Ngày 6/7/2009, trao đổi với PV Chuyên đề ANTG, Thượng tá Võ Văn Vân - Phó phòng CSGT đường bộ Công an (CA) TP HCM, khẳng định, theo báo cáo từ những đơn vị có nhiệm vụ tuần tra kiểm soát, tuy chưa có nghị định xử phạt, nhưng đa phần người dân đã tự nguyện chấp hành giao thông theo luật mới, như người đi xe đạp điện đã đội mũ bảo hiểm. Những người vi phạm thì được CSGT nhắc nhở, họ tỏ ra rất đồng tình, không phản ứng, thắc mắc đối với Luật GTĐB sửa đổi. Trẻ em cũng được cha mẹ cho đội mũ bảo hiểm nhiều hơn, trước đây rất ít. Khi người dân chấp hành tốt, giúp đỡ lực lượng CSGT rất nhiều trong công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông.
Theo Thượng tá Vân, so với Luật GTĐB trước đó (năm 2001), Luật GTBĐ sửa đổi lần này có 8 chương và 89 điều, chỉ có 3 điều được giữ nguyên nội dung, còn lại 68 điều được bổ sung, sửa đổi (chiếm 76,4%) và 18 điều hoàn toàn mới (chiếm 20,23%), trong những điều luật mới và sửa đổi, người dân cần lưu ý điều 8 (Chương I) về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có những điều khoản mới: Nghiêm cấm đua xe, cổ vũ đua xe, tổ chức đua xe trái phép, lạng lách, đánh võng. Nghiêm cấm điều khiển phương tiện GTĐB mà trong cơ thể có chất ma túy. Nghiêm cấm điều khiển xe ôtô, máy kéo, xe máy chuyên dùng trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn hoặc điều khiển xe mô tô, xe gắn máy mà trong máu có nồng độ cồn vượt quá 50mmg/100mml máu (thấp hơn trước đây).
Nghiêm cấm giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện điều khiển xe tham gia GTĐB. Nghiêm cấm xâm phạm tính mạng, tài sản, sức khỏe của người bị nạn và người gây tai nạn GTĐB. Nghiêm cấm hành vi sản xuất, sử dụng trái phép hoặc mua, bán biển số xe cơ giới, xe máy chuyên dùng. Nghiêm cấm hành vi lắp đặt, sử dụng còi, đèn không đúng thiết kế của nhà sản xuất, sử dụng thiết bị âm thanh gây mất trật tự an toàn giao thông, trật tự công cộng.
Điều 58 (Chương V - Người điều khiển phương tiện tham gia GTĐB) quy định về điều kiện của người lái xe tham gia giao thông, điều luật này quy định: Người tham gia giao thông phải đủ độ tuổi, đủ sức khỏe quy định và có giấy phép lái xe phù hợp với loại xe được phép điều khiển do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, người lái xe khi điều khiển phương tiện giao thông phải mang theo các giấy tờ sau: giấy đăng ký xe, giấy phép lái xe, giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới, giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
Đây là những điều luật mới, bổ sung có hiệu lực từ ngày 1/7/2009 mà theo Thượng tá Vân, người dân cần lưu ý.
Thượng tá Võ Văn Vân cho biết thêm, trong lúc chờ nghị định hướng dẫn thi hành Luật GTĐB sửa đổi, lực lượng CSGT vẫn xử phạt các hành vi vi phạm giao thông theo Nghị định 146/2007/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực GTĐB. Hiện nay, CA TP HCM đã tổ chức tập huấn theo luật GTĐB mới cho lãnh đạo và cán bộ, chiến sĩ Phòng CSGT. Sắp tới, khi có nghị định mới về xử phạt theo luật mới, Phòng CSGT sẽ tổ chức tập huấn tiếp để có thể thực thi Luật GTĐB sửa đổi hiệu quả nhất.
Cũng từ ngày 1/7, Luật GTĐB năm 2008 bắt đầu có hiệu lực. Do Chính phủ chưa kịp ban hành nghị định hướng dẫn Luật GTĐB mới về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông nên trước mắt, CSGT vẫn phải tiếp tục áp dụng Nghị định 146 năm 2007 để xử phạt.
Như vậy, sẽ có một số điều cấm mới trong Luật GTĐB năm 2008 chưa thể xử phạt ngay mà phải chờ đến khi nghị định thay thế Nghị định 146 được ban hành và có hiệu lực. Đối với trường hợp vi phạm không thuộc phạm vi quy định tại Nghị định 146 và những nội dung quy định của Luật GTĐB mới và cũ khác nhau, CSGT sẽ tiến hành nhắc nhở, tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức ý thức tự nguyện chấp hành Luật GTĐB, đảm bảo an toàn tính mạng, sức khỏe cho chính mình và xã hội, góp phần đảm bảo trật tự an toàn giao thông trên địa bàn.
