4g sáng mỗi ngày, khi nhiều bạn bè cùng lứa còn say giấc nồng, cô học trò lớp 11C Trường THPT Gia Định (TP.HCM) Trần Đỗ Nhã Hạ đã đạp xe từ nhà ở Q.Bình Thạnh sang Q.1 giao báo. Đã ba mùa hè Hạ làm công việc này, tiền công 100.000đ/tháng. “Hè năm lớp 9 mình tìm đến đại lý báo gần nhà, hỏi người chủ tiệm: “Chú cần người giao báo không?”. Lúc đầu ông chủ không cho nhưng mình năn nỉ nên mới được nhận”- Hạ kể lại. Giao báo xong, về nhà Hạ lại ngồi vô máy may quần áo phụ dì.
Ba Hạ làm thủ kho ở Đồng Tháp, vài ba tháng mới về. Mẹ Hạ đi giúp việc nhà từ sáng đến tối mịt. Bữa cơm trưa, tối ở căn gác nhỏ trên đường Phạm Viết Chánh (Q.Bình Thạnh) lắm khi chỉ có hai chị em Hạ. Thương mẹ, Hạ thường đi làm giúp mẹ.
Hạ kể: “Lần đầu tiên đi làm cùng mẹ em đã khóc. Mẹ bị thấp khớp đi làm gặp nhà cao tầng phải leo lên tới mấy tầng lầu lấy quần áo xuống tầng trệt giặt giũ rồi quét dọn”. Đi làm cùng mẹ nên về nhà phải học đến khuya nhưng suốt nhiều năm liền Hạ luôn là học sinh giỏi.
Cũng như Hạ, Trần Thị Bích Ngọc, học sinh Trường THPT Phú Ngọc ở xã Phú Ngọc (Định Quán, Đồng Nai), cũng dành trọn mùa hè kiếm tiền cho năm học mới. Công việc của Bích Ngọc là xé sợi bèo (nguyên liệu đan lát) cho các cơ sở xuất khẩu. Mỗi sản phẩm hoàn chỉnh thường phải làm liên tục mất nửa buổi, được trả công 5.000đ. “Phải ráng vì học phí, tiền sách vở cho năm học mới vẫn còn đó” - Bích Ngọc nói. Hè năm ngoái Ngọc cũng nhận vé số đi bán khắp nơi. Lúc mới vào nghề chân ướt chân ráo liên tục bị người ta lừa lấy vé số. Khi “dự án vé số” không thành, Ngọc xin một chân gặt lúa mướn, tối về lại nhận cắt cá khô. Ba và mẹ Ngọc đều mắc bệnh trầm trọng và kéo dài, thay nhau nằm viện.
Bạn cùng lớp của Ngọc, Nguyễn Thị Mỹ Duyên, cũng trải qua những tháng hè bận rộn đi giúp việc nhà để kiếm tiền đóng học phí. Tối Duyên còn tranh thủ đi dạy kèm cho một em nhỏ ở cùng xóm. Và đây cũng là mùa hè thứ sáu Duyên không biết có ngày nghỉ ngơi, không ngày vui chơi như bạn bè đồng trang lứa.
Trong căn nhà nhỏ giữa một khu đồng không mông quạnh, trong nhà chẳng có gì đáng giá. Tài sản lớn nhất của nhà Duyên là hai con gà mái và bốn con gà con. Nhà không có điện, vì học bằng đèn dầu thiếu ánh sáng nên mắt của Duyên ngày càng cận nặng. Bà ngoại Duyên, bà Huỳnh Thị Phán đã ngoài 75 tuổi, cho biết cũng ước ao có được ánh sáng của đèn điện nhưng sao quá khó. “Người ta bảo muốn có điện phải kéo dây hết 3 triệu đồng. Nhà làm gì có, mỗi tháng hai bà cháu chỉ có 300.000đ chi tiêu do mẹ nó làm công nhân vệ sinh ở TP.HCM gửi về. Thôi thì chịu vậy”.
Mỗi ngày Bích Ngọc kiếm được 5.000 - 10.000 đồng với công việc đan bèo -Ảnh: PHI LONG
Một buổi đi học, buổi còn lại Võ Quốc Trung vác cá thuê -Ảnh: PHI LONG
“Thằng Trung “ròm” hả? Tội nghiệp, mẹ nó suốt ngày quần quật với đống cá khô, nó vác cá thuê cho người ta kiếm tiền đi học. Khổ lắm, có hôm mẹ nó còn không đủ tiền mua gói mì 2.000đ cho nó ăn sáng”, bác Đoàn Thị Lùn, cùng ở P.Phú Hài (TP Phan Thiết, Bình Thuận), nói về Trung như thế.
