Từ chim "khủng" giá… đụng trời
Xuất hiện cách đây gần chục năm, thú chơi chim Vành Khuyên đang trở thành "mốt" của giới mê chim cảnh. Khi tiết trời chuyển ấm, cũng là lúc vào mùa sang nhượng rầm rộ giữa các chủ chơi chim. Tại thời điểm này, chuyện mỗi chú Vành Khuyên bé bằng… hạt cau có giá từ 30-40 triệu đồng không phải là chuyện hiếm. Từ những sở thích khác nhau mà trong làng chơi khuyên khu biệt thành những trường phái khác nhau. Những ai mê tiếng hót trầm bổng, líu lo nhỏ nhẹ nhiều cung bậc thì tụ họp nhau vào trường phái chơi Khuyên đấu. Ai thích vẻ đẹp của bộ lông xanh màu nõn chuối hay những màu sắc dị biệt đột biến gene thì tham gia vào trường phái chơi Khuyên màu.
Trong làng chơi khuyên, có lẽ trường phái Khuyên đấu khiến nhiều người đam mê hơn cả. Điểm mạnh của trường phái Khuyên đấu đó chính là khả năng líu, chất giọng líu của chú chim. Chính giọng hót líu lo lúc nhẹ nhàng trầm bổng, khi nhanh mạnh gấp gáp, cũng như khả năng đổi giọng, nhái giọng các loài chim khác là điểm dị biệt để phân biệt đẳng cấp trong trường phái chim đấu. Hiện nay, chú khuyên của anh Dương Tân Hoàng Nguyên đang được giới chơi khuyên mệnh danh là "thiên hạ đệ nhất". Chỉ tính riêng các cuộc thi trong 4 tháng đầu năm 2010, chú khuyên này đã ẵm trọn 5 giải, trong đó có 2 giải nhất tại hội thi chim Vành khuyên Thăng Long tổ chức tại Hà Nội và hội thi tại tỉnh Thái Bình. Giải nhì tại cuộc thi diễn ra tại công viên Bách Thảo, giải nhì thứ hai chú Khuyên này "giật" tại sới thi Hoàng Thành. Hiện nay, giá chú khuyên này không dưới 30 triệu đồng.
Ngang cơ với chú khuyên "thiên hạ đệ nhất" này đó chính là chú khuyên "há mỏ" của đại gia đất mỏ Phạm Việt Cường. Đặc điểm nổi trội của chú khuyên này đó chính là khả năng líu vô địch, khi đã há mỏ để líu thì "quên" luôn không khép, biệt danh "há mỏ" được giới chơi Khuyên đặt riêng cho chú chim này. Trước thời của 2 chú Khuyên này là lúc làm mưa làm gió của 2 chú Khuyên líu xòe của cặp "nghệ nhân" Tuấn "Hàng Giấy", Huy "Liên Xô".
Cũng ngang ngửa không kém chính là con "Công nông giật cánh" của anh Hùng "Nguyễn Siêu". Trong 2 năm 2007-2008, con "công nông giật cánh" đã kịp "hái" về cho mình đến 3 giải nhất, 6 giải nhì, chục giải topten. Điểm dị biệt của chú Khuyên này chính là khả năng "líu" không biết mệt, khi líu cả thân mình rung lên bần bật như… "lên đồng" và biệt danh "công nông giật cánh" được gắn liền từ đó.
Khác với trường phái chơi Khuyên đấu, trường phái chơi Khuyên mầu không chú trọng vào chất giọng mà lấy mầu sắc của bộ lông làm điểm nhấn để chọn và đấu chim. Chim mầu có nhiều dạng, đó là những con chim dị biệt về màu sắc. Không mang trên mình màu xanh nõn chuối truyền thống mà có chú bị đột biến toàn thân phủ một màu vàng tươi. Cũng có chú bỗng nhiên xuất hiện vài cái lông trắng xen lẫn đám lông xanh ở cánh, cổ, lưng…Nhìn chung, màu sắc Khuyên càng "độc" thì người chơi càng thích, càng dị biệt và không "đụng hàng" thì giá càng khủng. Những người theo trường phái Khuyên màu thường thích các màu lông như: Đen, Cốm, Mơ (đốm trắng), Hoàng Khuyên… Hay dạng đột biến gene pha nhiều màu trên thân mình.
Trong nhiều năm qua, chú Khuyên cánh trắng của anh Cường "Hàng Đồng" từng sở hữu vẫn là một trong những "của hiếm" trong giới Khuyên mầu. Giá chuyển nhượng của nó có thời điểm đạt đỉnh là 60 triệu đồng. Toàn thân màu vàng, bụng lông trắng. Đặc biệt hai bên cánh có những chiếc lông trắng xen kẽ rất đều, lông đuôi cũng biến thành màu trắng. Kỷ lục của chú chim này gắn liền với sự kiện đã có người "vác" cả con Attila mới cứng đến xin đổi ngang nhưng chủ của nó không chấp thuận. Sau đó chú Khuyên này được bán trong một cuộc đấu giá giữa các đại gia mê chim và giá "chốt hạ" cuối cùng là 60 triệu đồng.
