Thực hiện dân chủ trong Đảng

Thanh Niên - 01/02/2010 23:07

Thuc hien dan chu trong Dang

Từng kinh qua nhiều vị trí khác nhau, từ Đảng bộ cơ sở, tham gia Ban Chấp hành Trung ương, giữ trọng trách Thường trực Bộ Chính trị..., ông Phạm Thế Duyệt đã chia sẻ với Thanh Niên về những bước tiến thực hiện dân chủ trong Đảng.

Ông nói: Dân chủ trong Đảng có nguyên tắc, dân chủ có phương pháp chứ không thể dân chủ một cách bừa bãi. Thực hiện tập trung dân chủ chứ không thể dân chủ một chiều. Nguyên tắc tập trung dân chủ của Đảng thì cấp dưới phải phục tùng cấp trên, đảng viên phải phục tùng tổ chức.

Đã từng tham gia cấp ủy ở cơ sở, rồi 4 khóa Trung ương, tôi thấy trong nhiều năm nay, Đảng ta đã thực hiện dân chủ ngày càng tốt nhưng chưa phải đã đầy đủ, còn phải nghiên cứu mở rộng và phát huy dân chủ nhiều hơn vì trình độ của đảng viên đã ngày một nâng cao, thông tin nhanh, có nhiều việc không nói nhưng mọi người đều biết. Người ta nói đúng thì mình phải chân thành nghe, người ta nói sai thì phải giải thích. Chỉ có thực hiện thật tốt dân chủ mới tạo được sự đồng thuận, có tạo được đồng thuận mới có đại đoàn kết dân tộc.

*Theo ông, dân chủ sẽ được thực hiện tốt hơn nếu có phương pháp, cách thức thực hiện phù hợp, nhưng phương pháp, cách thức đó là gì?

- Tôi cho rằng, trước hết phải thực hiện quyền dân chủ trong Đảng, từ trong Ban Chấp hành Trung ương, Ban Bí thư, Bộ Chính trị rồi đến các cấp ủy và đảng viên cho thật tốt. Nhất quyết không thể để vai trò cá nhân bao trùm lên công việc của Đảng, mà phải là ý kiến của tổ chức, vì Đảng ta lãnh đạo tập thể và phân công cá nhân phụ trách.

Nói thì như thế, nhưng làm như thế nào thì trong hệ thống chính trị phải nêu gương, cởi mở từ chi bộ cho đến Trung ương. Ai cũng cảm thấy mình góp ý có người tiếp thu, những điều mình nói không đúng thì được giải thích trả lời. Cấp nào trả lời thì tùy, nhưng phải biết được ai biết việc đó, ai chịu trách nhiệm việc đó, như thế mới là dân chủ. Thứ hai là phải làm tốt dân chủ trong hệ thống chính trị, chứ chỉ nói nhân dân chung chung thì chưa tốt. Tôi muốn nói dân chủ trong nhân dân thì trước hết hãy dân chủ trong Đảng, dân chủ trong các cơ quan chính phủ, cơ quan nhà nước, dân chủ trong Mặt trận Tổ quốc.

*Ông nói đừng có dân chủ chung chung. Khái niệm dân chủ chung chung được hiểu như thế nào, thưa ông?

- Việc thí điểm bỏ HĐND cấp quận, huyện nghe ra như có vẻ thu hẹp dân chủ nhưng không phải, cái gì không thiết thực thì không nên. Dân chủ nhưng phải thực chất, đừng tưởng có nhiều tổ chức tham gia mới là dân chủ.

Bầu trực tiếp Chủ tịch xã thì tốt, nhưng nói cả xã bầu thì tôi nghĩ đó cũng không phải là tốt nhất. Đừng coi đó là dân chủ, dân chủ kiểu đó có khi những anh tốt lại không vào được. Như vậy cũng thiệt cho Đảng. Nói như vậy là phải có phương pháp, cách thực hiện dân chủ trong Đảng.

