Đây là lần đầu tiên Hội Nhà văn tổ chức đại hội toàn thể với sự tham gia của 922 hội viên, nhằm đáp ứng nguyện vọng lâu nay của hội viên và cũng căn cứ trên đặc thù lao động đậm dấu ấn cá nhân của nhà văn. Đại hội cũng đầu tiên thực hiện cuốn kỷ yếu 5 năm qua về hoạt động sáng tạo của hội viên với thống kê gần 2.000 tác phẩm, cùng bản tổng kết công khai đầu tư dành cho hội viên.
Tinh thần chính mà Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần VIII hướng tới là đoàn kết, dân chủ, xây dựng và sáng tạo. Trong đó, vấn đề chăm sóc, bồi dưỡng, bảo vệ quyền sáng tạo của nhà văn trẻ sẽ được đặc biệt chú ý. Đến nay BTC đã nhận được 60 tham luận của các đại biểu về nhiều vấn đề của văn học đất nước.
Nhiều vấn đề được đặt ra tại cuộc họp báo, đã được nhà thơ Hữu Thỉnh làm rõ: Đoàn Chủ tịch của đại hội không phải là các gương mặt của BCH Hội Nhà văn Việt Nam tương lai, chỉ là những người hiểu biết về công việc của Hội trong 5 năm qua, có năng lực điều hành đại hội và khả năng trả lời được các câu hỏi chất vấn. Số lượng nhà văn trẻ tham gia trong BCH Hội Nhà văn Việt Nam tới đây hoàn toàn thuộc quyền của đại hội.
Nhà thơ Hữu Thỉnh giải đáp các vấn đề liên quan đến đại hội.
Theo lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam, danh sách đề cử, ứng cử BCH nhiệm kỳ tới là hơn 300 người, số lượng bầu BCH mới là 9-25 người. Để các đại biểu dễ bầu cử cho người mình muốn bầu, Hội Nhà văn Việt Nam đã chuẩn bị danh sách và trích ngang của từng người. Đây là bước cải tiến quan trọng của đại hội, khắc phục tình trạng diễn ra như những năm trước, là người bầu cử không biết về người mình được bầu.
Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cũng khẳng định: không có chuyện giải tán Hội đồng văn học quốc phòng - an ninh, mà chỉ là phân rõ hơn chức năng, nhiệm vụ của hội đồng và ban. BCH mới cũng sẽ xem xét qui chế hoạt động, để có quyền bãi miễn các thành viên không hoạt động sau khi trúng cử, tránh hiện tượng như đã xảy ra