Nhân kỉ niệm 59 năm ngày truyền thống Thanh niên xung phong VN (15/7/2009) và Kỷ niệm 62 năm ngày Thương binh - Liệt sỹ 27/7/2009, tôi về phường Phú Hải nắm tình hình hoạt động của Hội Cựu TNXP. Sau khi làm việc xong, tôi ghé đến thăm chị Trần Thị Hời thương binh hạng 2/4 nguyên đại đội phó đơn vị TNXP 736-N73.
Chị đã kể cho tôi nghe nhiều chuyện về C736 TNXP do chị làm C phó. C736 được cấp trên tin tưởng luôn luôn giao nhiệm vụ chốt các trọng điểm quan trọng, máy bay địch đánh phá vô cùng ác liệt như: Lý Hòa, Khe Nước, Nam Gianh, ngầm Ba Trại... Vào đêm 21/7/1967, C736 đã được đón Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên- Tư lệnh Đoàn 559. Để phục vụ cho chiến trường miền Nam đánh to thắng lớn, xe vận tải vào chiến trường đều phải qua Khe Rinh, đèo Đá Đẽo trọng điểm máy bay giặc Mỹ đánh phá rất khốc liệt, nên việc bảo đảm giao thông vô cùng quan trọng.
Để phục vụ cho cuộc tổng tấn công nổi dậy Tết Mậu Thân, từ đầu tháng 6 đến hạ tuần tháng 7 xe vận tải của ta tăng số lượng vận chuyển quân lương, vũ khí qua đoạn đường đơn vị phụ trách rất lớn. Thời gian này máy bay địch đánh phá rất ác liệt, chúng đánh cả ngày lẫn đêm, trung bình 10 trận trong 24 giờ.
Ngày 26/7/1967, lúc 14 giờ 30 phút, máy bay địch chia thành nhiều tốp, tập trung oanh tạc trên đoạn đường từ Khe Rinh đến phía Bắc đèo Đá Đẽo QL 15 A. Trong trận oanh tạc đó một khúc đường hơn 50m phía Bắc đèo Đá Đẽo bị trúng bom phá hủy hoàn toàn.
Cũng trong ngày hôm đó đơn vị nhận được tin báo có gần 100 xe đang chờ thông đường vào Nam. Trước tình hình cấp thiết, khẩn trương như vậy, đơn vị họp giao ban, bàn phương án lấp hố bom, bảo đảm thông đường nhanh nhất, cụ thể là: tận dụng đá do bom địch ném trúng lèn đổ xuống và đá dự trữ vận chuyển đến lấp hố bom, đắp lại nền đường, nhưng chủ yếu là chặt gỗ rong đanh để lướt trên nền đất, đá lầy lội cho xe qua.
Với tinh thần khẩn trương và cấp bách khi đơn vị giao nhiệm vụ cho từng tiểu đội, bộ phận nuôi quân cũng xin bớt người phục vụ để được ra hiện trường, lực lượng gián tiếp đó có đồng chí Phạm Thị Năm thống kê của đơn vị, mới cắt cơn sốt, chưa khỏe hẳn, cũng tình nguyện ra hiện trường để làm nhiệm vụ. Theo kế hoạch phương án đảm bảo giao thông đã được đơn vị thực hiện từ 4 giờ sáng ngày 27/7/1967 với tinh thần lao động khẩn trương, theo khối lượng công việc của từng tiểu đội được giao cụ thể.
Đến 10 giờ 30 phút ngày 27/7/1967 khi khối lượng công việc sắp hoàn thành thì một tốp máy bay giặc Mỹ bất ngờ đến oanh tạc, đánh trúng đội hình làm 7 đồng chí hy sinh tại trận, một số đồng chí khác bị thương, chị Hời bị sức bom hất tung xa 15m. 7 liệt sĩ đã hy sinh trong ngày 27/7/1967, trong đó thị xã Đồng Hới có 5 đồng chí, Bố Trạch có 2 đồng chí, đó là các liệt sỹ:
- Hoàng Thị Tuận: A Trưởng - Phú Hải - Đồng Hới
- Hoàng Thị Năm: Thống kê đơn vị - Đồng Hải - Đồng Hới
- Lê Văn Thương: Chiến sỹ - Đồng Hải - Đồng Hới
- Nguyễn Thị Hợp: Chiến sỹ - Đồng Phú - Đồng Hới
- Phan Văn Xiêm: Chiến sỹ - Đồng Hải - Đồng Hới
- Nguyễn Trung Tuyến: Phụ trách đơn vị - Tây Trạch - Bố Trạch
- Dương Viết Thương: Chiến sỹ - Đồng Trạch - Bố Trạch
Chị Hời giao cho tôi danh sách 7 liệt sỹ, chị vừa kể vừa khóc nức nở... thảm khốc, đau thương lắm. Trong số 7 liệt sỹ có 3 liệt sỹ đó là: đồng chí Tuận, đồng chí Năm, đồng chí Thương khi chết không còn nguyên thi thể, sau 4 ngày khi chim chóc ven rừng tranh nhau ăn mồi những phần thân xác của các liệt sĩ do sức công phá của bom làm bay đi, chúng tôi đến đó mới tìm lại được.
Sau hy sinh tổn thất rất nặng nề của đơn vị 736-N73, biến đau thương thành hành động, không sợ hy sinh gian khổ, các chiến sỹ TNXP đơn vị gan góc bám trụ nơi trọng điểm khét tiếng của chảo lửa “Bám mặt đường mà chiến đấu”. Chị Hời kể: Đơn vị C736 TNXP có đông con em của Đồng Hời, sự hy sinh tổn thất rất lớn, nhưng, đến nay đã 43 năm chị chưa bao giờ nghe đài, báo đề cập đến sự hy sinh thầm lặng của đồng đội mình.