Một khi đã rơi vào tay Taliban thì hy vọng sống còn là rất mong manh. Với một người Mỹ, mà lại là nhà báo, thì hiểm nguy càng lớn hơn. Giới lãnh đạo New York Times, tờ báo nơi phóng viên David Rohde làm việc, hẳn nhiên biết rõ điều này. Vì thế, họ đã giấu biệt chuyện Rohde bị bắt cóc cho tới khi ông thoát khỏi tay Taliban vào ngày 19.6 vừa qua.
Người nổi tiếng bị bắt cóc
David S.Rohde, 41 tuổi, là một ký giả có tiếng tại Mỹ. Ông từng đoạt giải Pulitzer, giải thưởng danh giá nhất đối với một nhà báo Mỹ, vào năm 1996 khi đang làm việc cho tờ The Christian Science Monitor. Đó là phần thưởng cho các bài viết về sự kiện thảm sát Srebrenica ở bán đảo Balkans hồi năm 1995. Sau khi chuyển qua tờ New York Times cách đây 12 năm, Rohde tiếp tục dấn thân với nghề bằng các chuyến đi vào những khu vực nóng bỏng như Afghanistan, Pakistan, Iraq... Đầu tháng 11.2008, ông trở lại Afghanistan để thực hiện một dự án viết sách lịch sử về sự can thiệp của Mỹ vào khu vực này. Lúc bấy giờ, tình hình Afghanistan rất nóng bỏng, với sự trỗi dậy của Taliban sau một thời gian bị đẩy lùi vào các vùng núi non hẻo lánh. Bạo lực xảy ra mỗi ngày, với rất nhiều người nước ngoài bị bắt cóc, có người bị giết một cách dã man. Dù thế, Rohde vẫn dấn thân, vì đam mê nghề nghiệp và máu phiêu lưu của một phóng viên. Nhưng chuyến đi này không hề suôn sẻ.
Tờ New York Times hôm 21.6 cho hay, vào ngày 10.11.2008, Rohde và một phóng viên bản địa là Tahir Ludin cùng tài xế Asadullah Mangal rời Kabul để đi xuống miền nam. Họ tới gặp một viên tư lệnh Taliban để phỏng vấn. Tuy nhiên, khi chưa tới được nơi hẹn thì họ bị một nhóm tay súng khống chế. Sau đó 3 người bị đưa đi giam cầm tại nhiều địa điểm bí mật khác nhau, với sự canh gác nghiêm ngặt của các tay súng Taliban.
Ngay sau khi xảy ra sự việc, gia đình của Rohde cùng tờ New York Times đã hỏi ý kiến tư vấn của nhiều quan chức chính phủ, chuyên gia tâm lý, chuyên gia chống khủng bố và họ đã được khuyên là nên giữ im lặng, bởi việc loan đi tin tức vụ bắt cóc có thể khiến Rohde gặp nguy hiểm hơn. "Chúng tôi được tư vấn rằng loan báo chuyện này có thể khiến David và các con tin khác đối mặt với nhiều hiểm nguy. Chúng tôi đã quyết định nghe theo lời khuyên đó, và nhiều cơ quan báo chí khác cũng đã giữ im lặng khi biết David bị bắt cóc. Chúng tôi rất cảm kích trước sự ủng hộ của họ" - Bill Keller, một lãnh đạo của New York Times, tiết lộ sau khi nhân viên của ông đã "cập bến an toàn".
Chính vì lý do an ninh mà khi Rohde giành thêm một giải Pulitzer nữa cùng với các đồng sự tại tờ New York Times hồi tháng 5 vừa qua, lúc ông đang bị cầm giữ, báo chí Mỹ đã không nhắc nhiều đến tên tuổi của ông.
Cuộc thoát hiểm ngoạn mục
Trong suốt 7 tháng qua, 3 con tin liên tục bị chuyển từ nơi này đến nơi khác, thậm chí họ đã bị đưa qua tận Pakistan. Các nỗ lực bí mật để cứu họ, được Chính phủ Mỹ, Afghanistan và nhiều tổ chức thực hiện, đều không đạt được kết quả. Hy vọng về sự sống còn của Rohde và những người cùng bị bắt ngày càng mong manh, khi mà lập trường của Chính phủ Mỹ là không bao giờ đối thoại với Taliban. Cho đến một hôm...
Đó là ngày 19.6, lợi dụng lúc những kẻ bắt cóc sơ hở, Rohde cùng đồng nghiệp Ludin đã leo tường vượt ra khỏi nơi họ bị giam giữ ở vùng Bắc Waziristan thuộc Pakistan, giáp giới với Afghanistan, theo New York Times. Đó là một quyết định sinh tử. Nếu bị phát hiện, họ cầm chắc cái chết. Còn thoát ra khỏi bức tường kia, họ có hy vọng được trở về nhà. May mắn là mọi chuyện đã suôn sẻ. Hai người sau đó gặp một lính trinh sát Pakistan và họ được đưa về một căn cứ quân sự cách đấy không xa. Khi Rohde và Ludin đã đến được nơi an toàn, phía quân đội Pakistan ngay lập tức thông báo cho giới chức Mỹ. Đến ngày 20.6, một máy bay Mỹ chở hai người tới căn cứ Bagram cách thủ đô Kabul khoảng 60 km. Đây là căn cứ không quân rất mạnh của Mỹ, nên việc Rohde về đến đây cũng coi như đã trở về nhà. Lúc bấy giờ báo chí mới bắt đầu loan tin về cuộc vượt ngục táo bạo của hai phóng viên cũng như quá trình họ bị Taliban bắt cóc và cầm giữ. Câu chuyện về vụ bắt cóc lúc bấy giờ mới được thế giới bên ngoài biết đến.
Tại Washington, sau khi nhận được thông tin Rohde trở về an toàn, Ngoại trưởng Hillary Clinton đã bày tỏ lời cảm ơn đối với chính phủ các nước Pakistan và Afghanistan về việc đã giúp đỡ một công dân Mỹ đến được nơi bình an. Bà Clinton cho biết bản thân bà "cảm thấy nhẹ nhõm vô cùng" khi biết Rohde đã an toàn và sớm được đoàn tụ cùng gia đình.
Màn thoát hiểm ngoạn mục của nhà báo David Rohde, sau hơn nửa năm bị lực lượng cực đoan Taliban giam cầm, không chỉ là nỗ lực của cá nhân người bị bắt. Đó còn là bài học về trách nhiệm của báo chí và chính phủ đối với sự an nguy của một công dân.
Châu Minh Linh