Thuế chống bán phá giá cá tra cao: Tiên trách kỷ

SaigonTimes - 

Thue chong ban pha gia ca tra cao: Tien trach ky

(TBKTSG Online) - Một số doanh nghiệp xuất khẩu cá tra vào thị trường Mỹ bị áp thuế lên đến 130%, theo kết quả sơ bộ của đợt xem xét hành chính thuế chống bán phá giá cá tra lần 6 của Bộ Thương mại Mỹ (DOC).

Thái Hằng

Cá tra đang ngày càng được ưa chuộng tại thị trường Mỹ - Ảnh: TL.

Kết quả này rất cao nhưng cũng không phải quá khó hiểu với những doanh nghiệp xuất khẩu cá tra vào thị trường này nhiều năm qua.

Chưa hết hy vọng

Tuần trước, theo thông tin từ Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep) thì một số doanh nghiệp xuất khẩu cá tra sang Mỹ sẽ chịu thuế chống bán phá giá lên đến 130%, tương đương với 4,22 đô la Mỹ/kg phi lê cá tra trong đợt xem xét hành chính gần nhất của DOC.

Đây là đợt xem xét lần thứ 6 kể từ khi cá tra Việt Nam bắt đầu bị áp thuế chống bán phá giá vào năm 2003, áp dụng cho lô hàng xuất khẩu từ 1-8-2008 đến 31-7-2009. Thông tin này đã làm dấy lên rất nhiều lo lắng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ vì trong đợt xem xét cho năm trước đó thì mức thuế gần như bằng 0% với nhiều doanh nghiệp.

Mặc dù vậy, đây mới chỉ là mức “đề xuất” (tức quyết định sơ bộ) của phía Mỹ và việc xuất khẩu cá tra của các doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa có gì thay đổi cho đến tháng 3-2011, khi DOC ấn định mức thuế cuối cùng. Trước mắt, phía cơ quan chức năng và doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn 3 tháng để đưa ra bằng chứng chứng minh mức tăng thuế lên đến 130% là bất hợp lý.

Thực tế lần này, thay vì sử dụng quốc gia để tính giá thành, giá bán cá thay thế là Bangladesh, nơi có điều kiện nuôi, lao động, quản lý doanh nghiệp hay số lượng xuất khẩu gần với Việt Nam như trong các đợt xem xét hành chính hàng năm trước, phía Mỹ đã đột ngột sử dụng Philippines. Nước này thậm chí chưa từng xuất khẩu cá tra vào Mỹ và có các chi phí do điều kiện kinh tế đặc thù mà khi hạch toán vào giá thành cao gấp nhiều lần so với Việt Nam. DOC đã sử dụng chính các thông số nuôi trồng lệch lạc như vậy để tính biên độ phá giá cho cá tra Việt Nam.

Nhiều ý kiến cho rằng chính Hiệp hội cá nheo Mỹ đứng trước việc cá tra Việt Nam ngày càng được ưa chuộng tại Mỹ đã gây áp lực cạnh tranh lớn cho ngành sản xuất nội địa nước này, đã gây sức ép lên các nhà hoạt động chính trị đưa đến kết quả xem xét hành chính bất ngờ trên của DOC.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lương Lê Phương trong cuộc gặp với báo chí ngày 14-9 ở TPHCM, cho biết phía cơ quan chính phủ sẽ tiếp tục làm việc với DOC để giải quyết vấn đề này. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng sẽ yêu cầu Tổ chức Lương nông Liên hiệp quốc (FAO) cung cấp cho phía Mỹ những dữ liệu cập nhật của Bangladesh làm giá trị thay thế phù hợp với điều kiện của Việt Nam khi tính biên độ phá giá.

“Quan trọng nhất là làm sao để sự kiện này không trở thành tiền lệ xấu cho những đợt xem xét hành chính sau hoặc làm ảnh hưởng tới xuất khẩu cá tra vào các thị trường khác”, ông Phương nhấn mạnh.

Tiên trách kỷ

Tỷ trọng và giá bán cá tra Việt Nam tại Mỹ từ quí 1-2008 đến quí 1-2010 theo số liệu thống kê của cơ quan nhập khẩu Mỹ. Song song với nỗ lực của hiệp hội cũng như cơ quan chức năng, việc DOC đột ngột đưa ra mức thuế chống bán phá giá cao “ngoài sức tưởng tượng” của doanh nghiệp như vậy thì ngoài các lý do nêu trên thì cũng không thể không nhắc phần nguyên nhân đến từ một số doanh nghiệp Việt Nam, đã giảm giá bán nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường Mỹ.

Một luật sư của Mỹ phụ trách vụ chống bán phá giá cho các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Việt Nam cách đây gần 4 tháng ở hội chợ Vietfish từng cảnh báo giá cá tra bán vào thị trường Mỹ đã giảm đáng kể trong vài năm trở lại đây.

Trong khi đó, sản lượng và chi phí sản xuất thì vẫn không ngừng tăng lên. Theo thống kê của Vasep, xuất khẩu vào Mỹ đã tăng từ 5.000 tấn vào quí 1-2009 lên tới 12.000 tấn vào quí 1 năm nay. Và thực tế là không phải đợi quá lâu để thấy hậu quả.

Cách nay không lâu, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tính đến việc thành lập ban điều hành xuất khẩu cá tra vào Mỹ nhằm sử dụng nhiều công cụ để can thiệp vào xuất khẩu như trước đây đã từng áp dụng có hiệu quả với thị trường Nga khi có nhiều doanh nghiệp cũng bán giá thấp gây ảnh hưởng đến mặt bằng giá lẫn chất lượng cá.

Trên cơ cấu xuất khẩu năm ngoái thì thị trường Mỹ chỉ chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam (tương đương 134 triệu đô la Mỹ). Mặc dù vậy, để không còn tiếp diễn tình trạng cả doanh nghiệp lẫn cơ quan chức năng cứ từng vụ, từng đợt xem xét hàng năm đều phải tất bật lo đối phó với thông tin từ bên kia bờ Thái Bình Dương, theo ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Vasep thì biện pháp căn cơ nhất là có quy hoạch nhằm ổn định sản lượng cá tra của vùng ĐBSCL.

"Sản lượng cá khi đó sẽ được cân đối với khả năng hấp thụ của thị trường, như vậy mới chấm dứt tình trạng cung dư thừa dẫn đến giá cá giảm như đã nhiều lần xảy ra. Còn đối với thị trường xuất khẩu, việc hình thành liên kết giữa các nhà nuôi và xuất khẩu sẽ giúp tạo nên một thế mạnh xuất khẩu có trọng lượng hơn", ông Hòe nói.