Trước khi đăng đàn trên hội trường, Thống đốc Nguyễn Văn Giàu đã nhận được chất vấn của 12 ĐBQH và Thủ tướng Chính phủ ủy quyền trả lời chất vấn của 3 ĐBQH khác gửi tới Thủ tướng. Ông Giàu cho biết, chất vấn của 15 ĐBQH đã được ông gửi trả lời bằng văn bản tới các ĐBQH.
Khó vay vốn, Thống đốc có trách nhiệm gì?
ĐB Nguyễn Hồng Sơn (Hà Nội) chất vấn, chỉ có khoảng 20% doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn hỗ trợ lãi suất, vậy trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước và trách nhiệm của Thống đốc như thế nào?
Thống đốc Nguyễn Văn Giàu: “Lãnh đạo các địa phương đều đánh giá là có hiệu quả. Một bộ phận doanh nghiệp không đủ điều kiện để tiếp cận, chúng ta đâu có hỗ trợ tất cả các doanh nghiệp”.
Theo ĐB Sơn, các doanh nghiệp vượt qua được khó khăn không phải là nhờ được hỗ trợ vay vốn ngắn hạn mà là do Ngân hàng Nhà nước thực hiện chính sách nới lỏng tiền tệ nên các doanh nghiệp vay được vốn. Từ đây ĐB Sơn đặt vấn đề về hiệu quả của chính sách tiền tệ thắt chặt trước đó và trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước.
ĐB Đỗ Thị Lan (Quảng Ninh) cho rằng, việc cho vay hỗ trợ lãi suất, các ngân hàng mới tập trung cho các doanh nghiệp là khách hàng truyền thống, công tác kiểm tra giám sát trước, trong và sau chưa thường xuyên nên có doanh nghiệp sử dụng vốn không phù hợp. ĐB đặt câu hỏi: “Trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước trước những tồn tại trên?".
Thống đốc: “Vừa mới làm mà đã kiểm tra thì ai dám làm. Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước phối hợp kiểm tra sớm, tôi nói vừa làm đã kiểm tra thì anh em người ta chùn tay, ai dám làm”.
ĐB Huỳnh Văn Tiếp (Cần Thơ) lên tiếng: “Qua tiếp xúc, cử tri cho biết, ngân hàng chủ yếu cho các khách hàng quen vay. Nhiều doanh nghiệp không thân quen thì xin vay khó, nếu muốn được giải quyết thì phải có vấn đề "nháy nháy". Vấn đề này có không, mức độ thế nào?".
Ông Nguyễn Văn Giàu: “Chúng tôi luôn nhắc nhở trong toàn hệ thống ngân hàng không được sa sút đạo đức để vi phạm chính sách này”.
Theo Thống đốc, qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện một số sai sót với tổng số tiền lên tới 8.300 tỉ đồng, chủ yếu là sai sót do thiếu hồ sơ thủ tục, và cũng có sai về đối tượng. Trong 8.300 tỉ thì 46 tỉ đồng thuộc gói hỗ trợ lãi suất. “Chúng tôi đã yêu cầu thu hồi số tiền sai sót, hiện còn 900 triệu đồng. Các ngân hàng tiếp tục phải thu hết số tiền này”.
ĐB Trần Văn Kiệt (Vĩnh Long) bức xúc, để vay được thì có trường hợp phải nhờ trung gian làm cò vay và phải trả một tỷ lệ phần trăm nhất định, Thống đốc có biết? Người đứng đầu ngành ngân hàng cho biết, nếu phát hiện ra các tiêu cực này sẽ xử lý và đề nghị các doanh nghiệp gửi thư tới Thống đốc để phản ánh các tiêu cực có liên quan tới quan hệ giữa doanh nghiệp và ngân hàng. ĐB Trần Du Lịch (TP.HCM) đặt câu hỏi: “Trong số tiền đã giải ngân thì có bao nhiêu là đúng quy định và bao nhiêu là xé rào?". Thống đốc đã bỏ qua câu hỏi này.
Theo thống kê của ĐB Danh Út (Kiên Giang), để tiếp cận được vốn thì người vay phải đảm bảo đủ 8 điều kiện. “Thủ tục quá nhiều nên nông dân với tay không tới”, ĐB Út bức xúc. Nếu đáp ứng đủ được các thủ tục thì số vốn vay cũng quá ít, không đáp ứng được nhu cầu và lại bắt người vay mua máy móc sản xuất trong nước, trong khi Bộ Công thương lại không chỉ ra được địa chỉ nào bán máy móc do trong nước sản xuất, rồi yêu cầu phải có hóa đơn VAT nhưng ở miền núi thì làm gì có được. “Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công thương sẽ tham mưu cho Chính phủ như thế nào để sửa đổi chính sách trên?", ĐB Út đặt câu hỏi. Thống đốc: “Chúng tôi hứa sẽ cùng với các cơ quan có liên quan báo cáo Thủ tướng để chỉnh sửa”.
Lập sàn vàng, ai chịu trách nhiệm?
