Được sự ủy quyền của HĐTP, ông Võ Trọng Nam (ảnh) đã trả lời phỏng vấn Báo Lao Động.
- Trong cuộc họp ngày 2.4.2011, chúng tôi đã rất thận trọng trong việc xem xét, đánh giá từng trường hợp nghệ sĩ đặc biệt là những người có tên tuổi, có nhiều cống hiến, để lại nhiều dấu ấn sâu đậm trong lòng người hâm mộ thuộc lĩnh vực sân khấu cải lương - một loại hình sân khấu truyền thống đặc trưng của Nam Bộ. Chúng tôi cũng cân nhắc, bàn bạc kỹ về việc quy đổi các giải thưởng trên cơ sở đặc trưng ngành nghề để tránh thiệt thòi cho nghệ sĩ nhưng vẫn bảo đảm chất lượng khi bình xét. Đối với trường hợp xem xét đặc cách: Ngoài các trường hợp có huy chương, tài năng, nhưng chưa đủ 2 Huy chương Vàng theo quy định, HĐTP vẫn lưu ý xem xét trường hợp các nghệ sĩ có tài năng đặc biệt xuất sắc, có quá trình cống hiến trong giới, và được công chúng thừa nhận. Thông tư 06 không quy định nghệ sĩ được xét tặng danh hiệu phải ở trong các đơn vị nghệ thuật công lập mới được xem xét.
Điều 11, Chương 3, Thông tư 06 có yêu cầu: “Người được đề nghị xét tặng danh hiệu NSND, NSưT có trách nhiệm lập hồ sơ, kê khai thành tích của mình..”. Điều này vẫn còn là một biểu hiện của cơ chế “xin-cho”? Theo ông, trong việc xét tặng danh hiệu, cần phải tránh những điều gì để “đỡ chạm tự ái nghệ sĩ”? Một số trường hợp nghệ sĩ về hưu, nhưng vẫn hoạt động xuất sắc, nhưng họ không muốn xin, cũng không muốn đề nghị đối với cơ sở cũ thì sao?
- Theo tôi, suy nghĩ như vậy là chưa nắm quy trình làm việc của cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời, bản thân nghệ sĩ cũng “tự làm khó”, vì nếu nghệ sĩ không lập hồ sơ, không kê khai thành tích, các cơ quan chức năng lấy cơ sở gì để xem xét; thêm vào đó, chỉ có chính nghệ sĩ mới biết rõ mình đạt thành tích gì trong cả quá trình hoạt động nghệ thuật, đặc biệt là đối với trường hợp các nghệ sĩ hoạt động “tự do”.
Cũng xin nói thêm, đợt xét tặng danh hiệu lần này, hồ sơ đề nghị xét tặng đã được tinh giản đến mức tối đa có thể, do đó, người đề nghị cũng không mất thời gian, công sức kê khai thành tích.
Theo Thông tư 06, về đối tượng xét duyệt danh hiệu, phần diễn viên, nhạc công được cho là người bị thiệt nhất. Bên ngành xiếc, việc xét duyệt cho nghệ sĩ xiếc cũng được ưu tiên hơn ở thời gian cống hiến. Ý kiến của ông về hai vấn đề này?
- Nhạc công, cổ nhạc, tân nhạc, nhạc công trong dàn nhạc giao hưởng được xem xét bình đẳng như các nghệ sĩ thuộc các loại hình nghệ thuật khác. Điều 6 của Thông tư 06 cho phép được vận dụng giải thưởng của các tác phẩm để tính thành tích cho cá nhân, do đó, nhạc công chẳng những không bị thiệt, mà trong chừng mực nhất định, còn có lợi.
Đối với các nghệ sĩ ngành xiếc: Theo tôi, việc ưu tiên cho các nghệ sĩ loại hình xiếc về thời gian hoạt động nghệ thuật là một chủ trương đúng, bởi đây là một loại hình nghệ thuật đòi hỏi người nghệ sĩ khổ luyện, dễ gặp tai nạn rủi ro khi biểu diễn, đồng thời tuổi thọ nghề nghiệp ngắn hơn so với các loại hình nghệ thuật khác. Theo tôi, ngoài loại hình xiếc, nghệ thuật múa cũng nên có sự ưu tiên về thời gian hoạt động nghệ thuật.
Trong lĩnh vực điện ảnh, theo Điều 4/4, Chương II, Thông tư 06, lấy giải Bông sen vàng của LHP quốc gia làm chuẩn để xét; Trong điều này cũng nói đến vấn đề quy đổi giải thưởng để xét danh hiệu. Vậy, còn giải Cánh diều của Hội Điện ảnh thì sao, theo ông? Việc quy đổi giải như vậy, có thể dễ gây bất công, hay tiêu cực không, thưa ông?
- Giải Cánh diều là một giải thưởng được tổ chức hàng năm của hội nghề nghiệp, xét về tiêu chí nghệ thuật, quy mô, tầm cỡ, chưa thể so sánh với tầm cỡ của một LHP quốc gia. Trong quá trình xét tặng, HĐ cấp cơ sở có thẩm quyền quy đổi cho tương xứng, phù hợp (khoản 4/điều 5 của Thông tư 06) tuy nhiên, cuối cùng: “HĐ chuyên ngành có trách nhiệm xem xét việc quy đổi thống nhất và phù hợp từng trường hợp”.
Tiêu chuẩn quy định nghệ sĩ có ít nhất hai giải vàng mới được xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT, là quá mức so với nghệ sĩ?
- Bộ VHTTDL có lẽ cũng đã có sự cân nhắc khi đưa ra quy định này. Tuy nhiên, theo chúng tôi, để có sự thống nhất trong việc xét tặng, Bộ nên quy định tiêu chí để quy đổi huy chương cho thống nhất, kể cả việc xem xét các huy chương bạc, huy chương đồng, các giải đặc biệt,... để các HĐ cơ sở căn cứ quy đổi, thì việc xét tặng sẽ thống nhất và đồng bộ.
Đối với các nghệ sĩ lão thành đã về hưu, nhưng vẫn hoạt động xuất sắc, có nhiều cống hiến, được trong giới, công chúng thừa nhận, HĐTP vẫn đề nghị HĐ cấp trên xét đặc cách.
Từ kinh nghiệm thực tiễn, HĐTP có đóng góp ý kiến gì để việc xét tặng danh hiệu thực sự là công tâm với nghệ sĩ?
- Theo chúng tôi, thời gian tới, Bộ VH-TT-DL cũng nên quan tâm một số vấn đề sau: Nên có sự ưu tiên về thời gian hoạt động đối với nghệ sĩ múa. Múa cũng là một bộ môn nghệ thuật đòi hỏi sự khổ luyện, và “tuổi thọ nghề nghiệp” của người nghệ sĩ không cao. Về việc xem xét đặc cách, Bộ cũng nên có hướng dẫn cụ thể hơn các tiêu chí để xét duyệt.
Xin cảm ơn ông!
Thùy Ân thực hiện
