Tại tọa đàm Kịch bản kinh tế 2012: Cơ hội và thách thức do Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia tổ chức, nhiều ý kiến chuyên gia nhận định, những dư âm ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô của năm 2011 vẫn kéo dài cho hết quý II năm nay. Nhưng câu chuyện thanh khoản, nợ xấu cũng như lãi suất sẽ là vấn đề nóng của năm 2012 này.
Thách thức kinh tế của Việt Nam năm 2012 mấu chốt vẫn là thanh khoản trong hệ thống NHTM
Khó giải quyết thanh khoản trong quý I
Đáng chú ý trong báo cáo Triển vọng kinh tế Việt Nam 2012-2013 của Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia đó là nhận định: thị trường tiền tệ, ngân hàng đối mặt với nhiều rủi ro và bất ổn trong đó rủi ro thanh khoản và nợ xấu tăng cao.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, ông Lê Xuân Nghĩa, thực tế tình hình thanh khoản trên thị trường ngân hàng hiện vô cùng căng thẳng. Trong những ngày gần đây, trên thị trường 1 (ngân hàng-người dân), việc huy động tiền gửi ngầm của các ngân hàng có khi tới 19-20%, thậm chí, đã lên 21%, vượt xa mức trần mà Ngân hàng nhà nước quy định là 14%. Ở thị trường 2 (ngân hàng - ngân hàng) tình hình còn nguy hiểm hơn do cho vay nội bộ rất lớn.
“Khi thống kê chỉ là tài khoản cho vay không phải tài khoản gửi, gộp 2 tài khoản này doanh số trên 500 ngàn tỷ trong đó nợ quá hạn không ít”, ông Nghĩa dẫn chứng.
Tình trạng rút tiền không chỉ xảy ra với ngân hàng nhỏ mà ngay cả ngân hàng lớn, thanh khoản đang có rủi ro rất lớn.Trong khi đó NHNN cho rằng sẽ giải quyết vấn đề thanh khoản của các ngân hàng trong tháng 3/2012.
“Trong vòng quý I giải quyết thanh khoản là khó, bởi nhiều chuyên gia nhận định trong 6 tháng đầu năm nay cũng đã rất khó để giải quyết vấn đề này”, ông Nghĩa nói.
Chính điều này đã khiến các chuyên gia đánh giá, các khó khăn của vấn đề kinh tế vĩ mô đang diễn tiến trong năm 2012 không còn trở nên nghiêm trọng bằng thanh khoản của ngân hàng. Hầu hết ý kiến cho rằng, một khi giải quyết được thanh khoản thì các chương trình tái cấu trúc doanh nghiệp Nhà nước cũng như hệ thống ngân hàng mới thực hiện ổn thỏa.
Lúc này, về ngắn hạn, theo ông Nghĩa, giải pháp cấp bách vẫn là phải bơm tiền. Bên cạnh đó tăng dự trữ bất buôc với tỉ lệ chấp nhận đươc để đưa vốn từ các ngân hàng lớn sang các ngân hàng nhỏ.
Cùng với đó, nên cho phép một số ngân hàng xuất khẩu vàng tài khoản (đang có trên 100 tấn trong hệ thống) và cũng có thể thu về được 5-7 tỉ USD, giải quyết được phần nào thanh khoản. Còn trong dài hạn để giải quyết được thanh khoản thì phải tiếp tục xử lý vấn đề nợ xấu.
Chưa thể giảm lãi suất
Theo Chủ tịch Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia, ông Lê Viết Ngoạn, tuy việc giảm lãi suất là yêu cầu đòi hỏi thực tế của doanh nghiệp, nhưng trước hết phải giải quyết vấn đề thanh khoản. Cần cân đối hài hòa giữa nguồn vốn và sử dụng vốn các ngân hàng.
“Hiện nay, tỷ lệ cho vay trên huy động khá cao, muốn thu hút thêm tiền huy động cần thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa tồn kho các doanh nghiệp, giảm nợ xấu của doanh nghiệp”, ông Ngoạn nói.
Về mặt chính sách, theo ông Ngoạn, tuy không muốn dùng từ nới lỏng, nhưng cũng cần có một mức độ nhất định vì thực chất chúng ta đang thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ, chính sách tín dụng 15-17%. Đó là mục tiêu cần thiết thể hiện sự chặt chẽ. Ngoài ra, giải quyết ách tắc thị trường liên ngân hàng, nên dùng các biện pháp kỹ thuật mà Ngân hàng Nhà nước đã và đang triển khai.
Đồng tình với ý kiến này, ông Nguyễn Đức Hưởng-phó Tổng Giám đốc ngân hàng Bưu điện Liên Việt cũng nhấn mạnh nếu hạ lãi suất và nới lỏng tín dụng lúc này là điều rất nguy hiểm.
Ông Hưởng cho rằng: “Thời điểm này hệ thống ngân hàng đang chọn biện pháp “thà hy sinh” vì lợi ích Tổ quốc còn hơn “chết từ từ”.
Rõ ràng, lãi suất chỉ có thể hạ khi ngân hàng giải quyết được thanh khoản trong quý I và lạm phát phải giảm được trong quý II. Điều này không thật dễ dàng, như lời chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành ví von, đây sẽ là năm hoặc “xanh cỏ” cho ngân hàng yếu hoặc “đỏ ngực” với những ngân hàng vượt qua được khó khăn thử thách trước mắt của cả hệ thống tài chính ngân hàng trong nước./.
Thành Tâm