Thực thi Luật Phòng, chống bạo lực gia đình: Đâu là giải pháp?

Báo Phụ Nữ Online - 19/03/2010 09:40

Thuc thi Luat Phong, chong bao luc gia dinh: Dau la giai phap?

PN - Sau bốn cuộc tọa đàm từ tháng 9 đến tháng 12/2009 (với các chủ đề Tiếng nói người trong cuộc, Kỹ năng tự bảo vệ, Xây dựng hiệu quả mô hình “Địa chỉ tin cậy ở cộng đồng”, Xây dựng mái ấm không bạo lực từ cấp cơ sở, sáng 16/3/2010, Báo Phụ Nữ đã tổ chức cuộc Hội thảo Giải pháp thực thi Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. 22 bản tham luận và ý kiến tại hội thảo đã đưa ra những đóng góp quý báu với mong muốn Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (PCBLGĐ) sẽ đi vào cuộc sống thiết thực, hiệu quả hơn.

Luật còn bất cập

Dưới góc nhìn của nhà nghiên cứu, PGS-TS luật Nguyễn Thái Phúc (Trưởng cơ quan đại diện Bộ Tư pháp phía Nam), đã đưa ra những quy định của Luật PCBLGĐ mà theo ông là khó thực thi. Cụ thể như biện pháp cấm tiếp xúc (người có hành vi BLGĐ bị cấm đến gần nạn nhân trong khoảng cách dưới 30m). Biện pháp này do các cơ quan thẩm quyền của Nhà nước ra quyết định, nhưng việc giám sát thực hiện lại được giao cho người đứng đầu cộng đồng dân cư (trưởng thôn, làng, bản ấp, tổ trưởng dân phố...) phân công người giám sát thực hiện (Đ.22).

Về nguyên tắc, cơ quan nhà nước nào ra quyết định thì cơ quan đó phải có trách nhiệm theo dõi, bảo đảm cho quyết định của mình được thi hành. Hoạt động giám sát của các tổ chức xã hội, dân cử chỉ có vai trò hỗ trợ và giám sát. Thời hạn cấm tiếp xúc chỉ có ba ngày là chưa hợp lý. Khoảng cách cấm tiếp xúc 30m sẽ được thực thi trong thực tế như thế nào? Bằng cách nào tổ trưởng dân phố giám sát và kết luận là người bị cấm tiếp xúc đã vi phạm khoảng cách 30m này? Luật cũng chưa thực sự tạo được cơ sở pháp lý an toàn cho người tố giác, cung cấp thông tin về BLGĐ.

Cũng theo ông Phúc, ngay cả khi người phụ nữ đã quyết định thực hiện quyền yêu cầu khởi tố vụ án hình sự (theo yêu cầu của người bị hại) để xử lý người có hành vi BLGĐ, thì lại gặp khó khăn do bất cập trong các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2003, làm vô hiệu quy định này của luật: Tỷ lệ thương tật từ 11% trở lên là cơ sở pháp lý để xử lý hình sự các hành vi BLGĐ gây thương tích cho người khác và tỷ lệ này chỉ có thể xác định trên cơ sở kết luận của giám định pháp y. Mặt khác, luật lại quy định chỉ sau khi có quyết định khởi tố vụ án thì các cơ quan tiến hành tố tụng mới có quyền trưng cầu giám định pháp y. Hệ quả: các cơ quan tiến hành tố tụng khi nhận được thông tin về BLGĐ không thuộc trường hợp nghiêm trọng gây thương tích nặng cho nạn nhân (thực tế rất phổ biến) thường không khởi tố vụ án. Phần nạn nhân thì lúng túng với đòi hỏi phải có chứng cứ về tỷ lệ thương tật từ 11% trở lên khi thực hiện quyền yêu cầu khởi tố vụ án hình sự.

Từ thực tế tư vấn cho các nạn nhân bị BLGĐ, luật sư Phạm Lĩnh Sơn (Phó trưởng Văn phòng Trợ giúp pháp lý cho phụ nữ số 6 - Cục Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp) đưa ra các giải pháp: Không nên phạt tiền người chồng hoặc vợ khi có hành vi bạo hành mà dùng hình thức chế tài khác như lao động công ích tại địa phương... Nếu phạt chỉ làm trầm trọng thêm vấn đề tài chính mà chính nạn nhân lại là người gánh chịu, như vậy sẽ không đạt được mục đích của biện pháp chế tài hành chính này.

Muốn xây dựng “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” không thể chỉ dựa vào sự trợ giúp của người dân mà cần phải sử dụng kinh phí của nhà nước để thực hiện, sau đó mới kêu gọi sự tham gia của cộng đồng. Cán bộ thực hiện nhiệm vụ thi hành việc PCBLGĐ thường là kiêm nhiệm nên nếu chỉ yêu cầu họ tự nguyện, tự giác thì rất khó. Do đó phải có chính sách rõ ràng về trợ cấp thu nhập.