Mặc dù đã nhận được văn bản trả lời nhưng ĐB Phạm Thị Loan (Hà Nội) vẫn chưa hài lòng: “Quản lý thị trường ngoại hối khiến việc mua ngoại tệ của doanh nghiệp gặp khó khăn. Doanh nghiệp phải trả chênh lệch bằng cách lách luật không có chứng từ gây khó khăn cho doanh nghiệp. Cơ chế tỷ giá linh hoạt của ta đã có hay chưa? Đã dựa vào cung cầu hay định giá cứng nhắc? Việc giải quyết bằng các biện pháp hành chính có khả thi không?".
Thống đốc: “Thực sự chúng tôi cũng đã cố gắng, chúng ta giải quyết dần khó khăn chứ không thể tức thời”.
ĐB Loan tiếp tục: “Ba câu trả lời tôi chỉ đồng tình một câu. Ngoại tệ căng thẳng, doanh nghiệp thì găm giữ, ngân hàng cùng với doanh nghiệp găm để tăng giá… Căng thẳng ngoại tệ không phải là thiếu ngoại tệ mà là găm giữ. Thống đốc có giải pháp gì để giải quyết tình trạng này?". Thống đốc: “Vấn đề này lớn, xin phép sẽ báo cáo QH sau”.
Hiện tượng giá vàng leo thang trong thời gian qua đã được ĐB Nguyễn Hồng Sơn (Hà Nội) đặt lên bàn nghị trường: “Giá vàng diễn biến bất thường, việc ngân hàng quyết định nhập khẩu vàng đã phần nào giúp thị trường vàng ổn định. Phản ứng như vậy đã kịp thời chưa, nếu không kịp thời thì trách nhiệm của Thống đốc như thế nào?".
Thống đốc: “Lần đầu tiên không có mất cân đối cung cầu mà giá vàng lại tăng. Sau khi tham vấn nhiều chuyên gia kinh tế và đã cân nhắc rất kỹ, chúng tôi đã công bố cho nhập vàng. Đây là một kinh nghiệm trong quản lý thị trường. Rất kịp thời chứ không muộn gì cả, nếu như mất cân đối thì chúng tôi sai”.
ĐB Hoàng Thị Hảo (Hải Dương): “Nhập khẩu vàng cần một lượng ngoại tệ lớn, Thống đốc làm gì để hài hòa giá vàng trong nước và kiểm soát nhập siêu”. Thống đốc cho biết, đương nhiên khi nhập vàng sẽ ảnh hưởng tới nhập siêu nhưng thực tế, sau khi Ngân hàng Nhà nước công bố cho nhập khẩu thêm vàng thì lượng vàng được nhập về rất ít, vì không phải chúng ta thiếu vàng.
ĐB Hảo tiếp tục: “Sàn giao dịch vàng nằm ngoài kiểm soát của Ngân hàng Nhà nước, việc cấp phép thành lập sàn vàng gây hệ quả xấu thì trách nhiệm thuộc về ai?".
Thống đốc: “Đây là kẽ hở của pháp luật, nhìn lại văn bản pháp luật thì không có cơ quan nào quản lý cả. Đây là một hoạt động trong lĩnh vực nhạy cảm, tuần này sẽ báo cáo Thủ tướng để Thủ tướng cho ý kiến”.
ĐB Lê Thị Nga (Thái Nguyên) nêu vấn đề, mục tiêu của chính sách tiền tệ là ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam nhưng thời gian qua, đồng Việt Nam đã bị mất giá, ảnh hưởng tới đời sống của người dân. “Trách nhiệm của Thống đốc như thế nào trong việc để đồng Việt Nam trượt giá như vậy?".
Thống đốc: “Chính phủ đã cố gắng ổn định giá trị đồng tiền. Nhưng muốn đạt được mục tiêu ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam còn phải xem các yếu tố khác, đặc biệt là hiệu quả và cơ cấu kinh tế, đây là mục tiêu chúng ta hướng tới”.
ĐB Lê Thị Nga: “Tôi không muốn làm khó Thống đốc nhưng đây là mối quan tâm của hàng triệu cư tri. Trả lời của Thống đốc còn đơn giản. Quốc hội giao ổn định giá trị đồng tiền không phải là mục tiêu chung mà phải có giải pháp thực hiện, phải kiểm điểm lại xem giải pháp đó có đúng không và nếu không đúng thì phải điều chỉnh”. Thống đốc và Ngân hàng Nhà nước có giải pháp gì để giúp Chính phủ thực hiện chính sách và ổn định giá trị đồng tiền?
Một nội dung khác cũng được ĐB Nga quan tâm đó là việc phát hành tiền xu kim loại. ĐB Nga cho biết trước khi phát hành loại tiền này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã có giải trình trước Quốc hội rất thuyết phục về độ bền, và hứa sẽ phát triển hệ thống máy bán hàng tự động. Chứng minh cho chất lượng kém của đồng tiền, ĐB Nga giơ lên một đồng xu đã bị bào mòn, hoen ố. “Đồng chí làm gì để thực hiện lời hứa trước QH?", ĐB Nga đặt câu hỏi.
Thống đốc: “Tôi thẳng thắn là không đạt hiệu quả. Nghiêm túc xem xét không phát hành thêm bổ sung vào. Đối với những đồng tiền không đảm bảo lưu hành thì chúng tôi thu lại, những đồng tiền đảm bảo thì chúng tôi để lưu hành bình thường”.
Xuân Toàn