Đó là chủ đề buổi tọa đàm chuyên đề đầu tiên do Hội đồng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương (LLPB VHNT TƯ) tổ chức ngày 22/12, dưới sự chủ trì của đồng chí Phùng Hữu Phú, Ủy viên TƯ Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo TƯ, Chủ tịch Hội đồng LLPB VHNT TƯ.
Dự buổi tọa đàm còn có đồng chí Hồng Vinh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng LLPB VHNT TƯ, các Ủy viên Hội đồng, đại diện nhiều cơ quan, ban, ngành và một số Đài PTTH địa phương lớn …
Phát biểu đề dẫn, đồng chí Hồng Vinh nhấn mạnh: VHNT là nhân tố quan trọng cho xã hội phát triển bền vững. Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập, những sản phẩm văn hóa, VHNT độc hại xâm nhập và một bộ phận thanh, thiếu niên hấp thụ thiếu chọn lọc văn hóa phương Tây, quên đi truyền thống văn hóa dân tộc.
Nhiều tác phẩm VHNT phản ánh sai sự thật, bôi nhọ Đảng, chế độ được xuất bản, trong khi các nhà PBLL không có bài viết phản bác lại; hệ thống báo chí, truyền thông ít bài định hướng công chúng. Phim Việt chạy theo thị hiếu tầm thường và đang bị phim nước ngoài lấn át. Xuất phát từ đòi hỏi cấp bách của thực tế, buổi tọa đàm nhằm làm rõ tình hình tuyên truyền VHNT trên sóng phát thanh, truyền hình (PT-TH), tìm ra giải pháp phát huy ưu điểm, khắc phục thiếu sót, tạo bước chuyển mới.
Đồng chí Phùng Hữu Phú phát biểu tại buổi tọa đàm.
TS. Trần Đăng Tuấn, Phó Tổng giám đốc Thường trực Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) nêu thực trạng tuyên truyền VHNT trên sóng VTV: nhiều chương trình VHNT phong phú, dành cho nhiều đối tượng, nhưng việc mổ xẻ các vấn đề về VHNT là quá sức đối với đội ngũ phóng viên, biên tập (PV-BT). Nhiều cấp lãnh đạo VHNT chưa hiểu đúng vai trò của VHNT, đội ngũ PV-BT chưa thấu đáo vấn đề, chưa đủ sức dẫn dắt cuộc thảo luận. Việc tuyên truyền VHNT còn ngẫu hứng, thiếu tính hệ thống và tính chính luận chưa rõ nét.
Tâm lý ngại va chạm của cả khách mời lẫn người quản lý ảnh hưởng đến người làm chương trình. Trong mảng ca nhạc, bên cạnh một số sự kiện lớn, có tính chuyên nghiệp và hiệu quả cao, mà VTV được hưởng danh tiếng dù chỉ là đơn vị truyền dẫn, như "Hồ Chí Minh - cả một đời vì nước vì dân" do BQL Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Báo CAND và Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh tổ chức, vẫn có những chương trình chất lượng kém, làm hỏng tính nghệ thuật lẫn tính chính luận.
Đại diện Đài PT-TH Đà Nẵng, Hải Phòng, Quảng Ninh, TP HCM… đều nhấn mạnh tình hình hiện nay: VHNT dễ rơi vào tình trạng chuyển nhanh từ giá trị lâu bền sang "ăn xổi", khi sóng PT-TH trở thành một sân khấu hướng tới lượng công chúng khổng lồ. Vì tài trợ nên nhiều diễn viên, nhân vật chưa tiêu biểu nhưng các đài vẫn phát sóng. Có chương trình tốt nhưng không có tài trợ nên không phát sóng và ngược lại, đã làm mất dần công chúng và thói quen xem, nghe những chương trình lành mạnh.
Thiếu tướng, nhà văn Hữu Ước, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục XDLL CAND - TBT Báo CAND phản ánh những chương trình kém chất lượng, làm mất khán giả, là do trình độ tay nghề của đội ngũ PV-BT, đạo diễn chưa theo kịp sự phát triển đa tầng của xã hội. Nhiều chương trình phụ thuộc vào bầu show, chỉ tính lợi nhuận hơn là nghệ thuật; khán giả kêu ca nhiều về việc quảng cáo cắt vụn các chương trình, làm mất tính nghệ thuật.
Ở nước ngoài, các nhà đài phải mua chương trình của đơn vị sản xuất, còn ở ta, nhiều sự kiện chính luận lớn, nhưng các đài không chịu nối sóng, khiến nhiều chương trình chất lượng tốt không được phát sóng. Đề nghị kênh VTV1 nên quan tâm đến vấn đề chính trị, nghệ thuật, để tạo hiệu ứng tốt hơn với khán giả.
Đại diện một số hội VHNT đề nghị: diễn đàn VHNT của các đài PT-TH phải có nhiều ý kiến khác nhau, tránh chỉ một số người thường xuyên xuất hiện, chương trình mới thuyết phục. Đội ngũ biên tập, đạo diễn phải chuyên nghiệp, có năng lực và trình độ. VTV nên có kênh âm nhạc riêng…
TS. Nguyễn Thế Kỷ, Vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản (Ban Tuyên giáo TƯ) nhấn mạnh: Hiện có nhiều tác phẩm sai trái vẫn được một số báo ca ngợi, hoặc phát sóng, là do công tác định hướng VHNT bị buông nhẹ. Bên cạnh đó, chưa có chính sách đãi ngộ người tài trong VHNT, việc đào tạo, qui hoạch đội ngũ làm VHNT ở các báo, đài còn hạn chế. Đề nghị lãnh đạo cơ quan báo, đài phải là người am hiểu VHNT, PV-BT theo dõi phải có năng lực về VHNT. Hội đồng cần có đợt tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho PV-BT làm VHNT; đổi mới và nâng cao chất lượng các hội nghị giao ban báo chí về VHNT...
Kết luận buổi tọa đàm, đồng chí Phùng Hữu Phú đánh giá cao cố gắng của các đài PT-TH trong tuyên truyền VHNT, chuyển tải đến công chúng những thành tựu mới của VHNT, trong bối cảnh nhiều thách thức, khó khăn của thời hội nhập. Đồng chí đã đưa ra 4 giải pháp lớn: Tăng cường hơn nữa việc xây dựng mối quan hệ giữa đài PT-TH với các hội VHNT, với các đơn vị nghệ thuật, với các văn nghệ sĩ, với lực lượng làm công tác PBLL VHNT, với các báo viết. Chăm lo đội ngũ PV-BT làm VHNT với các cơ chế, chính sách bồi dưỡng, tập huấn, điều kiện làm việc. Cần có cơ chế, chính sách thỏa đáng với tuyên truyền quảng bá VHNT đồng bộ ở các cấp, từ TƯ đến địa phương...
Hội đồng sẽ chắt lọc các ý kiến từ buổi tọa đàm, thành bản kiến nghị, gửi Ban Bí thư và Chính phủ những vấn đề liên quan đến chính sách ở tầm vĩ mô, để làm công tác tuyên truyền VHNT tốt hơn; có công văn gửi lãnh đạo các cấp, ngành, để tổ chức làm việc giữa các hội TƯ, địa phương với các cơ quan PT-TH, thống nhất kế hoạch, điểm nhấn hoạt động. Hội đồng cũng sẽ tổ chức mở lớp bồi dưỡng riêng cho các PV-BT về VHNT ở TƯ và địa phương, trong năm 2010 sẽ có 1-2 lớp