Theo Hiệp hội Cà phê ca cao Việt Nam (Vicofa), 5/10 nhà kinh doanh cà phê nguyên liệu lớn nhất thế giới đã có mặt tại thị trường Việt Nam dưới hình thức liên doanh hoặc độc lập, số cà phê mà họ thu chiếm tới 30% tổng sản lượng cà phê của Việt Nam.
Nội công, ngoại kích
Những “đại gia cà phê” đang dần chiếm thị phần tại vùng cà phê lớn nhất Việt Nam như Công ty liên doanh chế biến cà phê xuất khẩu Man – Buôn Mê Thuật (Đak Lak), Công ty TNHH cà phê Hà Lan – Việt Nam (Ned coffee), Olam Dak Lak… Họ đang tung thương lái đến mua trực tiếp tại rẫy của nông dân và thu mua thông qua hệ thống các đại lý lớn nhỏ phân bố rộng khắp các tỉnh thành.
Ông Đỗ Hà Nam, Phó chủ tịch Vicofa, cho biết trong khi các doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn về vốn thì những doanh nghiệp ngoại với lợi thế về tài chính vẫn đẩy mạnh mua cà phê nguyên liệu của nông dân. Trong khi đó, trên thị trường quôc tế, nhiều nhà nhập khẩu cà phê cố tình trì hoãn việc giao nhận, trả tiền cho các nhà xuất khẩu của Việt Nam với lý do theo ông Nam là rất… vớ vẩn, đòi hỏi những điều kiện thanh toán chặt chẽ hơn. “Vin vào cớ này, có thể sẽ hình thành làn sóng tẩy chay các doanh nghiệp Việt Nam từ phía các nhà nhập khẩu”, ông Nam lo lắng.
Đại diện doanh nghiệp đứng đầu cả nước về thu mua xuất khẩu cà phê, ông Vũ Đức Tiến, Phó giám đốc Công ty CP đầu tư và xuất khẩu cà phê Tây Nguyên, thừa nhận, “vũ khí hạng nặng” giúp doanh nghiệp trong nước có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài hiện nay là vốn thì lại đang bị kẹt. Hằng năm, doanh nghiệp của ông có thể vay 400 – 500 tỷ đồng nhưng vụ cà phê năm nay, mặc dù giá đang ở mức thấp, doanh nghiệp muốn mua tạm trữ cũng chỉ vay được 1/5 số vốn cần thiết. Số còn lại phải huy động từ bên ngoài (tới gần 50 triệu USD) với mức lãi suất thỏa thuận cao “ngất ngưởng”.
Được thu mua nhưng có điều kiện?
Ông Nguyễn Công Hoàng, Phó tổng giám đốc Tổng công ty cà phê Việt Nam (Vinacafe), thừa nhận, tình trạng doanh nghiệp nước ngoài vào mua bán cà phê trực tiếp với nông dân đã xuất hiện từ khá lâu. Ở thời điểm giá thấp, doanh nghiệp trong nước thiếu vốn không thể mua vào thì các doanh nghiệp nước ngoài sẵn sàng trả với mức giá cao hơn hẳn.
Trong khi đó, điều bất công là từ nhiều năm qua, doanh nghiệp nội địa bỏ vốn đầu tư cho nông dân trồng cà phê, rồi bao tiêu sản phẩm cho họ. Với hạ tầng có sẵn này, các doanh nghiệp nước ngoài chỉ việc “ngồi mát ăn bát vàng” khi bỏ tiền ra là thu gom được nguồn hàng lớn. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đề xuất nên có ràng buộc với những doanh nghiệp nước ngoài, như muốn thu mua cà phê ở khu vực nào đó thì cần phải có chính sách đầu tư cho người trồng cà phê…
Đăng Thư