Ở xã nên chăng hãy để cho Ban Chấp hành Đảng bộ xã, cho lãnh đạo các đoàn thể của xã, hệ thống chính quyền xã, không phải là cả 8.000 cử tri đi bầu ông Chủ tịch, có khi chỉ 800 người nhưng người ta hiểu và trao đổi, thảo luận sẽ có kết quả hơn. Ở đây không phải là phân biệt, nhưng những người đó người ta biết chọn lựa ai, bầu ai. Dân chủ nhưng phải thực chất, vì có những người biết hãy hỏi chứ nếu không hiểu thì hỏi làm gì, chỉ mất thời gian và làm khổ người khác. Người ta không hiểu nhưng lại cứ bảo mất quyền. Vì vậy, nên cố gắng nghiên cứu tiếp để tìm những biện pháp, phương pháp phù hợp, có hiệu quả, thực chất chứ không phải cuối cùng lại chỉ vẫn là mang tính hình thức. Đã nói đến dân chủ thì phải nói tới có cơ chế thực hiện dân chủ.

Nên bỏ phiếu tín nhiệm giữa nhiệm kỳ

*Nói về bỏ phiếu, ông nghĩ thế nào về ý kiến nên tổ chức bỏ phiếu tín nhiệm giữa nhiệm kỳ?

- Nhiều đồng chí không đồng tình, nhưng đến nay tôi vẫn giữ quan điểm là nên bỏ phiếu tín nhiệm đối với những đồng chí lãnh đạo đã được bầu, phiếu tín nhiệm chứ không phải bất tín nhiệm giữa kỳ. Cái này làm ở HĐND, ở cả Quốc hội, cả Mặt trận Tổ quốc... không phải kiêng ai cả, vì anh được dân bầu thì dân kiểm tra đánh giá mới là dân chủ. Làm như vậy thì chỉ có tốt thôi. Có như vậy thì mới biết người được bầu sau một thời gian thì được dân tín nhiệm thế nào, được 80% là tốt lắm rồi. Có được cái đó, bản thân những đồng chí được bỏ phiếu tín nhiệm cũng yên tâm, phấn khởi công tác, bản thân phải rèn luyện giữ gìn, không tham nhũng tiêu cực. Nói là làm chứ không nói rồi làm nửa vời. Tôi rất muốn điều này.

Nhiều đồng chí không đồng Ảnh: Ngọc Thắng tình nhưng đến nay tôi vẫn giữ quan điểm là nên bỏ phiếu tín nhiệm đối với những đồng chí lãnh đạo đã được bầu. Bỏ phiếu tín nhiệm để hiểu được trình độ năng lực, hạnh kiểm, mức độ gần dân của cán bộ. Làm thế chắc chỉ có tốt cho Đảng trong quản lý cán bộ.

Ông Phạm Thế Duyệt - nguyên Thường trực Bộ Chính trị

*Tức là bỏ phiếu tín nhiệm đối với cả những người giữ vị trí cao nhất trong Đảng, Nhà nước, thưa ông?

- Dân chủ phải luôn là trên hết. Trung ương phải cố gắng làm, Đảng cấp trên phải làm gương cho cấp dưới. Trước kia là nghị định, nay đã được nâng lên thành pháp lệnh, cho phép Mặt trận Tổ quốc được chủ trì để thực hiện bỏ phiếu tín nhiệm đối với các đồng chí Chủ tịch xã, Chủ tịch HĐND xã và mở rộng ra cả Phó chủ tịch xã. Việc đó ở dưới đã đúng thì trên cũng đúng, tất cả kể cả Mặt trận, kể cả các đoàn thể, vì đều là tổ chức do Đảng lãnh đạo. Ông nào mà thiếu phiếu tín nhiệm nhất là kém rồi. Năng lực không ra gì mà được bầu vào, nửa nhiệm kỳ gánh vác công việc không đóng góp được gì đáng kể thì trường hợp cá biệt cũng phải thay. Bỏ phiếu tín nhiệm là để hiểu được trình độ, năng lực, hạnh kiểm, mức độ gần dân của cán bộ. Làm thế chắc chỉ có tốt cho Đảng trong quản lý cán bộ.

