Cán bộ, chiến sĩ đồn BP Thanh Hương cùng dân bản tuần tra bảo vệ đường biên, cột mốc.
Huy động tối đa sức mạnh của nhân dân
Manh nha hình thành vào thời gian cuối năm 1982 tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa, sau đó được nhân rộng ra 44 tỉnh, thành biên phòng (năm 1995), nhưng phải đến khi Bộ Tư lệnh BĐBP ban hành Chỉ thị số 34 (tháng 6-2003), xác định rõ nội dung trọng tâm, cách thực hiện thì phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh trật tự khu vực biên giới” mới thực sự được tổ chức quy mô, bài bản, thống nhất trong toàn quốc. Với 2 nội dung trọng tâm giai đoạn 2003-2009 là: “Tự quản bảo vệ chủ quyền lãnh thổ” và “Tự quản an ninh trật tự khu vực biên giới”, BĐBP và MTTQ các tỉnh, thành có đường biên giới đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn các sở, ban, ngành đưa dân ra sát biên giới, giao đất canh tác, đất rừng kết hợp với giao đường biên, cột mốc để nhân dân tham gia tự quản.
Trên biển, các đơn vị BĐBP hướng dẫn ngư dân xây dựng tổ tàu thuyền, bến bãi an toàn, vừa sản xuất, vừa tham gia bảo vệ chủ quyền biển đảo. Bên cạnh đó, thông qua việc xây dựng các quy ước, hương ước dòng họ, buôn, làng, bản... trong cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, BĐBP và MTTQ các các cấp đã tổ chức hội nghị già làng, trưởng bản, người có uy tín, mở lớp tập huấn phổ biến chủ trương, biện pháp thực hiện phong trào... Định kỳ 6 tháng 1 lần, chính quyền, MTTQ các xã biên giới và đồn BP trao đổi tình hình liên quan đến bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới và trật tự an toàn xã hội, kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu trong thực hiện phong trào, đồng thời đề ra phương hướng lãnh đạo, chỉ đạo trong thời gian tiếp theo.
Theo báo cáo sơ kết tại hội nghị, tính đến thời điểm này, phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, mốc quốc giới và an ninh trật tự khu vực biên giới” đã huy động được 8.615 thôn, bản, xóm, ấp; 235.168 hộ, 19.588 tàu thuyền, 400 dòng họ tham gia tự quản 3.150 km đường biên giới, 1.259 mốc quốc giới, thành lập được 2.190 tổ tự quản đường biên, cột mốc; 2.073 tổ tàu thuyền an toàn, 183 bến bãi an toàn. Huy động trên 25.000 lượt quần chúng tham gia đấu tranh chống lấn chiếm biên giới. Rất nhiều mô hình với cách làm hay, sáng tạo đã ra đời từ phong trào như:Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc biên giới và an ninh trật tự xóm, bản biên giới” ở Cao Bằng, Thanh Hóa, Hà Giang, Quảng Trị. “Tàu thuyền, bến bãi an toàn” ở Hải Phòng, Đà Nẵng, Phú Yên, Bình Thuận, Kiên Giang, Vũng Tàu. “Thanh niên xung kích bảo vệ đường biên” ở Lào Cai, Hà Tĩnh, An Giang. “Người phụ nữ vì biên giới” ở Quảng Bình, Quảng Nam, Kon Tum. “Thôn xóm bình yên, gia đình hòa thuận” ở Nam Định, Thái Bình, Ninh Thuận. “Già làng trưởng bản gương mẫu” ở Quảng Ninh, Thanh Hóa, Đắc Nông. “Họ đạo gương mẫu, không có ma túy” ở Nam Định, Thái Bình. “Gia đình người Mông văn hóa”, “Gia đình cựu chiến binh gương mẫu” ở Hà Giang, Thanh Hóa. “Buôn làng không có người vượt biên trái phép” ở Đắc Lắc, Đắc Nông...
Thế trận liên hoàn
Những năm qua, cùng với việc tự giác tham gia tự quản đường biên, mốc quốc giới, nhân dân trên các tuyến biên giới còn cung cấp cho BĐBP hàng trăm nghìn nguồn tin có giá trị phục vụ công tác bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới và trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới. Bên cạnh đó, nhân dân còn tích cực tham gia đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật như: Di dịch cư tự do, tuyên truyền đạo trái pháp luật, buôn lậu và gian lận thương mại, buôn bán ma túy, buôn bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới... Đặc biệt, các tổ tàu thuyền an toàn hoạt động xa bờ được trang bị phương tiện thông tin liên lạc hiện đại đã cung cấp thông tin kịp thời cho BĐBP và các cơ quan chức năng về các hoạt động vi phạm chủ quyền vùng biển của tàu thuyền nước ngoài, các hành vi vi phạm pháp luật trên biển, các thông tin về cứu hộ, cứu nạn, phòng tránh bão, lụt và giảm nhẹ thiên tai.
Để khuyến khích quần chúng tham gia phong trào, nhiều địa phương đã ban hành các chính sách hỗ trợ về vật chất và kỹ thuật cho bà con. Điển hình như: Sơn La hỗ trợ 1 triệu đồng/năm cho bảo vệ 1 cột mốc; Lào Cai hỗ trợ 10.000đ/ngày/người khi tham gia tuần tra bảo vệ biên giới; Đắc Nông hỗ trợ cho phong trào tự quản đường biên, mốc quốc giới 15.000.000đ/năm/1 xã. TP Hồ Chí Minh có sáng kiến cho các hộ tham gia phong trào vay vốn với lãi suất thấp, hỗ trợ miễn phí về kỹ thuật đánh bắt và bảo quản thủy sản; giảm, miễn thuế những năm đầu cho hộ đóng mới tàu bè. Riêng tỉnh Quảng Trị gắn phong trào tự quản đường biên, mốc quốc giới với việc tổ chức cho các xóm, bản giáp biên 2 bên biên giới làm lễ kết nghĩa... Nhờ có những chế độ đãi ngộ thỏa đáng, các địa phương đã phát huy được sức mạnh của các tổ tự quản, đẩy lùi nhiều hoạt động xâm canh, xâm cư,vi phạm chủ quyền lãnh thổ, góp phần đẩy nhanh tiến độ phân giới cắm mốc tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc; Việt Nam-Cam-pu-chia và tăng dày cột mốc tuyến biên giới Việt Nam- Lào.
Tuy nhiên, cũng theo báo cáo sơ kết, bên cạnh kết quả đã đạt được, phong trào cũng bộc lộ một số hạn chế như: Chưa được đầu tư nghiên cứu một cách khoa học, thống nhất để phổ biến, nhân rộng. Công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của quần chúng về chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, ý thức quốc gia, quốc giới... trong nhân dân chưa thường xuyên liên tục... Để tiếp tục thực hiện phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, mốc quốc giới và an ninh trật tự khu vực biên giới” có hiệu quả, Ủy ban TWMTTQ Việt Nam và Bộ Tư lệnh BĐBP đang hoàn chỉnh các chính sách khuyến khích nhân dân định cư ở khu vực giáp biên giới; chính sách đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế vùng biên giới; chính sách hỗ trợ, giải quyết những vướng mắc về đất đai, xây dựng cơ chế và chính sách hỗ trợ các hộ tham gia phong trào tự quản...
Hương Mai