TP. Hồ Chí Minh hiện có hơn 43.000 doanh nghiệp đang sản xuất kinh doanh, thu hút khoảng 1.660.000 lao động, trong đó có trên 3.300 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn ngang nhiên vi phạm các quy định, tiêu chuẩn về an toàn lao động (ATLĐ), Vệ sinh lao động (VSLĐ), Phòng chống cháy nổ (PCCN). Thêm vào đó là nhiều lĩnh vực như an toàn lao động, an toàn điện, bảo vệ sức khỏe và môi trường lao động chưa được quản lý đúng mức, đặc biệt là việc quản lý doanh nghiệp chưa chặt, do đó dẫn đến tình trạng còn tỷ lệ khá lớn đối tượng không qua kiểm định, đăng ký theo quy định. Kết quả là mặc dù xét về tần suất TNLĐ năm 2008 có giảm 15 % so với năm 2007 nhưng năm 2008 trên địa bàn thành phố vẫn để xảy ra trên 360 vụ, làm chết 95 người và bị thương 292 người (tăng 10 % vụ so với năm 2007), tổng chi phí thiệt hại ước tính lên đến gần 9 tỷ đồng. Riêng trong tuần lễ quốc gia An toàn –VSLĐ– PCCN năm 2009 trên địa bàn thành phố đã xảy ra 3 vụ cháy, 3 vụ tai nạn lao động làm chết 3 người (tăng 2 vụ so với cùng kỳ 2008). Ông Trần Trung Dũng, Phó Giám đốc thường trực Sở LĐ-TB&XH TP.Hồ Chí Minh thừa nhận: “các lỗi vi phạm để xảy ra tai nạn chết người phần lớn thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động ở các doanh nghiệp (29,03 % do thiết bị doanh nghiệp không đảm bảo an toàn) và trách nhiệm từ chính công tác quản lý chưa đi kịp với tình hình thực tế, thiếu đeo bám chỉ đạo và đôn đốc thực hiện. Thêm nữa là nhận thức của nhiều đơn vị doanh nghiệp, cơ sở sản xuất về công tác an toàn – VSLĐ – PCCN còn hạn chế, thiếu hiểu biết, vị lợi mà quên đi các chế độ BHLĐ cho người lao động”. Tuy nhiên, ông Dũng cũng cho rằng việc các vụ tai nạn chết người vẫn còn cao là do chính nhận thức của nhiều người lao động, nhất là đối tượng lao động làm việc thời vụ, lao động trong các cơ sở cá thể, hộ kinh doanh gia đình về an toàn lao động còn rất hạn chế. Người lao động cũng không rõ cả quyền và nghĩa vụ cũng như chế độ lao động của mình nên có tâm lý chủ quan, xem thường, không chủ động phòng chống tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Thể hiện rõ nhất là có đến trên 30 % số vụ TNLĐ do người lao động không có quy trình, biện pháp làm việc an toàn; ; 5/89 vụ người lao động bất cẩn trong khi làm việc,...
Do những bất cập nêu trên, tại hội nghị, nhiều đại biểu đến từ các Sở, ban, ngành và doanh nghiệp thành phố đều cho rằng, giải pháp vẫn là sự “vào cuộc” từ chính các đơn vị sản xuất kinh doanh trên địa bàn thành phố. Ông Lê Văn Quân, Trưởng phòng kỹ thuật An toàn BHLĐ xí nghiệp liên hiệp Ba Son góp ý: “Để giảm thiểu số vụ TNLĐ cần nhất là phải “lay chuyển” được ý thức chấp hành luật pháp về an toàn – VSLĐ - PCCN phải bắt đầu từ người lãnh đạo cao nhất của cơ quan để các đơn vị thành viên trong hệ thống thực sự quan tâm đến người lao động. Cùng chung ý kiến trên, đại diện công ty cổ phần xây dựng Conteccons còn cho rằng, để người lao động biết được quyền lợi và nghĩa vụ của mình về BHLĐ thì doanh nghiệp phải tổ chức được các chương trình huấn luyện cho người lao động mới tuyển dụng về VSLĐ và ATLĐ, ít nhất là mỗi năm 1 lần (mỗi lần 2 ngày). Qua đó, đúc rút kinh nghiệm phân tích những rủi ro để phổ biến cho người lao động đối với những công việc hàng ngày họ phải làm”. Ngoài các ý kiến trên, nhiều đại biểu cũng kiến nghị Sở LĐ-TB&XH cần tăng cường hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về BHLĐ trên địa bàn để việc bảo vệ tính mạng cho người lao động và tài sản của người lao động trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Thành Luân