Đến "lầu son, gác tía" cho chim ở
Cùng việc sở hữu các chú chim có các khả năng đặc biệt về giọng hót, màu sắc, các đại gia còn phân cao thấp bằng hệ thống lô phụ kiện đi kèm như lồng và cóng (dụng cụ đựng thức ăn cho chim). Do đây cũng là một "thước đo" để phân đẳng cấp nên các đại gia không tiếc tiền để sở hữu cho mình những thứ siêu đặc biệt và dĩ nhiên là… không giống ai.
Vài năm trở lại đây, các chiếc lồng cao cấp được các chủ hàng tìm nguồn nhập về không ít để cung cấp nhu cầu ngày càng cao của giới chơi Khuyên trên toàn quốc. Theo anh Hoàng Minh Tuấn, một chủ cửa hàng chuyên cung cấp các loại lồng độc cho các đại gia chơi khuyên thì lồng khuyên được chia làm nhiều loại và hai chiếc lồng sử sụng chất liệu truyền thống là gỗ và trúc là lồng Hổ và lồng Chim hoa được nhập về từ Trung Quốc có giá không dưới 70 triệu đồng. Hàng cao cấp còn phải nhắc đến lồng khung tre, trúc có khảm, chạm ngà voi, đồi mồi. Hoặc loại lồng chất liệu 100% bằng ngà voi, đồi mồi, sừng có giá từ vài chục, vài trăm đến cả tỉ đồng mỗi chiếc. Thuộc hàng "siêu lồng" trong các tay chơi phải kể đến còn chiếc lồng tích Tam Quốc khảm ngà voi, đồi mồi trị giá không dưới 6.000 USD mà một đại gia ở Hà Nội sở hữu. Cạnh đó, vị đại gia này còn có bộ sưu tập này có đủ các loại lồng với các tích như Tam Quốc, Bát Tiên, Bát Mã, Côn Trùng cho đến Chim Hoa…Trong đó chiếc rẻ nhất cũng ngót 1.000 USD.
Trong hàng những chiếc lồng cao cấp này phải kể đến chiếc lồng thấp của Nghệ sĩ ưu tú Hồng Kì (Chủ tịch Hội chim Vành Khuyên Hà Nội). Sử dụng các chất liệu truyền thống là tre, trúc và nghệ nhân Hồng Kỳ đã bỏ của "độ" thêm bộ cóng bằng xương, chiếc cầu ngang cho chim đậu bằng ngà voi nguyên khối. Chung quy, để có được chiếc lồng đặc chủng như trên, anh Hồng Kỳ đã phải bỏ ra không dưới 1.000 USD.
Với giới chơi khuyên hạng "phổ thông" thường dùng lồng tre, trúc đơn giản, giá trên dưới vài trăm ngàn đồng. Giá nhỉnh hơn có lồng cầu dừa, lồng triện thường, giá trên dưới 1 triệu đồng mỗi chiếc. Cao cấp hơn có lồng triện hai mặt kĩ, lồng đục chạm. Ở Hà Nội, cửa hàng Tuấn "cóng" 144 Triệu Việt Vương chuyên cung cấp các loại lồng bình dân, cao cấp cho dân chơi.
Giá cả các loại lồng phụ thuộc vào độ tinh xảo trong cách xử lý chất liệu chế tạo lồng. Lồng đục chạm càng cầu kỳ giá càng cao. Nếu thêm các chất liệu quý như ngà voi, đồi mồi, sừng, xương để thay một số hay toàn bộ tre trúc thì giá càng đắt. Tên lồng được đặt theo tích từng họa tiết được nghệ nhân khắc chạm trên đế. Tích phổ biến của các loại lồng nhập khẩu từ Trung Quốc được người dùng ưa thích như tích Tam Quốc: Khắc hình các nhân vật, các trận đánh nổi tiếng thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Hoa. Tích Bát tiên: Bao gồm Bát tiên quá hải, Bát tiên quần thú, Bát tiên Khắc hình tám vị tiên. Tích Mười hai con giáp: Khắc hình 12 con giáp hết sức tinh tế. Ngoài ra lồng Khuyên còn được chạm các tích Bát mã, tích Tôm cua cá, Chim hoa, Côn trùng…vv. Các bức chạm trên chất liệu tre trúc giống như những bức tranh trang trí tăng thêm phần trang trọng của từng chiếc lồng. Bức chạm càng tinh xảo, giá tiền chiếc lồng càng cao.
Cùng với lồng, cóng cũng là một phụ kiện quan trọng không thể thiếu khi chơi chim Vành khuyên. Cóng không đơn thuần là dụng dụ đựng thức ăn, nước uống cho Khuyên mà còn là những tác phẩm nghệ thuật mini tô điểm thêm cho cái đẹp của Khuyên, lồng Khuyên cũng như đẳng cấp nổi trội của chủ chim. Cóng được làm từ đất sét nung, được phủ men và có những hình vẽ tinh xảo. Giống với lồng, các hình vẽ trên cóng cũng được chia làm các tích giống như lồng. Hiện nay, trên thị trường Hà Nội các bộ cóng giá cao nhất được nhập về là từ 3-4 triệu đồng/1 bộ gồm 4 chiếc và 1 bình hoa. Hạng bình dân là các bộ cóng có giá từ 180-200 ngàn đồng/bộ.
Công Nguyễn