Để làm món bánh giày, người dân quê tôi chọn loại thóc nếp ngon từ những vạt lúa ven sông màu mỡ, rồi đồ chín thành xôi. Xôi được đồ trong chõ đất nung, bởi theo các bậc cao niên, chõ đất giữ nhiệt tốt và đặc biệt là giữ được sự hòa hợp của thiên nhiên, đất trời. Khi xôi chín bốc hơi ngùn ngụt, cánh thanh niên nhanh tay múc vào cối đá để giã. Chày dùng giã bánh được chọn từ những cây tre đực đặc ruột, đảm bảo độ dẻo dai. Công đoạn giã bánh chỉ có cánh thanh niên trai tráng chưa vợ mới được làm. Bởi theo quan niệm từ thời xưa, bánh giày được dùng để làm lễ tế Thành hoàng làng, cúng đình chùa và tổ tiên nên phải đảm bảo sự thanh khiết tuyệt đối.
Đến ngày hội làng, các nhà trong xóm tập trung nhau lại để cùng giã. Một cụ ông lớn tuổi sẽ làm nhiệm vụ chỉ huy, hò cho cánh thanh niên giã. Giã bánh giày đòi hỏi sự tỉ mỉ, dẻo dai và phối hợp nhuần nhuyễn mới có được món bánh ngon. Đó cũng là đạo lý sống đoàn kết, gắn bó của xóm làng. Mỗi lúc cánh thanh niên chạy xoay vòng, vừa xoay vừa giã theo tiếng hò của người chỉ huy, những người đứng ngoài lại cười lên giòn giã…
Sau khi xôi được giã nhuyễn, các bà, các mẹ sẽ nhanh tay múc ra mâm để nặn bánh. Những chiếc bánh nóng hổi được phết một lớp lòng trắng trứng gà để giữ độ bóng và dẻo thơm. Bánh được nặn thành hai loại: bánh tròn đường kính khoảng 10 – 15cm, bánh dài dẹt khoảng 20cm và được gói bằng lá chuối xanh. Chiếc bánh tròn thuần khiết tượng trưng cho Mặt trời quanh năm chiếu sáng đem lại mùa màng bội thu cho người nông dân. Còn bánh giày dài có thêm nhân đỗ xanh, dừa, lạc nấu chín đánh tơi với mật, vị ngọt tượng trưng cho sự sung túc, đầy đủ, ngọt ngào. Hai thứ bánh này mang đầy ý nghĩa tinh thần, mong muốn, nguyện vọng của người dân. Cũng có cụ già kể lại, bánh giày tròn tượng trưng cho âm, bánh dài tượng trưng cho dương. Hai cực âm dương hòa hợp thì mới mang lại cuộc sống tốt đẹp.
Bánh giày tuy không phải là thứ cao lương mỹ vị và cũng không phải là món ẩm thực gì hiếm hoi. Thế nhưng, đối với mỗi người dân quê tôi thì thứ bánh này như là một phần của cuộc sống. Nó là hơi thở, là bản sắc quê hương mà thiếu nó như mất đi cội nguồn.
An Thiên