Một vấn đề không ít người dân quan tâm trong thời gian qua là theo Luật GTĐB mới, xe máy điện thuộc danh mục xe cơ giới như xe máy, môtô hai bánh hoặc ba bánh... Quy định buộc người điều khiển xe đạp điện phải đội mũ bảo hiểm cũng chưa có công văn hướng dẫn triển khai thực hiện. Luật GTĐB mới đã quy định rõ nếu người điều khiển, người ngồi trên xe không đội mũ bảo hiểm, xe không có kính chiếu hậu mà lưu thông trên đường thì sẽ bị CSGT lập biên bản, xử phạt. Nếu kiểm tra không có giấy đăng ký xe, CSGT sẽ phạt thêm lỗi này.
Theo Thông tư 06 của Bộ Công an về cấp, thu hồi đăng ký, biển số xe (có hiệu lực từ ngày 1/7/2009), xe máy điện cũng phải đăng ký để lưu thông như các loại xe cơ giới khác. Nhiều đồng chí CSGT rất phân vân khi bắt những trường hợp người đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm thì không biết sẽ giữ giấy tờ gì, vì xe đạp điện vốn không có giấy tờ. Nếu giữ phương tiện thì phải ghi biên bản thế nào, xử phạt trực tiếp mà người điều khiển phương tiện không mang theo tiền thì làm sao?!
Phòng CSGT cho biết, từ ngày 1/7, các điểm đăng ký xe tại các quận, huyện của TP HCM bắt đầu tiếp nhận hồ sơ đăng ký xe đạp điện cho người dân. Phòng CSGT đường bộ đã niêm yết những thông tin liên quan đăng ký xe đạp điện tại tất cả điểm đăng ký xe ở các quận, huyện nhằm giúp người dân tiện theo dõi. Các thủ tục đăng ký xe đạp điện giống như xe máy thường. Phòng CSGT khuyến cáo, người sử dụng xe đạp điện nên mang hồ sơ đến ngay các địa điểm đăng ký xe tại các quận, huyện để làm thủ tục đăng ký xe cho mình.
Theo ghi nhận của chúng tôi, người đi xe đạp điện tham gia giao thông vẫn còn "lơ là" với quy định mới về mũ bảo hiểm. Từ các tuyến đường trung tâm thành phố như Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Hoàng Văn Thụ, Phan Đăng Lưu, Đinh Tiên Hoàng, Nam Kỳ Khởi Nghĩa... cho đến các tuyến ven đô và ngoại thành như Chánh Hưng, Quốc lộ 13, xa lộ Hà Nội... vẫn xảy ra tình trạng người đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm, không có biển số xe.
Thời gian gần đây, không ít cơ quan truyền thông thông tin về việc thực hiện quy định trẻ em trên 6 tuổi bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm khi ngồi trên xe máy tham gia giao thông. Tuy nhiên, theo Thượng tá Vân, đưa thông tin như vậy là chưa chính xác, trong Điều 30 (Chương II) quy định về Người điều khiển, người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy quy định: Người điều khiển, người ngồi trên xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm có cài quai đúng quy cách. Trong điều luật này, không hề quy định về độ tuổi phải đội mũ bảo hiểm.
Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các bác sĩ chuyên môn đều khẳng định mũ bảo hiểm không gây hại đến phần cổ trẻ em và bảo vệ rất tốt phần đầu của trẻ khi tai nạn xảy ra. Phần xương đầu của trẻ còn mềm nên khi tai nạn xảy ra, nguy cơ bị chấn thương sọ não rất cao. Tâm lý thờ ơ với mũ bảo hiểm trẻ em là điều dễ thấy ở Việt Nam. Đến nỗi, một người nước ngoài quan tâm nhiều đến vấn đề an toàn giao thông ở Việt Nam là ông Greig Craft - Chủ tịch Quỹ Phòng chống thương vong châu Á - phải thốt lên: "Thật lạ làm sao! Khi người chúng ta yêu thương nhất, người cần được chúng ta che chở nhất, lại là người ít được bảo vệ nhất".
Sắp tới đây, để thực hiện việc kiểm soát nồng độ cồn đối với người tham gia giao thông, Phòng CSGT TP HCM đã đề xuất trang bị thêm trang thiết bị thử nồng độ cồn mới. Theo Thượng tá Vân, việc thực thi quy định mới, giúp lực lượng CSGT dễ dàng hơn trong việc thi hành, thí dụ như việc lái xe ôtô có hay không có nồng độ cồn, nồng độ cồn bao nhiêu, thì nay chỉ cần thử qua giấy quỳ, có thể khẳng định người lái xe có hay không có cồn.
Theo Luật GTĐB sửa đổi quy định về việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về GTĐB cũng như Luật GTĐB sửa đổi, thì trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến Luật Giao thông thuộc các cơ quan thông tin, tuyên truyền, UBND các cấp, Cơ quan quản lý nhà nước về gIáo dục và đào tạo, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức của thành viên. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, lực lượng CSGT đường bộ lại là lực lượng tích cực và hiệu quả nhất trong việc tuyên truyền, phổ biến Luật GTĐB đến với người dân...