Thẩm phán Nguyễn Thị Minh Hương, nguyên Phó chánh án TAND Q.10 và bà Nguyễn Thị Bích Thủy, nguyên Chánh án TAND Q.Bình Thạnh đều đồng quan điểm khi cho rằng, khoảng cách từ Luật đến thực tế còn... khá xa. Bằng chứng, có tòa án ở quận xử 52 vụ ly hôn (vợ bị chồng ngược đãi phải chọn giải pháp cuối cùng là ly hôn), 12 vụ tranh chấp tài sản giữa cha mẹ và con cái (trong đó, hầu hết là cha mẹ cho con nhà cửa đất đai với lời cam kết sẽ chăm sóc cha mẹ; nhưng sau khi có tài sản con cái lại... bỏ bê cha mẹ, vậy mà chẳng có vụ án nào bị xử về hành vi ngược đãi vợ, bỏ bê cha mẹ già...

Giải pháp tâm lý: Trị liệu và nối kết

Dưới góc độ tâm lý, thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Tâm (Giám đốc Trung tâm ứng dụng tâm lý Hồn Việt) đưa ra những thông tin đáng lưu ý: đa số người bạo hành là những người đã trải qua tuổi ấu thơ không bình yên khi phải chứng kiến những lần bạo hành giữa cha và mẹ mình. Từ đó, bà Tâm nhấn mạnh đến vai trò của giáo dục và tâm lý trị liệu: Phải thay đổi cách dạy con từ nhỏ, cách giáo dục theo kiểu văn hóa roi vọt, đánh con bừa bãi theo thói quen của cha mẹ... Đó cũng là nguyên nhân tạo cho con những ký ức bạo lực với người khác. Bé trai thường xuyên chứng kiến bạo hành gia đình dần dần sẽ hình thành nhận thức: đàn ông có quyền đánh phụ nữ. Còn khi chứng kiến cảnh mẹ bị bố đánh đập, bé gái lớn lên rất dễ cam chịu cảnh bạo lực.

Việc tư vấn trị liệu phải là trị liệu cho cả hai người (người bạo hành và nạn nhân), để giúp họ giải quyết những vấn đề tâm lý và cuối cùng là nối kết hai người lại. Giải pháp chia tay và chỉ chữa trị tâm lý cho nạn nhân không phải giải pháp tốt, vì như thế người bạo hành vẫn không có gì thay đổi và trong những mối tương quan sau này với những người vợ khác, khả năng bạo hành vẫn y như cũ.

Trang bị vũ khí tự bảo vệ

Tất cả các đại biểu tham dự hội thảo đều nhấn mạnh đến việc tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về PCBLGĐ; coi đây là biện pháp chủ yếu để nâng cao ý thức tự giác chấp hành luật, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng sử dụng các quy định của pháp luật để tự bảo vệ cho những nạn nhân tiềm năng, nâng cao tính tích cực xã hội của cộng đồng trong PCBLGĐ.

Theo thạc sĩ Vũ Thị Mai Oanh (Trường Cán Bộ TP.HCM), giải pháp khả thi nhất để PCBLGĐ hiện nay là trang bị cho nạn nhân vũ khí để tự bảo vệ như: nghề nghiệp để độc lập về tài chính, trình độ học vấn, ý thức vươn lên làm chủ bản thân và gia đình, kiến thức giữ gìn hạnh phúc gia đình, nuôi dạy con cái...

Tiến sĩ Lê Thị Mai (Trưởng khoa Xã hội học Trường ĐH Tôn Đức Thắng) đề nghị: Giáo dục bình đẳng giới phải được thực hiện ngay từ trong gia đình đến nhà trường và xã hội để định hình nhận thức. Phải nâng cao nhận thức của cả hai giới về quyền và nghĩa vụ của họ trong mối quan hệ với các thành viên trong gia đình.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu (Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM) đề xuất: cần trang bị cho chị em kiến thức đối thoại với chồng, con và kỹ năng biết chia sẻ công việc với các thành viên trong gia đình. Làm tốt những điều này chắc chắn sẽ hạn chế được BLGĐ.

Kết luận hội thảo, bà Nguyễn Thị Khánh Tâm, Phó chủ tịch Hội LHPN TP.HCM, Tổng biên tập Báo Phụ Nữ hy vọng các chuyên gia tiếp tục cuộc hành trình PCBLGĐ cùng Báo Phụ Nữ để mang đến một bức tranh sáng sủa hơn cho phụ nữ TP.HCM nói riêng và phụ nữ cả nước nói chung.

Thu Ba

Tin mới