(TT&VH) - Đúng một tháng nữa là hết năm 2009, thị trường lịch bắt đầu vào mùa cao điểm, các phố kinh doanh lịch lớn của Hà Nội đã tràn ngập các loại lịch. Điều này dự báo một năm khó khăn đối với những nhà sản xuất kinh doanh lịch.
Mẫu mã đẹp, giá không tăng
Dạo qua một loạt tuyến phố bán lịch chính tại Hà Nội như Đinh Lễ, Tràng Tiền, Nguyễn Xí, Cầu Giấy, các nhà sách Nguyễn Văn Cừ, Tiền Phong… không khó nhận thấy mẫu mã lịch khá đa dạng, chất lượng in đẹp, bắt mắt. Chủ đề các mẫu lịch năm nay đa dạng hơn hẳn so với các năm trước như hình ảnh sinh hoạt đời thường của con người Việt Nam, hình ảnh các di tích danh lam thắng cảnh, tĩnh vật, hình ảnh về Phật giáo, hình thần tài, 12 con giáp…. Năm nay các nhà làm lịch cũng cũng chú trọng đến những hình ảnh tượng trưng cho đất nước con người Việt Nam như hình ảnh những cô gái Việt Nam trong tà áo dài truyền thống, Khuê Văn Các, Chùa Một Cột và những bức tranh thư pháp. Đặc biệt, trên thị trường có hẳn một dòng lịch nổi bật gắn với sự kiện văn hóa lịch sử lớn của dân tộc Việt Nam là "1.000 năm Thăng Long - Hà Nội". Các đơn vị xuất bản lịch đã tỏ ra khá nhanh nhạy khi đưa những hình ảnh biểu trưng cho Hà Nội vào lịch như hình ảnh Rồng thời Lý, Tháp Bút, Hồ Gươm, Tháp Rùa, phố cổ, hình ảnh Cốm làng Vòng….
Chất liệu lịch năm nay cũng khá mới mẻ và độc đáo ngoài các bộ lịch in pelure trên giấy, còn in giấy các tông, giấy couche nhập ngoại, in trên lụa, tranh mành, giấy dó… Một điểm khác biệt nữa là năm nay, nhiều loại lịch lại in tích hợp cả những thông tin về các quốc gia, các câu danh ngôn được in bằng ba thứ tiếng Việt, Trung Quốc, Anh…
Mẫu mã lịch 2010 đa dạng và đẹp mắt
Anh Thăng chủ cửa hàng kinh doanh hành lịch tại phố Trang Tiền nhận xét: “Chưa năm nào các mẫu mã lịch lại phong phú như năm nay, các loại lịch cũng được thiết kế kiểu dáng mới năng động hơn, phù hợp với nhiều loại không gian hơn, người tiêu dùng có thể thoải mái lựa chọn”.
Theo các đại lý thì giá lịch năm nay không tăng nhiều so với năm ngoái, chỉ có loại lịch chữ A để bàn và lịch cao cấp in lụa là tăng nhẹ ở mức 10%. Lịch bloc báo giờ cũng là loại lịch thông dụng nhất có giá cụ thể như sau: Lịch trung pelure một màu (khổ 10.5 x 14.5cm) có giá 10 nghìn đồng, lịch trung bốn màu (khổ 10.2x14.2cm): 24.nghìn đồng, lịch đại (khổ 14.5x20.5cm): 45 nghìn đồng; ngoài ra còn có các loại lịch bloc đại: 110 nghìn đồng, siêu đại (khổ 20x30cm): 145.nghìn đồng, cực đại (khổ 26x36cm): 200 nghìn đồng... Đặc biệt loại lịch bloc siêu cực đại (khổ 30×40cm) in công nghệ cao giấy bóng thì giá lên đến 240.000 đồng đến 430 nghìn đồng. Ngoài ra, loại lịch một tờ kẹp thiếc (khổ 45×70 cm) có giá 2,5 nghìn đồng; 5 tờ (khổ 25×70cm): 10 nghìn đồng; 7 tờ (khổ 41×63cm): 20 nghìn đồng; lịch để bàn chữ A loại 13 tờ (khổ 16×22cm) có giá 18 nghìn đồng.
