Thu gom rác thải nông thôn ở Phú Yên

Nhân dân - 05/06/2010 01:36

Thu gom rac thai nong thon o Phu Yen

ND - Với chức năng kinh doanh tổng hợp phục vụ đời sống nhân dân khu vực nông thôn, các HTX nông nghiệp có điều kiện thuận lợi để đảm nhận dịch vụ môi trường nông thôn. Vấn đề đặt ra, cần cơ chế, chính sách để khuyến khích các HTX tham gia dịch vụ công ích này...

Mô hình Hòa Trị 1

Từ tháng 9-2009 đến nay, người dân thôn Quy Hậu, xã Hòa Trị (Phú Hòa) đã quen với hình ảnh chiếc xe chở rác của HTX ngang qua cửa nhà mình vào thứ tư và thứ bảy hằng tuần. Buổi sáng những ngày đó, người dân mang rác thải sinh hoạt của gia đình đưa ra trước cổng nhà và được xe chở rác vận chuyển đi nơi khác. Nhà cửa, sân vườn, đường xá trong thôn trở nên khang trang sạch sẽ. Anh Phạm Nhường, Chủ nhiệm HTX Nông nghiệp - Kinh doanh tổng hợp Hòa Trị 1 cho biết: Trước khi có dịch vụ thu gom, vận chuyển rác này, môi trường vệ sinh thôn xóm rất nhiều vấn đề bức xúc với nhiều điểm "nóng" về rác thải lưu cữu lâu ngày ở các khu vực chợ, gần trường học; đoạn kênh tưới từ gò Ông Lâm đến xã lộ 22, mương cầu Miễu,... trở thành những nơi chứa rác, gây ách tắc dòng chảy.

Thật ra, những bức xúc về vấn nạn rác thải không phải đến nay xã Hòa Trị mới đặt vấn đề giải quyết. Từ năm 2007, tại thôn Quy Hậu đã tổ chức thu gom rác do Ban nhân dân thôn quản lý. Tuy nhiên thời điểm đó, ý thức về bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân còn hạn chế, thêm vào đó phương thức tổ chức thu gom rác thải còn có những hạn chế nên việc thực hiện không duy trì được thường xuyên. Khi đứng ra đảm nhận việc thu gom quản lý rác thải, HTX Nông nghiệp - Kinh doanh tổng hợp Hòa Trị xác định đây là một dịch vụ phục vụ cộng đồng phi lợi nhuận nhưng vẫn phải bảo đảm có kinh phí để hoạt động ổn định lâu dài. Do vậy, HTX đã xây dựng đề án, đưa ra bàn bạc với xã viên nhằm tạo sự đồng thuận của nhân dân. Quy Hậu được chọn làm điểm vì đây là thôn đất hẹp người đông (1.132 hộ), vệ sinh môi trường đang bức xúc. Để thực hiện đề án đó, HTX đầu tư một xe cải tiến để vận chuyển rác, lập tổ thu gom vận chuyển rác gồm ba người, xây dựng lộ trình vận chuyển rác ở tất cả 9 tuyến đường trong thôn. Chi phí thực hiện gồm công cho tổ nhận khoán (3 người x 500.000 đồng/người = 1.500.000 đồng/tháng; dầu nhớt xe, tiêu hủy rác (500.000 đồng/tháng); khấu hao xe (250.000 đồng/tháng). Nguồn thu để trang trải các khoản chi đó được huy động từ sự đóng góp của các hộ dân (3.000 đồng/hộ/tháng), được HTX thu cùng thời điểm thu tiền điện hằng tháng. Chủ nhiệm Phạm Nhường phấn khởi cho biết: Qua sáu tháng hoạt động, việc thu gom rác ở địa bàn thôn Quy Hậu càng đi vào nền nếp, hoạt động ổn định, được người dân đồng tình. Xe thu gom rác đến từng hộ gia đình thì không còn lý do gì người dân vứt rác bừa rãi ra đường, kênh mương như trước đây nữa. HTX đang có kế hoạch mở rộng việc thu gom rác ở thôn Phước Khánh; đồng thời nâng mức lương cho người thu gom, vận chuyển rác lên 700.000 đồng/người/tháng.

