Thuốc trị ho gồm hai loại chính:
- Thuốc có tác dụng ức chế phản xạ ho gồm: thuốc kháng histamin, thuốc ức chế ho gây nghiện (codein), thuốc ức chế ho không gây nghiện (dextromethorphan).
- Thuốc làm loãng đàm, giảm độ quánh đặc của đàm nhầy để dễ ho khạc: acetycystein, carbocystein, bromhexin, serratiopeptidase, terpin hydrat…
Loại thuốc trị ho thường được dùng cho trẻ là thuốc kháng histamin và dạng thuốc thích hợp là thuốc nước hay sirô. Thuốc chỉ chứa một hoạt chất kháng histamin có thể kể như: sirô Phénergan, sirô Théralène. Còn thuốc chứa nhiều thành phần giảm ho, trong đó thành phần là kháng histamin và thuốc ức chế ho là dextromethorphan, có thuốc nước Pulmofar, sirô Toplexil, sirô Atussin…
Những phản ứng có hại của thuốc trị ho
Thuốc trị ho chứa hoạt chất là thuốc kháng histamin nên cần lưu ý về tác dụng gây ngủ. Người lớn khi dùng thuốc này cần tránh làm công việc đòi hỏi sự tỉnh táo như lái xe, vận hành máy móc. Đối với trẻ con, không nên lạm dụng dùng dài ngày như thuốc ngủ để trẻ bớt quấy và khóc đêm sẽ gây hại đến sức khỏe của trẻ. Hiện nay có khuyến cáo không dùng thuốc kháng histamin như promethazin cho trẻ dưới 2 tuổi. Trường hợp ho có đàm cũng không nên dùng vì thuốc làm khô quánh đặc, khó tống đàm sẽ cản trở đường thở.
Loại thuốc viên trị ho có chứa codein như Neo-codion, Eucalyptine, Terpine Gonnon, Terpine-codein… chỉ dành cho người lớn, không nên dùng cho trẻ. Bởi vì codein là dẫn chất của morphin sẽ gây ức chế hô hấp nếu dùng cho trẻ quá nhỏ.
Với thuốc làm loãng đàm, thuốc làm lỏng chất nhầy sẽ có hại cho niêm mạc dạ dày, cần tránh dùng ở người bị viêm loét dạ dày - tá tràng.
Dùng thuốc sao cho đúng?
Đối với người lớn nên lưu ý, dùng thuốc đúng liều và trong thời gian ngắn. Nếu sau 1-2 tuần dùng thuốc mà triệu chứng ho không giảm, không dứt, ho tiến triển thành ho kéo dài, bắt buộc phải đi bác sĩ khám bệnh để tìm nguyên nhân chữa trị.
Đối với trẻ, nếu thấy trẻ ho mà cách thở, nhịp thở bất thường (thở nhanh từ 50 lần/phút trở lên, khó thở, lõm ngực khi hít vào hoặc thở khó khăn kiểu suyễn) thì phải đưa trẻ đến bác sĩ để chỉ định đúng thuốc, điều trị kịp thời. Hoặc thấy trẻ ho và đã cho trẻ dùng thuốc chống dị ứng trị ho vài ba ngày mà không thấy đỡ thì nên đưa trẻ đi khám. Lúc này, rõ ràng chọn lựa khi nào nên dùng thuốc trị ho khan, khi nào dùng thuốc làm loãng đàm, thậm chí dùng thêm kháng sinh, chỉ có bác sĩ là người hiểu biết chuyên môn chỉ định dùng đúng thuốc. Trường hợp nếu trẻ bị ho do dị vật trong đường thở cũng sẽ được bác sĩ phát hiện sớm qua thăm khám và có hướng xử trí kịp thời..
PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức
(Đại học Y Dược TP.HCM)