Kỳ 2: Bi hài cách "chữa bệnh" của nhà quản lý
Những bất cập trong lễ hội hiện nay đang khiến các nhà quản lý phải đau đầu tìm phương án giải quyết.
"Trong các lễ hội hiện nay, ranh giới giữa mê tín dị đoan và tâm linh rất mỏng manh và luôn đứng cạnh nhau nên đã nảy sinh nhiều vấn đề khó giải quyết. Bởi với người này là tín ngưỡng nhưng với người khác lại là mê tín nên rất khó phân giải", một nhà nghiên cứu văn hóa cho biết.
Ranh giới mỏng manh
Chính những ranh giới mỏng manh này đã làm cho lễ hội nảy sinh nhiều tiêu cực. Vì thế, để lễ hội ngày một lành mạnh, cuối năm 2011, Bộ VH-TT-DL đã tiến hành Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác Quản lý và tổ chức lễ hội tại 3 đầu cầu Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM với sự tham gia của những người đầu ngành. Tại hội nghị này, thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Huỳnh Vĩnh Ái đã nhấn mạnh, Viện VHNT Việt Nam có nhiệm vụ phân biệt giữa tôn giáo tâm linh và mê tín dị đoan để có báo cáo trình Bộ xem xét. Tuy nhiên, ông Lương Hồng Quang- Phó Viện trưởng Viện VHNT Việt Nam, cho biết, khi được giao nhiệm vụ, viện đã mời các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực này đến để xin ý kiến, nhưng đây là một vấn đề nhạy cảm khó có thể có kết luận được. Thậm chí, có những nhà nghiên cứu còn « thách »: Đố Viện làm được điều này!
"Điển hình là việc phát ấn Đền Trần hiện nay đã gây nhiễu loạn. Phần lớn công chúng đều lầm tưởng rằng ấn sẽ giúp thăng quan tiến chức. Nhưng trên thực tế, giá trị thực của lá ấn đơn giản là một tục lệ mang tính cầu an chứ không phải khoác lên mình màu sắc tâm linh rằng lá ấn sẽ giúp thăng quan tiến chức", ông Quang nói.
|
| Lên đồng bị cho rằng là mê tín nhưng những người bảo vệ đạo Mẫu lại cho đây là một di sản văn hóa. Ảnh: Trần Lâm. |
Tiếp đó là việc đốt vàng mã, đồ mã quá nhiều gây lãng phí tiền của, ô nhiễm môi trường, nhiều ý kiến cho rằng nên cấm sản xuất đồ mã. Nhưng theo đại diện Sở VH-TT-DL Bắc Ninh, việc đốt đồ mã, vàng mã hay sản xuất mặt hàng này có những mặt trái của nó. Nhưng để cấm được không phải dễ. Bởi ngoài việc phải đưa ra được lý do vì sao cấm, thì điều quan trọng hơn cả vẫn là việc sản xuất đồ mã đã được cho đó là một nghề và giúp giải quyết rất nhiều lao động.
Việc gài tiền vào tay tượng phật, ném tiền vào hậu cung gây phản cảm ở phủ Tây Hồ, Động Hương Tích, chùa Trấn Quốc (Hà Nội), đền Bà Chúa Kho… cũng khó cấm. Hay như việc lên đồng hiện nay đang bị biến tướng nhiều. Tuy nhiên, người thì cho rằng là mê tín, người khác lại bảo vệ bằng mọi cách vì cho đây là một di sản văn hóa. Đặc biệt, nhóm bảo vệ đạo Mẫu đang yêu cầu công nhận lên đồng như một tôn giáo.
Càng "chữa" càng rối
Ai cũng biết, nguyên nhân của những bất cập trong các lễ hội một phần là do sự phối hợp giữa các ban, ngành tham gia quản lý, việc xử lý các sai phạm tại các di tích chưa triệt để, kịp thời... Nhưng vấn đề là dù đã biết mười mươi về những bất cập này nhưng nhiều trường hợp vẫn bế tắc trong xử lý. « Tình trạng đốt đồ mã nơi công cộng vẫn xảy ra nhưng trong suốt thời gian qua, chưa có trường hợp nào bị xử phạt. Bởi lẽ, bắt quả tang việc đốt đồ mã đã khó, nhưng có trường hợp bắt được "tại trận" nhưng người đốt lại là lũ trẻ được thuê mướn nên lực lượng thanh tra cũng đành chịu thua », ông Phạm Xuân Phúc, đại diện của Thanh tra Bộ VH-TT-DL cho biết. Cũng theo ông Phúc, thì cả việc đặt tiền lễ không đúng chỗ, phản cảm cũng chỉ có thể nhắc nhở chứ chưa có chế tài.
Nhiều nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành về văn hóa thì khẳng định, việc đốt đồ mã trong các di tích hiện nay đã đi quá giới hạn nhưng xử lý việc này như thế nào là rất khó. Chính vì thế việc Bộ VH-TT-DL giao cho Viện VHNT nghiên cứu thì ông Lương Hồng Quang, thành thật nói: « Đây là việc khó ».
Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái cho rằng, không nên sử dụng biện pháp hành chính mà cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền giải thích cho nhân dân hiểu rõ tính chất của lễ hội. Chính vì vậy, mùa lễ hội năm nay, thanh tra Bộ VH-TT-DL đã có văn bản chỉ đạo các địa phương tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân sử dụng đồng tiền hợp lý trong hoạt động văn hóa, lễ hội, tín ngưỡng. Trước đó, Ngân hàng Nhà nước cũng có văn bản gửi Bộ VH-TT-DL và Ban Tôn giáo Chính phủ đề nghị cần tuyên truyền, hướng dẫn người tham gia lễ hội sử dụng đồng tiền hợp lý, đúng mục đích. Bởi hiện nay ở một số lễ hội, di tích, việc sử dụng tiền mới mệnh giá nhỏ không hợp lý của người tham gia lễ hội gây phản cảm, ảnh hưởng đến tính tôn nghiêm của di tích, nơi thờ tự và hình ảnh đồng tiền Việt Nam.
Kỳ 3: Không thể tách rời tín ngưỡng và mê tín
Đang đọc nhiều:
Đau xót 8 cái Tết ngoài đường của cặp vợ chồng 80 tuổi
Ai chặt đầu rồng đá Thành nhà Hồ? |