PV: Được biết sắp tới Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy (Cục CSĐT TPVMT) chuẩn bị đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận cụ thể những nỗ lực và đóng góp không ngừng của tập thể cán bộ Cục trong suốt những năm qua, thưa Đại tá?
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn: Khỏi phải nói thì ai cũng hiểu rằng tội phạm và tệ nạn ma túy thật sự là hiểm họa đối với mọi xã hội. Chúng gây ra những tác hại to lớn về nhiều mặt trong đời sống xã hội, về kinh tế, sức khỏe, đạo đức, giống nòi...
Nhớ lại những ngày đầu thành lập, đơn vị chỉ có 38 CBCS, được biên chế 3 phòng trực thuộc. Qua 12 năm chiến đấu xây dựng và trưởng thành, đến nay Cục CSĐT TPVMT đã trưởng thành lớn mạnh gồm 6 phòng tại Hà Nội và bộ phận thường trực tại TP HCM. Cho đến nay, Cục CSĐT TPVMT vẫn là cơ quan chỉ huy đầu não của toàn lực lượng CSĐT TPVMT, đóng vai trò chủ công nòng cốt, chịu trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức các hoạt động nghiệp vụ và quản lý nhà nước trên lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy. Trách nhiệm to lớn ấy đã thôi thúc tập thể CBCS Cục CSĐT TPVMT ngày đêm không quản ngại khó khăn gian khổ, hy sinh, kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với bọn tội phạm về ma túy, liên tục lập nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc, được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành và nhân dân ghi nhận.
PV: Một vụ án ma túy lớn bị phá, người ta có thể thuộc từng diễn biến, nhưng người trực tiếp làm nên chiến công ấy nhiều khi lại ít được biết đến. Đại tá có thể trải lòng mình một chút với bạn đọc Chuyên đề ANTG?
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn: Tôi học khóa D6 Học viện An ninh Nhân dân, từ 1974 đến 1979 ra trường. Năm 1979 tôi tốt nghiệp, được phân công về Cục Chấp pháp của Bộ Công an. Đến năm 1981, Nghị định 250 tách An ninh với Cảnh sát thì Cục Chấp pháp cũng tách thành Cục Cảnh sát điều tra xét hỏi và Cục An ninh điều tra xét hỏi. Tôi về Cục Cảnh sát điều tra xét hỏi. Ngày ấy làm công tác điều tra thì cả Bộ Công an chỉ có Cục Chấp pháp thôi. Điều tra cả án hình sự, ma túy, kinh tế, gián điệp, phản động, tất tần tật...
Đến năm 1987, tôi đi nghiên cứu sinh tại Học viện Cảnh sát của Bộ Nội vụ Liên Xô (cũ), làm luận án tiến sĩ bên ấy, cũng chuyên ngành về điều tra tội phạm. Đến 1992 về nước, lại về đơn vị cũ.
Ngày 12/3/1997, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra Quyết định thành lập Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm ma túy. Một năm sau, năm 1998 thì thành lập Phòng Điều tra hướng dẫn án ma túy thuộc Cục Cảnh sát điều tra, tôi làm Trưởng phòng. Lúc bấy giờ bên Cục làm công tác trinh sát, còn nhiệm vụ của Phòng là làm tố tụng. Đến tháng 8/2004, tôi được bổ nhiệm Phó cục trưởng Cục CSĐT TPVMT, và sau đó là Cục trưởng. Còn Phòng điều tra hướng dẫn án, đến tháng 10/2004 thực hiện Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự mới, cũng sáp nhập vào Cục CSĐT TPVMT luôn.
PV: Trong quá trình công tác phá án, Đại tá ấn tượng về vụ án nào nhất, có thể chia sẻ được không?
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn: Án ma túy thì vụ nào cũng lắt léo cả. Kể ra thì nhiều, nhưng thôi xin ví dụ 2 vụ.
Đó là vụ bắt Bùi Hữu Tài. Tên này là người Việt mang hộ chiếu Mỹ, bị ta bắt theo lệnh truy nã đỏ của Interpol về tội giết người. Vụ ấy, chi tiết nhớ nhất là sau này điều tra ra bắt được Nguyễn Thị Hoa, người ở thành phố Vinh, Nghệ An. Hoa là đầu mối cung cấp ma túy cho Tài mang sang Nhật Bản bán. Nguyễn Thị Hoa lì lợm lắm. Từ khi bị bắt cho đến khi thị khai nhận, Cơ quan điều tra phải đấu tranh mất 10 tháng trời. Tôi ấn tượng nhất hôm thị nhận tội. Hai anh em hỏi cung đôi, tôi với một điều tra viên nữa tên là Thông, áp dụng chiến thuật hỏi cung tương kế tựu kế. Khi ấy ả đang ngồi trước bàn hỏi cung bèn tụt xuống khỏi ghế quỳ lạy, xin nhận hết tội...
PV: Kéo dài thế vậy liệu có phải là do chứng cứ chưa được tốt...
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn: Không phải thế! (cười) Chứng cứ buộc tội thì rõ rồi. Vấn đề quan trọng là cảm hóa để đối tượng khai nhận, bóc được cả đường dây... Từ lời khai của Hoa, kết hợp với công tác trinh sát sau này y như rằng mình bóc được đường dây ma túy khét tiếng nhất miền Trung do Nguyễn Đức Lượng cầm đầu, ở Diễn Châu, Nghệ An ở Chuyên án 396S.
Thứ hai là vụ Nguyễn Văn Tám (Chuyên án 998C) cùng đồng bọn mua bán vận chuyển trái phép chất ma túy. Tám là đầu sỏ, từng cầm đầu đường dây buôn bán ma túy từ Lào vào Việt Nam, qua Lai Châu (cũ) về Nam Định tiêu thụ. Hắn có biệt tài che giấu hành vi phạm tội cực khéo. Khi bị bắt, Tám tuyên bố với người nhà: "Thôi mọi người cứ về đi, yên tâm, các anh ấy có bắt thì cũng phải tha ra thôi mà...".
Nhưng rồi với những bằng chứng không thể chối cãi, qua sự cảm hóa của cán bộ điều tra, Tám đã phải khai nhận toàn bộ quá trình phạm tội. Nói để thấy, dù tội phạm có gian ngoan xảo quyệt tới đâu, chỉ cần cán bộ điều tra cương quyết và vững vàng về nghiệp vụ là chúng sẽ phải khuất phục.
PV: Nói về phẩm chất của một lãnh đạo đơn vị chiến đấu như Cục CSĐT TPVMT, theo Đại tá cần những đức tính gì?
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn: Phẩm chất lãnh đạo, qua quá trình công tác tôi nghiệm ra, một khi đã được phân công nhiệm vụ thì trước hết phải có bản lĩnh.
Với một người chỉ huy của lực lượng cảnh sát ma túy thì chỗ nào khó khăn nhất, vất vả nhất, nguy hiểm nhất thì phải có mặt. Cũng giống như trong một trận chiến, nếu tướng mà không ra trận thì chẳng chiến sĩ nào muốn lao lên cả! Nói gì thì nói cũng đều là con người, ai cũng nghĩ đến bản thân mình chứ? Lãnh đạo đã chùn bước sẽ kéo theo chẳng ai làm cả. Thế nên điểm nóng nhất, vất vả nhất, khó khăn nhất thì người chỉ huy phải có mặt. Nếu không thế, sẽ rất dễ bị rơi vào tình trạng chỉ đạo quan liêu, đánh án không thành công.