Theo giới phân tích, kết cục kỳ lạ này đều có nguyên do của nó.
Ken Wyatt, 57 tuổi, đã trở thành người thổ dân đầu tiên trong lịch sử Australia giành được một ghế trong Hạ viện nước này khi vượt hơn gần 1.000 phiếu so với ứng viên đối thủ của đảng Lao động. Ông Ken Wyatt, đại diện cho đảng trung hữu Tự do ở Hasluck, Tây Australia, chiến thắng nhờ tuyên bố rằng ông sẽ đấu tranh chống lại nghèo khó và nạn phân biệt chủng tộc.
"Trong 50 năm nữa, giới sử gia và người dân Australia sẽ hiểu được rằng vì sao cử tri ở Hasluck đã chọn một ứng cử viên gốc thổ dân da đỏ, họ sẽ phát hiện ra rằng họ đã không bầu cho một ứng cử viên thổ dân bởi vì ứng viên này xuất thân từ người da đỏ bản xứ xưa kia mà vì họ chỉ chọn người nào có khả năng đại diện cho quyền lợi của tất cả người dân của Hasluck" - ông Ken Wyatt phát biểu tại Perth sau khi biết mình trúng cử.
Ông Wyatt cũng thừa nhận từ đầu cuộc bầu cử đến nay, đã có nhiều thư cũng như email kỳ thị gửi đến cho ông nhưng ông đã cố gắng không quá cố chấp với những lời lẽ như vậy. Ông nói ông đã trải nghiệm đời sống của một thổ dân trong các thập niên 60-70 và 80 của thế kỷ trước, và nói đã đến lúc nước Australia tiến lên phía trước.
Từng là một giáo viên và Giám đốc Văn phòng Y tế người da đỏ ở bang Tây Australia, ông Ken Wyatt lớn lên trong một gia đình nghèo khổ và luôn phải làm những công việc lặt vặt ở ngoài để kiếm tiền phụ giúp gia đình trong các kỳ nghỉ hè. Mẹ ông thuộc "thế hệ người da đỏ bị đánh cắp", khoảng 10 nghìn trẻ em da đỏ bị kéo ra khỏi gia đình thổ dân để nuôi dạy như những người Australia da trắng theo luật định. Ông Ken Wyatt đã phải đối mặt với nạn phân biệt chủng tộc khắc nghiệt tại Australia vào thập niên 60-70 của thế kỷ trước. Hiện tại, Australia có khoảng 500.000 trên tổng số dân 22 triệu người đang đấu tranh đòi được thừa nhận nguồn gốc là người thổ dân.
Ông Wyatt là thổ dân đầu tiên được bầu vào Hạ viện, nhưng trước đó, 2 đại biểu là thổ dân khác đã từng ngồi trong Thượng viện. Ông Neville Bonner, qua đời năm 1999, là thổ dân đầu tiên được bổ nhiệm vào Thượng viện năm 1971 để thay một ghế trống, nhưng sau đó tự mình đã thắng 4 kỳ bầu cử tiếp theo. Người còn lại là Aden Ridgeway đại diện cho tiểu bang New South Wales trong Thượng viện Australia từ năm 1999 đến 2005.
Ed Husic (phải), ứng viên đạo Hồi trong Hạ viện Australia.
Ngoài trường hợp ông Ken Wyatt, cuộc bầu cử Quốc hội Australia lần này còn ghi nhận sự góp mặt đầu tiên của một ứng viên người theo đạo Hồi trong Hạ viện. Đó là ông Ed Husic, người gốc Bosnia, thuộc đảng Lao động, trúng cử tại đơn vị bầu cử Sydney. Chưa hết, Hạ nghị sĩ trẻ tuổi nhất được bầu trong kỳ bầu cử lần này là một sinh viên. Năm nay mới 20 tuổi, Wyatt Roy, thuộc phe bảo thủ, đã được bầu vào Hạ viện ngay trong lần ra tranh cử đầu tiên.
Theo giới phân tích, sở dĩ kết quả cuộc bầu cử Quốc hội Australia lần này có nhiều điều kỳ lạ đều bắt nguồn từ những nguyên nhân sâu xa. Hai đảng phái chính trị chính tại Australia là đảng Lao động và đảng Bảo thủ đều không giành được thế đa số để thành lập chính phủ. Đảng Lao động và đảng Bảo thủ chỉ được 73 ghế dân biểu, thấp hơn con số 76 ghế cần thiết để nắm đa số tại Hạ viện.
Các nhà quan sát cho rằng kết quả trên bắt nguồn từ việc cử tri đảng Lao động, vốn trước đây ủng hộ cựu Thủ tướng Kevin Rudd, nay quay sang bầu cho các đảng khác. Lý do là vì những cử tri trung thành của ông Kevin Rudd tin rằng cuối tháng 6 vừa qua, một số lãnh đạo bảo thủ trong đảng Lao động đã lật đổ ông Rudd để đưa bà Julia Gillard lên thay, đẩy ông Kevin Rudd, người thuộc tiểu bang Queensland, ra khỏi chính trường Australia. Chính vì vậy, đa phần cử tri Queensland và một số bang khác đều bầu cho đảng Tự do hoặc các đảng nhỏ khác. Nên biết, từ trước tới nay, Queensland vốn là một thành trì vững chãi đối với đảng Lao động.
Wyatt Roy, mới 20 tuổi đã là Hạ Nghị sĩ.
Chưa hết, tình trạng Hạ viện Australia treo như hiện nay còn xuất phát từ thực tế năng lực của các đảng lớn. Trong suốt chiến dịch tranh cử trước đó, hai chính đảng đều không cho thấy rõ được chính sách của mình một khi trúng cử, mà dành nhiều thời giờ để bôi nhọ lẫn nhau chứ không đưa ra một chính sách nào hữu hiệu.
Cho tới hôm nay, tương lai chính trị của Australia vẫn chưa ngã ngũ. Cuộc bầu cử ngày 21/8 chưa cho ra kết quả cuối cùng khiến hai chính đảng trong cuộc đua một mất một còn này phải đàm phán với các dân biểu trong Hạ viện để tranh thủ sự ủng hộ nhằm thắng cử. Trong một diễn biến mới, ngày 27/8, thủ lĩnh đảng Xanh, Thượng nghị sĩ Bob Brown đã gặp Thủ tướng Julia Gillard và Phó thủ tướng Wayne Swan để bàn về khả năng đảng Lao động thành lập một chính phủ thiểu số.
Ông Brown nói rằng, đảng của ông đang xem xét hướng tới việc thành lập chính phủ do đảng Lao động dẫn dắt. Tuy nhiên, ông không tiết lộ chi tiết nội dung hai bên thảo luận trong cuộc gặp này. Ông Brown khẳng định đảng Xanh sẽ không ra điều kiện phải có một ghế trong nội các mới để đổi lấy việc giúp các chính đảng thành lập chính phủ
