Từ hiện tượng Ngô Bảo Châu...
Chiều 30 - 7, trong buổi báo cáo tờ trình “Chương trình trọng điểm Quốc gia phát triển Toán học đến năm 2020” với Bộ GD - ĐT, GS Trần Văn Nhung – Tổng thư ký Hội đồng chức danh Nhà nước – thông báo, tháng tám tới, tại Ấn Độ, GS Ngô Bảo Châu được mời đọc báo cáo tại Đại hội Toán học Thế giới.
Đây là vinh dự lớn của Toán học Việt Nam, vì có nhiều khả năng, những người được mời đọc báo cáo sẽ được trao giải thưởng Fields – giải thưởng được coi là “Nobel dành cho Toán học” – niềm khao khát của rất nhiều nước trên thế giới.
“Ngay cả Trung Quốc cũng chưa có nhà toán học nào mang quốc tịch nước này được nhận giải Fields” – GS Nhung cho hay.
...đến sự cần thiết của “cú hích”
Tuy Việt Nam luôn nằm trong nhóm các nước có thành tích thi Olympic Toán Quốc tế đạt kết quả cao, nhưng theo báo cáo của GS Lê Tuấn Hoa – Viện phó viện Toán – hiện nay, ở các trường ĐH của Việt Nam, chưa có một khoa Toán nào có thể được gọi là giảng dạy tiên tiến như các nước.
Trong khi đó, số sinh viên giỏi chọn học ngành Toán đang dần ít đi. “Điểm tuyển sinh vào ĐH ngành Toán nằm trong hai nhóm thấp nhất” – báo cáo Dự thảo tờ trình “Chương trình trọng điểm Quốc gia phát triển Toán học” nêu rõ.
Mặt khác, tỷ trọng công trình Toán học công bố của Việt Nam so với thế giới chỉ đạt 0,21%, trong khi tỷ lệ dân số là 1,33%. Chúng ta đang đứng thứ 54 thế giới về Toán học.
Vì vậy, “Chương trình trọng điểm Quốc gia phát triển Toán học” nêu đề xuất trọng tâm là xây dựng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Cấp cao về Toán. Theo đó, viện này sẽ giống như một mái nhà chung cho các nhà Toán học ở trình độ cao, là “bà đỡ” cho những ý tưởng và các công trình khoa học.
Tổng số người có công trình toán học công bố cả nước từ trước tới nay là 850; trong đó, có 550 người đang nghiên cứu...Số các nhà toán học còn tích cực nghiên cứu ở Việt Nam chưa bằng một khoa toán ở một trường ĐH của các nước tiên tiến - GS Lê Tuấn Hoa - Viện phó Viện Toán.
Trên thế giới, những nước phát triển đều có các viện thế này như viện Princeton của Mỹ, viện KIAS của Hàn Quốc, viện Toán Max – Planck của Đức...
Tại sao chọn Toán?
Trả lời ý kiến về việc tại sao chúng ta lại chọn Toán mà không phải lĩnh vực khác như Vật lý hay Hóa học..., GS Hoa cho biết: chúng ta đã có 9 chương trình Nhà nước về Khoa học và Công nghệ, liên quan đến khoa học cơ bản nhưng lại chưa có chương trình liên quan đến Toán; hơn nữa, chương trình này nếu thành công sẽ là mô hình để nhân rộng ra các ngành khoa học cơ bản khác.
Trong khi đó, Đại diện Vụ Ngân sách Nhà nước, Bộ Tài chính phân tích thêm: cần nhấn mạnh tính nền tảng của Toán học đối với tất cả các lĩnh vực, nhất là phải tạo ra các sản phẩm ứng dụng vào điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam...
"Việc thành lập viện Nghiên cứu và Đào tạo cấp cao về Toán này có khi còn làm cho vị thế của viện Toán hiện nay thấp đi, nhưng vì tâm huyết với ngành, chúng tôi vẫn đề xuất làm" – GS. Viện sĩ Ngô Việt Trung, Viện trưởng viện Toán học cho hay.
Phát biểu kết luận, Bộ trưởng Bộ GD – ĐT Phạm Vũ Luận cho rằng: đây là chương trình đào tạo nhân tài, dành cho những nhân tài, nên không thể chỉ căn cứ vào những quy định thông thường, mà phải tạo cơ chế thuận lợi đặc biệt.
“Hầu hết các nhà đoạt giải Nobel Kinh tế đều là nhà Toán học” – vị Bộ trưởng vốn là chuyên gia kinh tế này nhận định. Do vậy, Bộ trưởng GD – ĐT cho rằng: chúng ta cần học tập những cách làm hay của các viện toán ở những nước tiên tiến, để áp dụng phù hợp vào Việt Nam.
