Tiếp tục hoàn thiện mô hình bảo hiểm thất nghiệp

Chinhphu.vn - 23/05/2012 16:53

(Chinhphu.vn) - Mở rộng đối tượng tham gia, bảo toàn nguồn quỹ bảo hiểm thất nghiệp và đảm bảo công bằng khi thụ hưởng chính sách, tránh tình trạng thất nghiệp ảo… là vấn đề được thảo luận tại Hội nghị Tổng kết 3 năm thực hiện bảo hiểm thất nghiệp, do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội tổ chức ngày 23/5.

Bảo hiểm thất nghiệp dần đi vào cuộc sống

Hội nghị Tổng kết 3 năm thực hiện bảo hiểm thất nghiệp - Ảnh VGP/Thu Cúc

Theo báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp liên tục tăng qua các năm. Cụ thể như sau: năm 2009 có 5,9 triệu người, tổng số thu là 3,5 nghìn tỷ đồng. Năm 2010, số người tham gia là 7,2 triệu người, tăng 20,2% so với năm 2009, tổng số thu là 5,4 nghìn tỷ đồng; năm 2011 có 7,9 triệu người tham gia, tăng 10,1% so với năm 2010, chiếm 78,7% so với tổng số đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, tổng số thu là 5,6 nghìn tỷ đồng; 3 tháng đầu năm 2012 số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp là 7,9 triệu người, tổng số thu đạt 1,37 nghìn tỷ đồng.

Số người đăng ký thất nghiệp cũng tăng nhanh, năm 2011 là hơn 335 nghìn người, tăng 77% so với năm 2010, người lao động đăng ký thất nghiệp tập trung chủ yếu ở các tỉnh, thành phố lớn, kinh tế phát triển, có nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất như TP Hồ Chí Minh (trên 30%), Bình Dương (trên 20%), Đồng Nai (gần 10%).

Cân đối quỹ và dự báo Quỹ bảo hiểm thất nghiệp cho thấy, ước đến cuối năm 2011, Quỹ kết dư hơn 14 nghìn tỷ đồng. Theo dự tính với các quy định về mức đóng, mức hưởng như hiện nay thì quỹ đảm bảo an toàn.

Trong thời kỳ cuối giai đoạn khủng hoảng kinh tế 2009-2010, bảo hiểm thất nghiệp đã trợ cấp thất nghiệp và tư vấn, giới thiệu việc làm cho hơn 100.000 người lao động, góp phần vào giải quyết an sinh xã hội.

Mở rộng đối tượng, bảo toàn nguồn quỹ

Phó Cục trưởng Cục Việc làm Lê Quang Trung đã nêu lên một số phát sinh cần kịp thời khắc phục trong quá trình thực hiện bảo hiểm thất nghiệp như: việc xác định đối tượng cụ thể tham gia bảo hiểm thất nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, thời gian đăng ký thất nghiệp ngắn gây bất lợi cho người lao động, thủ tục chi trả trợ cấp thất nghiệp còn phức tạp, quyền và trách nhiệm của người sử dụng lao động và các cơ quan có liên quan chưa được quy định cụ thể; mức hỗ trợ học nghề thấp và thời gian ngắn...

Bên cạnh đó, nhiều người lao động chưa hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình, chưa biết điều kiện để được hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Mặt khác, có tình trạng một số đơn vị chậm nộp hoặc nợ bảo hiểm xã hội nói chung và bảo hiểm thất nghiệp nói riêng nên không chốt sổ bảo hiểm xã hội được hoặc một số doanh nghiệp muốn giữ người lao động nên gây khó khăn khi thực hiện chốt sổ bảo hiểm xã hội về bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động.

Thảo luận về giải pháp tháo gỡ những khó khăn trên, đại diện Sở LĐ-TB&XH Bắc Ninh cho rằng, nên mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp xuống mức thấp hơn (đề xuất là 6 tháng) và quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động về việc tham gia, đóng bảo hiểm thất nghiệp cho các đối tượng này.

Đồng thời, nâng mức phạt đối với doanh nghiệp không đóng bảo hiểm cho người lao động, nếu có thể thì xây dựng trang web để người lao động có thể tự kiểm tra thông tin của mình trên mạng (giống như tra cứu thông tin thuế thu nhập cá nhân).

Nhiều đại biểu cũng cho rằng, theo qui định thì người sử dụng từ 10 lao động trở lên mới thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Nhưng thực tế hiện nay, người sử dụng dưới 10 lao động có nhu cầu tham gia bảo hiểm thất nghiệp vì tại những doanh nghiệp này lao động có nguy cơ mất việc làm cao.

Bên cạnh đó, để bảo toàn nguồn quỹ bảo hiểm thất nghiệp, tránh tình trạng thất nghiệp ảo, đại diện Sở LĐ-TB&XH Đà Nẵng cho rằng, cần tính theo cách thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng theo số năm có đóng bảo hiểm thất nghiệp, cứ mỗi năm có đóng bảo hiểm thất nghiệp bằng 60% như cách tính trợ cấp thôi việc hiện nay.

Kết quả giải quyết chính sách bảo hiểm thất nghiệp tại các địa phương cũng cho thấy người lao động chưa thật sự quan tâm đến vấn đề “gốc” của chính sách bảo hiểm thất nghiệp là hỗ trợ học nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm. Sau gần 3 năm, hầu hết các địa phương đều có rất ít trường hợp đăng ký học nghề. Vì vậy, cần tăng mức hỗ trợ và thời gian học nghề nhằm thu hút được số lao động thất nghiệp thật sự muốn được đào tạo chuyển đối ngành nghề .

Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Nguyễn Thanh Hòa cho biết, kết quả thảo luận tại Hội nghị này sẽ phục vụ trực tiếp cho việc xây dựng chính sách bảo hiểm việc làm được quy định trong Luật Việc làm theo chương trình xây dựng Luật của Quốc hội khóa XIII.

Dự thảo Luật Việc làm dự kiến được trình Chính phủ vào tháng 7/2012, xin ý kiến Quốc hội vào kỳ họp cuối năm 2012 và dự kiến thông qua vào kỳ họp đầu năm 2013.

Thu Cúc