Thực hiện Nghị quyết 11/NQ-CP về cắt giảm đầu tư công

Thuc hien Nghi quyet 11/NQ-CP ve cat giam dau tu cong

(baodautu.vn) Khi việc cắt giảm đầu tư công một lần nữa được thực hiện, dư luận lại tiếp tục đặt những dấu hỏi xung quanh chất lượng, hiệu quả đầu tư công.

Thậm chí, lo ngại và đặt dấu hỏi không chỉ vì chất lượng hay hiệu quả đầu tư công, như vẫn thường được nhắc tới lâu nay, mà còn vì tỷ trọng vốn đầu tư từ khu vực công trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội vẫn đang ở mức cao và có xu hướng tăng. Điều này cũng khiến dư luận băn khoăn rằng, liệu nó có đi ngược lại với chủ trương xã hội hóa đầu tư, để giảm bớt đầu tư công, mà Việt Nam đang nỗ lực thực hiện trong thời gian qua?

Trong một nghiên cứu gần đây về vấn đề này, TS. Vũ Tuấn Anh (Viện Kinh tế Việt Nam), khi so sánh tốc độ tăng GDP và tốc độ tăng vốn đầu tư tính bình quân hàng năm trong thời kỳ 2000-2009, cho rằng, việc giảm sút về tỷ trọng của vốn đầu tư công trong tổng số vốn đầu tư của xã hội trong 10 năm qua không phải do đã hạn chế bớt đầu tư công, mà chỉ là do các khu vực kinh tế khác có tốc độ tăng cao hơn mà thôi. “Khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài có tốc độ tăng đầu tư cao nhất, bình quân mỗi năm 19,8%, khu vực kinh tế ngoài nhà nước tăng 15%, còn khu vực nhà nước tăng 11%”, ông Tuấn Anh dẫn chứng.

Số liệu thống kê cho thấy, trong hai năm 2009-2010, tỷ trọng đầu tư công trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội đã tương ứng lên tới 40,6% và 42,6%, khá cao so với những năm trước đó.

Tuy vậy, trao đổi với Báo Đầu tư về vấn đề này, Thứ trưởng Thường trực Bộ Kế hoạch và Đầu tư Cao Viết Sinh cho rằng, không thể nhìn vào con số của hai năm 2009-2010 để khẳng định xu hướng tăng cao của đầu tư công. “Hai năm này có đặc thù là Việt Nam phải kích cầu đầu tư, chống suy giảm và nỗ lực phục hồi nền kinh tế, nên lượng tiền tung ra nhiều. Năm 2011, tỷ trọng đầu tư công trong tổng đầu tư toàn xã hội chỉ khoảng 36%. Còn trong tương lai, chắc chắn đầu tư công sẽ giảm dần và chúng ta sẽ huy động xã hội hóa đầu tư”, Thứ trưởng Sinh nói.

Quả thực, với việc Chính phủ mạnh tay với cắt giảm đầu tư công trong năm nay, như không cho kéo dài, không cho ứng trước, mà thậm chí còn phải hoàn trả cả vốn ứng năm trước, nên đầu tư công chắc chắn giảm mạnh trong năm nay.

Mặc dù vậy, phải thừa nhận rằng, tỷ trọng nguồn vốn công trong tổng đầu tư toàn xã hội trong thời gian qua là khá lớn. Đầu tư công chiếm tỷ trọng lớn, trong khi hiệu quả đầu tư, tính bằng hệ số ICOR, thấp hơn nhiều so với hai khu vực còn lại, càng khiến dư luận không khỏi băn khoăn. Đơn cử, trong thời kỳ 2000-2007, trong khi ICOR của khu vực đầu tư nước ngoài là 5,2; khu vực tư nhân là 3,2, thì khu vực công lên tới 7,8. ICOR càng cao, hiệu quả đầu tư càng thấp.

Tất nhiên, khó có thể chỉ nhìn vào hiệu quả kinh tế để đánh giá về hiệu quả đầu tư công, bởi đầu tư công còn có những nhiệm vụ khác như làm ổn định nền kinh tế, tăng phúc lợi xã hội, tạo điều kiện nâng cao công bằng trong xã hội. Nhưng rõ ràng, hiệu quả đầu tư công thấp, tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí… không phải chỉ mới được nói tới một lần.

Nhắc tới vấn đề này, nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Xuân Giá, cho rằng, việc quản lý sử dụng nguồn vốn công còn có bất cập. “Chẳng hạn, phần lớn dự án đầu tư bằng vốn trái phiếu Chính phủ do địa phương hoặc tập đoàn kinh tế hay tổng công ty nhà nước quyết định đầu tư theo các quy định về phân cấp quản lý đầu tư hiện hành. Một khi người quyết định đầu tư bằng vốn vay mà không gắn trực tiếp với trách nhiệm trả nợ thì đầu tư bằng bất cứ giá nào là điều tất yếu sẽ xảy ra, hiệu quả đầu tư thấp là đương nhiên”, ông Giá nói và cho rằng, cùng với việc cần sửa lại quy chế quản lý đầu tư, đặc biệt là cơ chế phân cấp quản lý đầu tư, thì cần giảm tỷ trọng đầu tư công trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội, theo hướng lấy hiệu quả làm tiêu chí số một để quyết định đầu tư.

Liên quan tới vấn đề này, năm 2008, khi việc cắt giảm đầu tư công được thực hiện, các chuyên gia kinh tế cho rằng, nên nhân cơ hội đó để tái cơ cấu đầu tư, kêu gọi xã hội hóa đầu tư. Và rằng, phải làm sao giảm đầu tư công ở mức hợp lý, chỉ nên dành ngân sách cho những lĩnh vực mà tư nhân, hay nhà đầu tư nước ngoài không làm, như y tế, giáo dục, đầu tư ở vùng sâu, vùng xa… Lần cắt giảm đầu tư công này, có lẽ, cũng nên một lần nữa đặt ra vấn đề trên.

Tin mới