Là nguyên thủ thứ hai của Nhà nước Timor Leste tới thăm chính thức Hà Nội kể từ khi Timor Leste tuyên bố độc lập (2002), Tổng thống José Ramos Hort nhiều lần bày tỏ sự vui mừng khi trở lại đất nước mà ông rất ngưỡng mộ, từ những thắng lợi trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đến những thành tựu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước hiện nay. So với 7 năm trước, khi ông sang thăm Việt Nam trên cương vị Bộ trưởng Ngoại giao, Hà Nội đã thay đổi nhiều, nhộn nhịp hơn, năng động hơn…
Tại cuộc hội đàm với Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Tổng thống José Ramos Horta nhất trí tiếp tục nhập gạo và các mặt hàng tiêu dùng từ Việt Nam; tăng cường các hoạt động xúc tiến đầu tư - thương mại; tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực như xây dựng cơ sở hạ tầng, hợp tác dầu khí. Quyết tâm tăng cường hợp tác kinh tế đã phần nào được hiện thực hóa qua việc hai nhà lãnh đạo chứng kiến Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm và Bộ trưởng Ngoại giao Zacarias Albano da Costa ký kết Hiệp định khung về Hợp tác Kỹ thuật và Kinh tế. Hai bên nhất trí phối hợp triển khai tốt văn kiện này nhằm thúc đẩy hợp tác, khai thác thế mạnh của mỗi nước.
Tổng thống José Ramos Horta cũng đánh giá cao việc Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trong các lĩnh vực như nông nghiệp, phát triển nông thôn, xóa đói giảm nghèo. Hai nhà lãnh đạo nhất trí sẽ mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khác như nuôi trồng, đánh bắt và chế biến thủy hải sản. Phía Timor Leste bày tỏ quan tâm được tham gia đầu tư vào các dự án nhà máy lọc dầu ở Việt Nam.
Tổng thống Timor Leste mong muốn Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm và ủng hộ nước này sớm gia nhập ASEAN. Việt Nam hoan nghênh ý định của Timor Leste trở thành thành viên ASEAN trong tương lai và khẳng định trong vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010, sẽ tiếp tục hỗ trợ Timor Leste tăng cường quan hệ với ASEAN.
Vài nét về Timor Leste
Nằm ở phần phía đông đảo Timor với lịch sử lâu đời, nhưng CHDC Timor Leste lại là nhà nước khá trẻ ở khu vực Đông Nam Á. Sau hơn 400 năm nằm dưới sự cai trị của thực dân Bồ Đào Nha, Timor Leste tuyên bố độc lập khỏi Bồ Đào Nha năm 1975 và sau 24 năm nằm trong thành phần Indonesia, nước này tách ra, nằm dưới sự cai quản của LHQ và được công nhận độc lập ngày 20/5/2002.
Timor Leste có hơn 1,1 triệu dân với hơn 10 dân tộc có văn hóa và ngôn ngữ riêng, nhưng tiếng Bồ Đào Nha được xác định là quốc ngữ. Tình hình chính trị và an ninh ở Timor Leste trong thời gian gần đây đã bắt đầu đi vào thế ổn định. Chính phủ đã giải quyết xong vấn đề dân chúng ly tán và đang tập trung vào thực hiện các mục tiêu giữ vững an ninh và đẩy nhanh phát triển kinh tế, xã hội. Kinh tế Timor Leste trong hai năm qua đã có những bước tiến đột phá với mức tăng GDP năm 2008 đạt hơn 12% và năm 2009 đạt 7,4%.
Nằm ở vị trí địa lý thuận lợi và có nguồn tài nguyên phong phú, đặc biệt là dầu khí, Timor Leste trở thành sự quan tâm của các nước lớn. Tuy vậy, Timor Leste hiện vẫn là một quốc gia nghèo với thu nhập bình quân khoảng 500 USD/người/năm; cơ sở hạ tầng thiếu, nhu cầu gạo hoàn toàn phụ thuộc vào nhập khẩu.
Việt Nam là một trong những nước đầu tiên có những bước đi ủng hộ Timor Leste độc lập khỏi Bồ Đào Nha năm 1975. Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 28/7/2002.
Thành Vinh