Võ Quốc Trung, nhỏ, đen và ròm, cỡ 40kg. Vậy nhưng mỗi buổi sáng Trung vác hàng tấn cá từ tàu lên bờ. Tiền công ăn theo sản phẩm, mỗi giỏ cá nặng 20-30kg được trả 500đ, phải khiêng đủ 10 giỏ Trung mới có ổ bánh mì lót dạ trước khi đến lớp. Học xong về lại lao vào với cá, với ruốc tiếp. Tiền làm được Trung phụ mẹ mua quần áo, sách vở, học phí. Nhà chỉ có hai mẹ con, mấy người anh của Trung đi biển, mỗi tháng về một lần rồi lại đi. Ba Trung mất lúc bạn mới bước vào lớp 5.
2 triệu đồng/học bổng
Học bổng “Chung một ước mơ” lần 3-2009 thuộc chương trình “Vì ngày mai phát triển” của báo Tuổi Trẻ. Học bổng lần này do báo Tuổi Trẻ, Thành đoàn TP.HCM tổ chức, Tập đoàn SCG (Thái Lan) tài trợ. Tổng giá trị học bổng lần này là 700 triệu đồng, mỗi suất trị giá 2 triệu đồng cùng một số quà tặng (balô, tập, áo).
Nằm hút sâu trong con hẻm ngoằn ngoèo bên bãi xe cuốc của đội phà bơm Cát Việt trong khu quy hoạch thuộc ấp 4 (xã Phong Phú, huyện Bình Chánh, TP.HCM), một căn chòi lá rách tươm, ọp ẹp tưởng chừng sụp bất cứ lúc nào là chốn nương thân của gia đình cô học trò Trường THCS Phong Phú Huỳnh Thị Thùy Nhung. Bà Lại Thị Bé, mẹ Nhung, thở hắt: “Gặp bữa trời mưa to nước tạt trên ngập dưới, Nhung phải tìm bao nilông che tập sách”. Người cha, ông Huỳnh Văn Tài, cho biết chái nhà được dựng trên phần đất của một người cho ở nhờ từ năm 1999 đến nay.
Học bổng “Chung một ước mơ” lần 3-2009 thuộc chương trình “Vì ngày mai phát triển” của báo Tuổi Trẻ. Học bổng lần này do báo Tuổi Trẻ, Thành đoàn TP.HCM tổ chức, Tập đoàn SCG (Thái Lan) tài trợ. Tổng giá trị học bổng lần này là 700 triệu đồng, mỗi suất trị giá 2 triệu đồng cùng một số quà tặng (balô, tập, áo).
Gần 12g trưa, trong căn nhà nóng bức, đôi tay nhỏ nhuộm vàng bột màu nhang của Nhung vẫn quay nhang đều đặn. “Mình biết làm nhang từ hồi học lớp 1. Vài bữa nữa vô học lại, nghe nói lớp 10 khó lắm, trường lại xa sợ không còn nhiều thời gian nên giờ tranh thủ làm”, Nhung nói.
Nhà cách trường hơn năm cây số, mỗi ngày Nhung phải đạp xe đi học. Mấy năm rồi Nhung luôn gói cơm theo để ăn trưa ở trường. Năm học này đoạn đường đến trường của Nhung thêm xa hơn, phải đạp xe xuống tận xã Đa Phước cách nhà hơn 15km đi học. Với chiếc xe đạp cũ mèm và nặng trình trịch, năm học này Nhung sẽ khổ với 30 cây số đi về mỗi ngày.
Cuộc sống khốn khó, bà Bé luôn động viên con gái: “Phải cố gắng học nghen con, không học mai mốt lại đi làm mướn như cha mẹ”. Có lẽ nhờ vậy mà suốt chín năm liền cô học trò nghèo là học sinh giỏi.
Mỗi em một hoàn cảnh, nhưng tất cả đều quyết tâm nuôi ước mơ đến lớp của mình bằng những cuộc mưu sinh từ khi còn trên ghế nhà trường.