Hỗ trợ HTX thực hiện dịch vụ môi trường nông thôn

Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Phú Yên Lê Luân cho biết: HTX nông nghiệp là loại hình kinh tế hoạt động trên địa bàn nông thôn vừa có mục tiêu kinh tế vừa có mục tiêu xã hội, nếu đảm nhận dịch vụ môi trường ở địa bàn nông thôn thì sẽ rất hiệu quả. Trong số 93 HTX nông nghiệp hiện nay trên địa bàn, có nhiều HTX đã thực hiện dịch vụ thu gom, vận chuyển rác thải như Hòa Tân Tây, Hòa Phong, Hòa Bình 2, Hòa Mỹ Tây (Tây Hòa), Hòa Vinh (Đông Hòa), Hòa Trị 1, Hòa Trị 2,... Bên cạnh đó còn có những HTX chuyên làm dịch vụ môi trường như Song A (Sông Cầu), Phú Thọ (Đông Hòa)... Tuy nhiên hoạt động dịch vụ môi trường của các HTX còn gặp nhiều khó khăn. Đó là thu không đủ bù chi, phương tiện thu gom, vận chuyển rác thải còn thô sơ, chưa tổ chức tốt việc xử lý rác thải tại điểm tập kết rác nên còn tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Điển hình là HTX Hòa Trị 1, được đánh giá là tổ chức tốt việc thu gom rác thải thì vẫn còn không ít những hạn chế như chưa có xe chuyên dùng; bãi chứa rác là những chiếc ao ở khu nghĩa trang Gò Rừng ngay tại địa phương. Chủ nhiệm Phạm Nhường cho biết: Xử lý rác thải của HTX chưa triệt để như rác chưa được phân loại, chỉ tập trung lại rồi đốt, mùa mưa rác không đốt được nổi lên trôi trở lại vào thôn xóm. HTX mong muốn cấp trên chỉ đạo, giải quyết thấu đáo để việc vận chuyển và xử lý rác thải của HTX được thực hiện tốt hơn, bảo đảm vệ sinh môi trường ở địa phương.

Được biết, thời gian qua, giữa Sở Tài nguyên và Môi trường và Liên minh HTX Phú Yên có chương trình phối hợp hành động trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường. Theo đó, Chi cục Bảo vệ môi trường đã hỗ trợ cho Liên minh HTX xây dựng những mô hình dịch vụ môi trường, đồng thời tổ chức nhiều lớp tập huấn nghiệp vụ vệ sinh môi trường cho HTX. Tuy nhiên, nguồn kinh phí có hạn nên chưa thể đáp ứng yêu cầu của các HTX. Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Chế Bá Hùng thừa nhận, rác thải không chỉ đang là vấn đề bức xúc ở đô thị mà còn là đề tài nóng ở nhiều vùng nông thôn tỉnh. Trong điều kiện hiện nay, thực hiện chính sách xã hội hóa huy động sự tham gia của cộng đồng là giải pháp hiệu quả có thể giải quyết được vấn nạn rác thải mà cách làm của HTX Hòa Trị 1 là một mô hình cần nhân rộng. Còn ông Lê Luân cho rằng, HTX hoàn toàn có khả năng thực hiện tốt dịch vụ môi trường, nếu bảo đảm thu đủ bù chi. Cần tạo điều kiện để HTX tiếp cận nguồn vốn sự nghiệp môi trường hoặc các dự án nhỏ của các tổ chức phi chính phủ để trang bị phương tiện vật chất ban đầu cho HTX.

Theo Chương trình hành động số 37 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về "Bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH", có mục tiêu đến năm 2010 phải thu gom 75% rác thải nông thôn. Nếu xác định HTX nông nghiệp có khả năng làm tốt dịch vụ môi trường địa bàn nông thôn thì nên có cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức kinh tế tập thể này tham gia dịch vụ công ích đó.

Bài và ảnh: Nguyên Trường