Chúng tôi đến đường Ngô Quyền đúng hôm trời mưa, mặt đường ngổn ngang vật liệu xây dựng, ổ gà, bùn đất lầy lội. Vẫn còn hơn chục hộ gia đình cư ngụ trong các nhà cấp bốn dựa lưng vào máng La Khê án ngữ cả khu vực rộng xung quanh đã được giải phóng mặt bằng.
Nhà ông Nguyễn Trọng Khắc (bệnh binh hạng 2/3) và vợ là bà Nguyễn Thị Tuyến nằm biệt lập so với các hộ chưa di chuyển còn lại. Ông Khắc cho chúng tôi xem một tập các giấy tờ liên quan. Theo đó, ngày 27-6-1988, Ngân hàng thị xã Hà Đông ra quyết định phân phối và điều chuyển nhà ở cho bà Tuyến-ông Khắc (khi đó bà Tuyến đang công tác tại ngân hàng). Kể từ đó đến nay, gia đình sử dụng căn hộ 44 m2 này, không xảy ra tranh chấp và được xác định là số nhà 11, đường Ngô Quyền, phường Vạn Phúc, Hà Đông. Song, quyết định của UBND thành phố (nay là quận) Hà Đông (Hà Nội) ngày 2-6-2009 lại xác định đất gia đình bà Tuyến đang sử dụng là đất hành lang lưu thông máng La Khê, vi phạm khoản 5, điều 7 Quyết định số 18/2008 ngày 20-9-2008 của UBND thành phố Hà Nội, do vậy không được bố trí giao đất tái định cư. Quá bất bình, gia đình không chấp nhận phương án này, kiên quyết không di dời và đã gửi đơn khiếu nại đến nhiều cơ quan chức năng.
Gia đình bà Tuyến - ông Khắc là một trong gần 20 hộ phía bên trái đường Ngô Quyền (sát mương La Khê) không chịu di dời, đã khiếu nại đến nhiều cấp, nhiều ngành song chưa được xem xét giải quyết thỏa đáng. Hộ bà Đỗ Thị Quyên, Tạ Bích Liên (con gái bà Quyên), Nguyễn Văn Tiến… vốn là công nhân, được Xí nghiệp giấy Thăng Long ra quyết định phân phối nhà trước năm 1990, đều đã sử dụng đất ổn định, có sự cho phép của cơ quan chủ quản, nhưng khi GPMB đều bị áp giá đất lưu không, không được đền bù về đất và không được tái định cư. Các đơn vị chủ quản cấp đất cho các hộ gia đình này đều ra các quyết định bằng văn bản và hiện nay đã chứng thực. Căn cứ khoản 4, Điều 50, Luật Đất đai năm 2003, đối với đất được sử dụng ổn định, không tranh chấp trước ngày 15-10-1993, bà Tuyến và một số hộ gia đình có nguồn gốc đất tương tự có đủ cơ sở để kiến nghị, yêu cầu bồi thường đất, bố trí tái định cư. Mặt khác, theo Quyết định số 803 ngày 7-4-2008 của UBND tỉnh Hà Tây (cũ) đã xác định đất bà Tuyến và các hộ đang sử dụng là đất ở, thuộc phường Vạn Phúc, song ở Thông báo số 132 ngày 4-6-2009 của Ban Bồi thường GPMB UBND thành phố Hà Đông lại xác định: 20 hộ bên trái đường Ngô Quyền sử dụng đất thuộc hành lang máng La Khê.
Hộ ông Nguyễn Đức Đăng và bà Nguyễn Thị Huệ là đảng viên, cán bộ về hưu được vận động đã gương mẫu phá dỡ nhà đầu tiên và nhận được nhiều hứa hẹn, song từ đó đến nay ông bà vẫn chưa nhận được đền bù hay hỗ trợ cụ thể nào. Nhà bà Lê Thu Hương có nguồn gốc được Xí nghiệp Chế biến gỗ Hà Tây thanh lý năm 2002, nguyên là nhà giới thiệu sản phẩm của xí nghiệp cũng bị xác định là đất lưu không. Từ khi triển khai dự án đến nay thi Ban quản lý GPMB mới chỉ có một lần họp dân phát các văn bản, một lần họp để giải quyết thắc mắc khi dân có khiếu nại quyết liệt, song cũng chưa đầy đủ và thỏa đáng. Một số thông báo bằng văn bản đến tay người dân thiếu thống nhất, nhiều hộ gia đình sử dụng cùng một loại đất tương tự nhau song được giải quyết khác nhau, gây bức xúc. Các hộ gia đình chưa chấp nhận di dời hầu hết có hoàn cảnh khó khăn vẫn đang sống trong cảnh tạm bợ, chắp vá. Công tác GPMB đường Ngô Quyền đang tồn tại nhiều bất cập kéo dài, gây bức xúc trong dư luận, tiến độ thi công đường chậm chạp, gây ô nhiễm môi trường và mất an toàn giao thông.
Mong các cấp chính quyền và cơ quan chức năng quận Hà Đông và thành phố Hà Nội sớm vào cuộc để giải quyết triệt để hiện trạng này.
Bài và ảnh: CÔNG LUẬT