của nhiều người, bên hông mộ của ông và hai vị phu nhân không có đắp bất cứ một hình ảnh trang trí nào. Nhà biên khảo Liêm Châu, 87 tuổi, người đã gắn bó cả đời với vùng đất Châu Đốc, khẳng định: "Không chỉ mộ ông và hai bà, mà tất cả các ngôi mộ trong khu lăng Thoại Ngọc Hầu đều không hề đắp vẽ bất cứ hình ảnh nào".
Nhà biên khảo Nguyễn Hữu Hiệp, người có nhiều công trình nghiên cứu về sơn lăng Thoại Ngọc Hầu, cũng cung cấp nhiều bức ảnh minh chứng vách mộ ông và hai bà không có hình ảnh trang trí. Những hình ảnh này hoàn toàn phù hợp với hình ảnh tư liệu thể hiện trong công trình biên khảo nổi tiếng của nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Hầu Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang. Thế nhưng, khi trùng tu, chẳng hiểu sao người ta lại lên tận TP.HCM thuê Công ty TNHH xây dựng Hà Phúc về đắp lên "vùng trắng" ấy nhiều hình tượng mới. "Nổi bật" và gây phẫn nộ nhất là chuyện đắp nổi hình long-hổ, phụng-cúc rồi chụp màu vàng đồng lên thành mộ của ông và hai bà... Ông Nguyễn Hữu Sàng, cán bộ lão thành của vùng núi Sam bức xúc: "Một số hình tượng mất cân đối đến mức gây hiểu nhầm. Tiêu biểu là hình tượng con cọp. Không chỉ quá bé so với tỷ lệ rồng, cọp trên vách mộ còn "bé mọn" đến mức nhiều người tưởng hình... con chó”.
Từ góc chụp này cho thấy vách mộ ông và hai bà không hề có hoa văn trang trí
(ảnh do nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Hiệp cung cấp)
Ngày 11/3, sau khi kiểm tra thực tế, nhà điêu khắc Trần Thanh Phong, Trưởng ban VHXH - HĐND tỉnh An Giang, nhận xét thêm: "Màu sắc của việc trùng tu đã khiến nhiều hạng mục tại khu vực lăng mộ sặc sỡ hơn cả những nhà mới xây" và đề nghị đơn vị thi công điều chỉnh màu sắc cho phù hợp với một di tích có gần 200 năm tuổi.
Đừng để... "hóa bùn"
Với tất cả sự cẩn trọng, chúng tôi tiếp tục gõ cửa nhiều cơ quan chức năng để kiểm chứng sự thật về chuyện "làm mới" di tích này, nhưng sau nhiều ngày đến nhiều cơ quan chức năng, gặp nhiều người có trách nhiệm tại tỉnh An Giang, thị xã Châu Đốc và trực tiếp có mặt tại hiện trường thi công, chúng tôi vẫn chưa nhận được câu trả lời thỏa đáng.
Theo ông Nguyễn Minh Sang, Phó giám đốc Bảo tàng tỉnh An Giang, hoa văn trên vách mộ hiện nay là làm theo đường nét sẵn có và tất cả đều được chụp ảnh lưu lại trước khi phục dựng. Nhưng, ngày 11/3, tại buổi làm việc với lãnh đạo Ban VHXH - HĐND tỉnh, đại diện Bảo tàng An Giang vẫn chưa có trong tay cái gọi là hình chụp hiện trạng hoa văn vách mộ trước khi phục dựng để chứng minh, phải nhờ đại diện Công ty Hà Phúc báo cáo thay.
Chưa thật đồng thuận trước những hình ảnh lờ mờ và chứng cứ của Công ty Hà Phúc, ông Trần Thanh Phong còn bức xúc với chuyện nhờ "đóng thế vai" này: "Đây là di tích cấp quốc gia của tỉnh, vì sao bảo tàng không trực tiếp đưa ra quan điểm chuyên môn của mình mà lại để đơn vị thi công nói thay?". Ông Phong đề xuất ngành văn hóa tiếp tục mở nhiều kênh thông tin để hiểu thêm sự thật về hoa văn trang trí trên vách mộ. Nếu xác định không có, phải nhanh chóng gỡ bỏ, trả lại nguyên trạng. "Bởi như thế không chỉ làm xáo trộn lịch sử, phá vỡ sự hài hòa của kiến trúc cổ mà còn thể hiện sự bất kính với tiền nhân".
Tùng Hương
