Một phần của hiện thực
Mực nước sông Mê Công tại Lào vào thời điểm này thấp bất thường so với mọi năm. Tại đoạn sông Mê Công chảy qua tỉnh Bò Kẹo (Bắc Lào), mực nước xuống quá thấp làm hàng loạt tàu thuyền bị mắc cạn. Hội dịch vụ tàu thuyền ở khu vực Bắc Lào đã cho ngừng mọi dịch vụ trên tuyến sông này. Tại Thái Lan, tình trạng hạn hán đã lan rộng và tác động đến sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp của hàng triệu hộ gia đình tại 36 tỉnh trên cả nước. Mực nước sông Mê Công ở nhiều đoạn chảy qua Thái Lan hiện đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm qua. Tại Trung Quốc, chính quyền đã phải ra lệnh báo động về hạn hán tại một số tỉnh.
Liên hợp quốc (LHQ) cho biết, biến đổi khí hậu, nguồn nước bị cạn kiệt, nguy cơ an ninh lương thực… đang là những thách thức gay gắt đối với thế giới A-rập. Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) vừa đưa ra báo động thế giới A-rập hiện là một trong số rất ít khu vực khan hiếm nước nhất thế giới với trữ lượng nước tính theo đầu người ngày càng suy giảm. Một số nước như Xy-ri, Y-ê-men, I-rắc…tình trạng hạn hán đã kéo dài suốt 3 năm qua, và trong tương lai gần, hạn hán và sa mạc hóa sẽ còn nghiêm trọng hơn khi nguồn nước ngầm bị nước mặn xâm thực.
Còn tại châu Phi, mới đây, trong một cuộc Hội thảo tại Ê-ti-ô-pi-a về biến đổi khí hậu và tác động đối với châu Phi, các nhà khoa học của Lục địa Đen đã cảnh báo, hạn hán là một trong những nguyên nhân khiến 1/3 dân số châu Phi bị thiếu ăn trầm trọng. Giám đốc Cơ quan An ninh lương thực và phát triển bền vững của ECA, Đai-ôn (Josue Dione) cảnh báo, sản xuất nông nghiệp ở châu Phi gặp không ít khó khăn do thiếu nước trầm trọng và chất lượng đất canh tác thấp. Hiện hệ thống tưới tiêu chỉ đáp ứng được không đầy 4% diện tích đất canh tác, con số này của châu Á-Thái Bình Dương là 33% và Trung Đông là 29%.
Gần đây, Cơ quan khí tượng và phát triển của LHQ lại đưa ra cảnh báo, nguồn nước đang tiếp tục khô hạn ở nhiều nơi trên toàn cầu, hậu quả của biến đổi khí hậu và việc con người sử dụng nguồn nước phung phí. Lấy ví dụ tại Ấn Độ, nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo 60% nguồn nước ngầm ở Ấn Độ có nguy cơ bị cạn kiệt trong vòng 20 năm tới. Hơn 25% mùa màng ở Ấn Độ đứng trước nguy cơ không còn nước tưới tiêu do nguồn nước ngầm bị khai thác quá nhiều và không được quản lí bền vững.
Giải pháp trước mắt là tiết kiệm
Chương trình Phát triển LHQ (UNDP), Chương trình Môi trường LHQ (UNEP) và WB đã cảnh báo nhiều năm trước đây về nguy cơ hạn hán ở khu vực Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê, và nay, nguy cơ này đã thành hiện thực. Các nước ở khu vực này đang đã lựa chọn các giải pháp khẩn cấp như xây dựng các nhà máy lọc nước biển để cung cấp nước đáp ứng nhu cầu tối thiểu cuộc sống con người; tạo mây mưa nhân tạo để chống hạn cho mùa màng. Ngoài ra, các biện pháp truyền thống cũng được tính đến. Tại Trung Quốc, để giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt, một số địa phương của Trung Quốc đã thành lập các Đội xung kích tìm nguồn nước ngầm, tiến hành đào hàng nghìn giếng để lấy nước cung cấp cho người dân. Tuy nhiên, các giải pháp như trên chỉ là tạm thời. Để “giữ” được nước, điều quan trọng nhất là sử dụng hợp lí và bền vững nguồn nước, đưa vấn đề môi trường trở thành trọng tâm của chính sách phát triển. Chú trọng tới các chính sách và các nguồn tài nguyên trong đó có nguồn nước cần được xử lí tốt hơn, khu vực này vẫn có thể phát triển bền vững. Tạo sự đồng thuận trong nhận thức thông qua công tác tuyên truyền.
Nhận thức rõ nguy cơ đe dọa trực tiếp tới sinh kế của người dân, nhiều nước ở khu vực Ca-ri-bê áp dụng chế độ phân phối nước sạch theo định lượng để tiết kiệm. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, chính phủ đã đưa ra các qui định xử phạt nghiêm minh để xây dựng ý thức tiết kiệm nước. Tại 2 nước Xanh Lu-xi-a, Tri-ni-đát & Tô-ba-gô, chính phủ thông báo sẽ truy tố, thậm chí bỏ tù bất cứ người nào vi phạm các biện pháp được áp dụng để ngăn chặn sử dụng nước lãng phí.
Nguyễn Hòa