Chị Phạm Thu Lâm, chủ đại lý phát hành lịch trên phố Đinh Lễ cho biết: “Tầm này năm ngoái các đại lý thứ cấp đã hoàn tất việc lấy lịch về bán với số lượng lớn và người dân cũng rục rịch đi mua lịch, các doanh nghiệp, đoàn thể, trường học cũng đến xem mẫu mã để đặt mua hoặc in lịch để tặng cho cán bộ công nhân viên, học sinh. Nhưng năm nay, việc phát hành khá chậm, mới chỉ có vài cửa hàng bán lẻ đến lấy lịch”. Năm nay, số lịch mà đại lý lịch của chị Thu nhập về giảm 20% so với năm ngoái. Chị Thu cho biết, đây là năm thứ 3 liên tiếp phải phải cắt giảm doanh số bán lịch. Các loại lịch cắt giảm chủ yếu là lịch bloc tiểu, bloc đại và siêu đại cỡ lớn. Theo chị Thu, các loại lịch cỡ trung pelure nhiều màu giá từ 30 đến 100 nghìn đồng là bán chạy nhất vì phù hợp với đa số các gia đình trung lưu.
Chiết khấu cao nên loạn giá
Dự đoán của Cục xuất bản, năm nay cả nước có khoảng 15 triệu lịch blốc, trong đó thị trường Hà Nội và TP.HCM sẽ sôi động nhất, chiếm hơn một nửa thị phần cả nước. Để tránh tình trạng “mỗi người một phách”, hiệp hội các nhà đầu tư làm lịch cũng đã thống nhất mức chiết khấu là 40%, tránh không để mỗi nhà xuất bản đưa ra một mức hoa hồng khác nhau cho đại lý phân phối. Tuy nhiên, đấy là mức chiết khấu chung, mức cụ thể còn phụ thuộc vào từng loại lịch khác nhau, chẳng hạn những mẫu đẹp, bắt mắt thì chỉ chiết khấu khoảng 30%-35%. Tuy nhiên, thực tế những năm trước, nhiều đơn vị chỉ cam kết trên giấy, vẫn xảy ra tình trạng mỗi đơn vị đưa ra một mức hoa hồng khác nhau để hấp dẫn các đại lý, tăng lượng phát hành, có lúc chiết khấu lên đến 60%. Thế mới biết, giá thành của loại văn hóa phẩm đặc biệt này cao như thế nào so với giá thực tế.
Do mức chiết khấu cao như vậy, nên thị trường lịch xuất hiện tình trạng loạn giá. Theo ghi nhận, hiện nay, dù có chung giá bìa nhưng nhiều cửa hàng bán lịch với mức giá khác nhau, tùy số lượng khách đặt mua và tùy loại lịch. Ví dụ một loại lịch block cỡ lớn nhất có giá bìa 430 nghìn đồng nhưng 3 cửa hàng trên phố Đinh Lễ và Tràng Tiền lại bán với mức giá khác nhau. Theo một chủ cửa hàng tại Trang Tiền, nếu khách hàng mua số lượng lớn khoảng một trăm bloc trở lên thì có thể bán với giá 360 nghìn đồng, tức là giảm tới hơn 15%, nếu mua nhiều hơn nữa chỉ còn 340 nghìn đông. Ngay cả lịch bloc loại nhỏ cũng có giá bán thấp hơn giá bìa tùy theo số lượng. Thậm chí, lịch bán lẻ các cửa hàng cũng bán với giá khác nhau như giá in loại lịch 5 tờ nẹp thiếc là 10 nghìn đồng/cuốn, 7 tờ nẹp lò xo 20 nghìn đồng/cuốn, nhưng tại cửa hàng của chị Thu, khách hàng đã có thể mua với giá tương ứng chỉ là 9 nghìn đồng và 18 nghìn đồng.
Có thể nói dù từ mùa lịch 2008, các NXB đã bàn chuyện thống nhất chiết khấu hoa hồng cho đại lý phát hành với mức cao nhất có thể là 45%, nhưng thực tế mức chiết khấu tới đâu thì chỉ có các NXB ấy và các đại lý mới biết.
Thảo Vi