Các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Hà Giang là những tỉnh thuộc khu vực miền núi phía Bắc, có đặc điểm chung là diện tích đất tự nhiên lớn, địa hình chia cắt, có nhiều dân tộc thiểu số cùng sinh sống. Trong những năm qua, cùng với xu thế phát triển chung của cả nước, 4 tỉnh này cũng đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao. Cơ cấu kinh tế có sự chuyển biến tích cực theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và giảm dần tỷ trọng nông, lâm, ngư nghiệp. Các chỉ tiêu về xã hội như: Số hộ nghèo, số hộ được sử dụng điện, tỷ lệ phổ cập giáo dục trung học cơ sở, số xã có trạm y tế đạt chuẩn quốc gia của 4 tỉnh đã có sự chuyển biến tích cực.
Hoạt động KH&CN của 4 tỉnh trong những năm qua đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Với việc đầu tư thâm canh tăng vụ, hiện Sơn La đã đảm bảo an ninh lương thực (sản lượng lương thực có hạt năm 2010 ước đạt 64,48 vạn tấn, vượt 79,1% so với mục tiêu đề ra là 36 vạn tấn). Tính từ năm 2006 đến nay, tỉnh Điện Biên đã triển khai thực hiện 73 đề tài/dự án với tổng kinh phí là 17,724 tỷ đồng; nhiều đề tài/dự án đã góp phần tích cực vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng tăng năng suất, chất lượng và định hướng chuyên canh, sản xuất hàng hóa. Trong thời gian qua, Lai Châu đã thực hiện 36 đề tài/dự án, trong đó nhiều đề tài/dự án đã được đánh giá cao, điển hình như: Đưa ra được những yếu tố và điều kiện cần thiết để phát triển thảo quả dưới tán rừng tự nhiên và rừng trồng bằng công nghệ tách chồi; khả năng mở rộng và phát triển nuôi tôm càng xanh, cá rô phi đơn tính trên địa bàn tỉnh; khảo nghiệm được 11 giống ngô lai, 18 giống lúa, 3 giống dong, 4 giống chè, 9 giống rau, củ, quả; cung cấp luận cứ cho việc xây dựng chính sách về thu phí từ môi trường rừng… Giai đoạn 2006-2009, Hà Giang đã thực hiện được 10 đề tài/dự án thuộc lĩnh vực điều tra cơ bản và môi trường; 7 đề tài/dự án thuộc lĩnh vực giao thông - công nghiệp - xây dựng; 23 đề tài/dự án thuộc khối nông nghiệp và phát triển nông thôn; 13 nhiệm vụ khoa học xã hội và nhân văn; 34 dự án mở rộng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất và đời sống…
Bên cạnh những kết quả đạt được, 4 tỉnh còn nhiều khó khăn như: Địa hình chia cắt phức tạp; xuất phát điểm của kinh tế thấp nên sự tăng trưởng cao vẫn chưa thực sự tạo được bước tiến mạnh; cơ sở hạ tầng còn thiếu thốn; trình độ dân trí thấp; nhiều tiến bộ KH&CN đã được khẳng định nhưng chưa được ứng dụng mở rộng sản xuất…
Phát biểu tại các buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Văn Lạng biểu dương những thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội mà các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu và Hà Giang đã đạt được trong thời gian qua. Mặc dù còn có nhiều khó khăn, song 4 tỉnh cần xác định một số tiềm năng như tài nguyên, khoáng sản, khí hậu, du lịch… nhằm phát triển kinh tế - xã hội. Những tiềm năng này có thể đẩy mạnh phát triển công nghiệp khai khoáng, thủy điện, phát triển một số vùng chuyên canh cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, địa hình đặc thù. Về những kiến nghị cụ thể của các tỉnh, Thứ trưởng giao nhiệm vụ cho Ban KH&CN địa phương cũng như các đơn vị chức năng trong Bộ phối hợp xem xét nhằm tháo gỡ những khó khăn, giúp KH&CN thực sự là động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Là những tỉnh còn yếu về tiềm lực KH&CN, Thứ trưởng Nguyễn Văn Lạng nhất trí ủng hộ và kêu gọi sự hợp tác giữa các viện nghiên cứu ở Trung ương với địa phương.
Trong khuôn khổ của chuyến công tác, Thứ trưởng cùng đoàn công tác đã đến thăm một số mô hình trồng cây cao su của 4 tỉnh và một số mô hình ứng dụng tiến bộ KH&CN tại Điện Biên và Lai Châu. Sau khi chứng kiến sự sinh trưởng và phát triển cây cao su tại 4 tỉnh, Thứ trưởng Nguyễn Văn Lạng khẳng định: Trồng cây cao su tại Tây Bắc nói chung và 4 tỉnh nói riêng là một hướng đi phù hợp, tạo sự phát triển kinh tế cho địa phương; góp phần xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân bản địa; tăng độ che phủ, chống xói mòn cho đất rừng. Tuy nhiên, để đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế, Thứ trưởng đề nghị Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam cần tiếp tục nghiên cứu về giống, đưa ra chu trình thâm canh, khai thác mủ phù hợp với điều kiện về khí hậu, địa hình của Tây Bắc. Lãnh đạo các tỉnh cũng cần có chính sách hỗ trợ thích hợp, đảm bảo quyền lợi của người dân khi chuyển đổi từ cây trồng truyền thống sang cây cao su. Về phía Bộ KH&CN, Thứ trưởng khẳng định, Bộ đã và đang hỗ trợ Viện Khoa học khí tượng thủy văn và môi trường và những đơn vị có liên quan nghiên cứu, lập bản đồ sương muối ở khu vực Tây Bắc. Đây là việc làm hết sức có ý nghĩa, là căn cứ để xác định những nơi không nên trồng cây cao su, tránh tình trạng đầu tư không hiệu quả.
Tin và ảnh: VH