*Vậy theo ông, nên bỏ phiếu rộng rãi hay như thế nào?

- Dân chủ không cần thiết cứ phải thật rộng rãi. Ai hiểu được thì mời bỏ phiếu. Chẳng hạn như Quốc hội bầu Bộ trưởng thì Quốc hội đánh giá Bộ trưởng. Ai bầu ai thì người đó sẽ bỏ phiếu tín nhiệm đối với người đó. Các đồng chí lãnh đạo Đảng thì Ban Chấp hành Trung ương, Bí thư tỉnh ủy - thành ủy thì Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh - thành... sẽ bỏ phiếu tín nhiệm vì họ có quan hệ công tác trực tiếp với nhau. Chứ bây giờ cái gì cũng toàn dân bỏ phiếu thì dân người ta biết hết sao được.

*Nhưng bỏ phiếu nội bộ thì sẽ xảy ra hiện tượng nể nang vì hằng ngày va chạm với nhau...

- Cái đó có thể có nhưng chỉ là cá nhân thôi chứ chắc chắn không có vấn đề, vì làm đồng bộ rồi, ai cũng hiểu rồi nên không thể cả mấy trăm người đều có ý thức đó. Vì nếu thế thì tổ chức này còn gì là tổ chức tốt nữa?

*Đã có quy định, Tỉnh ủy viên được chất vấn Bí thư Tỉnh ủy nhưng thực tế việc triển khai gần như không có, vì sao vậy thưa ông?

- Nếu nói cá nhân thì ai làm. Cá nhân thì không ai dám hỏi đâu. Cũng như Quốc hội nói là phải có đủ 20% đại biểu có phiếu yêu cầu mới tiến hành bỏ phiếu tín nhiệm thì bao giờ có chuyện đó.

Khuyến khích tự ứng cử để chọn người tài

*Điều lệ Đảng cấm đảng viên không được tự ứng cử. Theo ông có nên sửa đổi quy định này để khuyến khích người tài ứng cử?

- Tôi thấy phải tùy theo tình hình từng nơi. Ở những nơi người ta tranh giành nhau, mất đoàn kết phe này phái kia thì Đảng phải trao đổi để quyết định, thậm chí có những lúc phải chỉ định chứ không bầu nữa. Đấy mới là tập trung. Dân chủ chúng ta phải tôn trọng nhưng có những việc đặc biệt thì ta phải tập trung. Những Đảng bộ nào trong sạch, đoàn kết thì nên mở rộng sự tự ứng cử.

*Thực hiện dân chủ, chúng ta có nên công khai việc quy hoạch cán bộ cấp cao để người dân giám sát?

- Làm những gì để cán bộ không hư hỏng, để dân theo dõi giám sát được, để cán bộ phải tự rèn luyện phấn đấu thì đều nên làm chứ không có gì phải tránh cả.

*Mặt trận Tổ quốc được giao nhiệm vụ làm phản biện xã hội. Đây cũng là hình thức mở rộng dân chủ nhưng sau nhiều năm, đến nay việc này vẫn chưa có chuyển biến nhiều, ông có suy nghĩ gì?

- Tôi nghĩ phản biện xã hội là đúng với Nghị quyết Đại hội X. Tôi không đánh giá gì nhưng tôi phải nói đây là việc làm còn chậm trễ, là việc làm chưa tốt. Tôi tin rằng phản biện đúng đắn, có lãnh đạo của Đảng, có cơ chế chính sách, có pháp luật quy định thì phản biện chắc chắn rất tốt. Tôi không có hoài nghi gì phản biện xã hội. Tôi thường nói làm việc này phải từ thấp đến cao, từ dễ đến khó, từ nhỏ đến lớn, từ hẹp đến rộng. Tôi không bao giờ dám nói phản biện xã hội một cách đơn giản, thiếu cơ chế và sự lãnh đạo của Đảng.

Xuân Toàn (thực hiện)