Kết quả kiểm phiếu cho thấy đảng cầm quyền Dân chủ Nhật Bản (DPJ) chỉ giành được 44 ghế, kém xa mục tiêu 54 ghế của Thủ tướng Naoto Kan. Liên minh của đảng này không giành được ghế nào, trong khi đảng đối lập chính Dân chủ tự do (LDP) giành được 51 ghế. Kết quả này sẽ làm phức tạp thêm những nỗ lực cải tổ kinh tế và đe dọa ngay chính chiếc ghế của ông Kan.
"Có vẻ như chúng ta sẽ mất thêm hai năm nữa kẹt trong bế tắc ở nghị trường thay vì hành động” - Reuters dẫn lời Jesper Koll, Giám đốc nghiên cứu cổ phiếu của JP Morgan tại Nhật.
DPJ vẫn kiểm soát hạ viện nhiều quyền lực hơn, nhưng giờ đây họ sẽ cần một liên minh mới để thông qua những đạo luật ở thượng viện.
“Thậm chí nếu những người bên DPJ giải quyết được các vấn đề về lãnh đạo trong nội bộ, có được sự lãnh đạo thống nhất và mạnh mẽ…, họ vẫn chưa có đa số. Có vẻ như chúng ta sẽ mất thêm hai năm nữa kẹt trong bế tắc ở nghị trường thay vì hành động” - Reuters dẫn lời Jesper Koll, Giám đốc nghiên cứu cổ phiếu của JP Morgan tại Nhật.
Nền kinh tế Nhật Bản hiện vẫn đang phục hồi, nhưng chưa thật sự vững chắc. Kết quả bỏ phiếu lần này khiến vị trí của ông Kan bị đe dọa chính từ nội bộ DPJ, dù thủ tướng thứ năm của Nhật Bản trong ba năm qua đã khẳng định ông sẽ tiếp tục tại vị.
Thị trường cũng đã có những phản ứng với kết quả bầu cử. Chỉ số chứng khoán Nhật Nikkei tăng nhẹ, đồng yen giảm giá đôi chút với USD và trái phiếu chính phủ tăng giá chút ít. Đảng DPJ đã giành được một thắng lợi lịch sử trong cuộc tổng tuyển cử năm ngoái, kết thúc giai đoạn cầm quyền kéo dài của LDP với những lời hứa cắt giảm chi tiêu lãng phí và tập trung vào thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng sự ủng hộ của công chúng giảm dần do sự lãnh đạo không cương quyết và vụ căn cứ không quân Mỹ ở miền nam Nhật Bản.
Sự ủng hộ cho DPJ gia tăng chút ít khi ông Kan lên nắm quyền, nhưng lại sụt giảm nhanh chóng khi ông tuyên bố tăng thuế để giảm gánh nặng nợ công. Tuy nhiên, các tờ báo lớn ở Nhật vẫn hối thúc Thủ tướng Kan tiếp tục công cuộc cải cách tài chính bất chấp thất bại trong cuộc bầu cử
Sự ủng hộ cho DPJ gia tăng chút ít khi ông Kan lên nắm quyền, nhưng lại sụt giảm nhanh chóng khi ông tuyên bố tăng thuế để giảm gánh nặng nợ công. Tuy nhiên, các tờ báo lớn ở Nhật vẫn hối thúc Thủ tướng Kan tiếp tục công cuộc cải cách tài chính bất chấp thất bại trong cuộc bầu cử.
“Nếu Thủ tướng Kan tin rằng tăng thuế là cần thiết cho tương lai Nhật Bản, ông nên nỗ lực hết sức mình và kêu gọi LDP đàm phán” - báo Asahi viết. Hiện giờ các lãnh đạo của hai đảng liên minh tiềm năng, Đảng của bạn và Đảng Komeito mới, đều đã nhanh chóng phủ nhận ý tưởng liên minh với đảng cầm quyền.
“Thành lập liên minh giống như kết hôn. Rõ ràng những người dân chủ chỉ nói mà không làm. Tôi không thể cưới một người như thế” - ông Yoshimi Watanabe - lãnh đạo Đảng của bạn ví von trên truyền hình. Lãnh đạo LDP Sadakazu Tanigaki thì nói LDP sẵn sàng trao đổi về các chính sách cụ thể với DPJ, nhưng loại trừ khả năng thành lập một “đại liên minh”.
Các ứng viên liên minh của DPJ
Đảng Nhân dân mới (PNP): Đảng đang liên minh với DPJ, do cựu bộ trưởng ngân hàng Shizuka Kamei đứng đầu. PNP muốn tăng gói chi tiêu kích thích kinh tế lên 100.000 tỉ yen (1.000 tỉ USD) trong vòng ba năm tới.
Đảng của bạn (Minna No To): Phủ nhận khả năng thành lập liên minh với DPJ, nhưng cho biết có thể hợp tác trong các chính sách cụ thể. Đảng do một cựu bộ trưởng ngân hàng khác, Yoshini Watanabe, lãnh đạo.
Đảng Komeito mới: Phủ nhận khả năng liên minh và cũng không đồng ý hợp tác về chính sách. Đây là đảng chính trị lớn thứ ba Nhật Bản với khuynh hướng Phật giáo.
Đảng Phục hưng mới (Shinto Kaikaku): Do cựu bộ trưởng y tế Yoichi Masuzoe, một người cũ của LDP, đứng đầu.
Đảng Thái dương Nhật Bản (Tachiagare Nippon): Do cựu bộ trưởng tài chính Kaoru Yosano và cựu bộ trưởng thương mại Takeo Hiranuma, đều là những người cũ của LDP, đứng đầu.
Đảng Tinh thần Nhật Bản: Một nhóm chính trị tập hợp những người đứng đầu các chính quyền địa phương muốn cải cách hệ thống thuế và tăng chi tiêu cho phúc lợi xã hội.
Đảng Dân chủ tự do: Đảng đối lập chính trong quốc hội.
HẢI MINH
Tin bài liên quan: