Ngoài các biện pháp thanh kiểm tra, Bộ Tài chính cùng với Bộ Công Thương cũng dự kiến sửa đổi, bổ sung chính sách, qua đó xây dựng cơ chế quản lý giá sữa. Đặc biệt, Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng cùng với nhiều địa phương kiến nghị đưa sữa vào diện quản lý niêm yết giá bán...
Thanh tra... để biết
Theo dõi lĩnh vực giá cả, có thể đưa ra những “thống kê” cơ bản về diễn biến giá sữa như sau: Giá sữa liên tục tăng nhiều năm qua, thậm chí tăng ngay cả lúc giá sữa thế giới giảm. Với những “điệp khúc tăng giá”, mặt hàng sữa tại thị trường VN đã bị liệt vào thứ hạng... đắt nhất thế giới.
Do người tiêu dùng (NTD) phản ứng dữ dội, Bộ Tài chính thực hiện nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra giá. Bộ NNPTNT còn có hẳn bản đệ trình Chính phủ với kiến nghị tăng mạnh thuế nhập khẩu sữa.
Đặc biệt, Bộ Tài chính và Bộ Công Thương tỏ ra rất quyết tâm thực hiện chính sách bình ổn giá sữa bằng việc thanh tra giá, thực hiện chính sách bình ổn. Cuối năm 2009, các cơ quan này còn định sửa đổi, bổ sung chính sách, qua đó xây dựng hẳn cơ chế quản lý giá sữa.
Tuy nhiên cho đến nay, tất cả những hành động của các cơ quan quản lý chỉ dừng lại ở mức hành chính và... kế hoạch. Cá biệt, qua các đợt thanh tra, kiểm tra giá; kết quả của các đợt tiến hành “rầm rộ” này chỉ với mục đích... để biết.
Việc nói nhưng chưa làm, hoặc làm nhưng... thấy khó nên giá sữa không những không được quản lý chặt chẽ; ngược lại giá cả mặt hàng này luôn nhảy múa theo đà tăng giá. Còn nhớ dịp cuối năm 2009, giá sữa thêm một lần được thanh tra, nhưng cũng thêm một lần tăng giá. Khi đó giá nhiều chủng loại sữa bị đội lên tới hơn 300%. Cụ thể, nhiều loại sữa giá gốc khoảng 100.000đ, nhưng khi đến tay NTD đã lên tới hơn 300.000đ.
Giá các loại sữa chỉ có tăng, và tăng lên mãi... Ảnh: Giang Huy
Tăng giá dễ - quản lý khó
Có một thực tế là mặt hàng sữa tại Việt Nam phụ thuộc không nhỏ vào các hãng sữa nước ngoài thông qua con đường nhập khẩu. Tận dụng lợi thế độc quyền và chi phối, các hãng sữa đã vô tư tăng giá một cách dễ dàng và hoàn toàn nắm quyền chủ động. Tuy nhiên, một chuyên gia kinh tế cho rằng sẽ là quá vô lý khi... thích thì tăng. Song, chuyên gia này cũng cho rằng chính do kẽ hở quản lý nên giá sữa mới có thể tăng cao và tăng vô lý đến thế.
Theo phân tích tại kết luận thanh tra của chính Bộ Tài chính thì thấy, rõ ràng các DN sữa đã ném tiền quá nhiều vào chi phí quảng cáo và tiếp thị. Bên cạnh đó, ngay cả những lúc được hưởng ưu đãi về chính sách thuế, song các DN vẫn lợi dụng mặt bằng giá để tăng giá hoặc neo giá cao, mà không giảm theo mức thuế ưu đãi đã được hưởng.
Thế nhưng theo số đông ý kiến chuyên gia và NTD thì mấu chốt vẫn nằm ở chỗ các cơ quan quản lý... ngại khó. Ngay tại những kết luận thanh tra đã có thể thấy, DN sữa đã chi những số tiền vượt quá quy định 10% kinh phí quảng cáo. Thế nhưng, các DN này cũng chưa bao giờ bị xử phạt. Thậm chí, Nhà nước đã quy định tại Nghị định 21 cấm quảng cáo sữa cho trẻ em dưới 12 tháng tuổi, nhưng nhiều DN sữa vẫn quảng cáo tràn lan, chi hoa hồng để tiếp thị sữa...
Với sự... ngại khó trong việc siết chặt thực hiện các chính sách đã có, chậm xây dựng, bổ sung chính sách quản mới, mục tiêu “thiết lập trật tự” mặt hàng sữa do chính các cơ quan quản lý đặt ra cũng sẽ... khó thành hiện thực. Sau đợt thanh tra... để biết hồi cuối năm 2009, đầu năm 2010 mặt hàng sữa lại thêm một lần nhích lên. Với việc điều chỉnh tỉ giá, với việc tăng giá xăng, điện vừa qua..., các chuyên gia lo ngại sau độ trễ thời gian, rất có thể các DN lại mượn những cớ này để tăng giá.
>> Thực hiện bình ổn giá sữa
>> Thị trường sữa bột sôi động
>> Cần bịt ngay "lỗ thủng" chính sách
>> Sữa ngoại đội giá bao nhiêu?
>> Cam kết không tăng giá sữa X.O và Star Gold
>> Sữa bột lại điệp khúc đổi mẫu, tăng giá
>> Bác bỏ phương án quản lý mặt hàng sữa bằng giá trần
>> Sẽ quy định trần giá bán lẻ mặt hàng sữa
>> Sữa ngoại đội giá bao nhiêu?
>> Cam kết không tăng giá sữa X.O và Star Gold
>> Sữa bột lại điệp khúc đổi mẫu, tăng giá
>> Bác bỏ phương án quản lý mặt hàng sữa bằng giá trần
>> Sẽ quy định trần giá bán lẻ mặt hàng sữa
