(LĐ) -
Tết đến xuân về, ai cũng muốn mình và người thân được vui vẻ, hạnh phúc. Mọi việc làm, mọi lời chúc đều muốn hướng tới những điều may mắn và tốt đẹp. Điều này bắt nguồn từ những phong tục truyền thống của dân tộc. Thế nhưng, có một thực tế cho thấy, nhiều nét văn hóa, nhiều giá trị văn hóa của ngày tết đang bị chính người dân làm cho biến dạng đi nhằm phục vụ những lợi ích cá nhân mà làm lu mờ đi giá trị cao đẹp vốn có của nó.
“Lì xì” không phải chỉ cho trẻ nhỏ. Tiền mừng tuổi được các em nhỏ rất chờ đợi vào dịp tết đến. Phong tục tặng tiền nhân ngày Tết Nguyên đán với ý nghĩa chúc sức khỏe, may mắn và đem lại niềm vui cho mọi người, nhất là trẻ em.
Lì xì lấy may đối với trẻ nhỏ trong năm mới là một điều nên làm, nhưng ngày nay phong tục này ít nhiều bị bóp méo khi đây đó người ta quá đặt nặng giá trị vật chất của các phong bao lì xì, hay xem đó là một cơ hội để “biếu xén” cha mẹ hơn là mừng tuổi cho trẻ nhỏ.
Những đồng tiền mừng tuổi không chỉ còn mang tính ước lệ, tượng trưng hay ví dụ nữa, mà tất cả đều được cụ thể hóa. Có nơi tùy vào mối quan hệ, nhờ vả, cái phong bao lì xì nhỏ bé mang danh “mừng tuổi” ấy được thay bằng “vé” - đôla, ngoại tệ,... nhằm đến mục tiêu cuối cùng là bố mẹ của những đứa trẻ đó.
Không chỉ có những người muốn công danh, lợi lộc, hiện nay rất nhiều người lớn quan niệm rằng lì xì cho trẻ được vài nghìn thì rất “ngượng” với bố mẹ chúng, nên số tiền ấy cứ phải lên đến 2-3 con số. Đã có không ít người mừng tuổi theo phong trào, mừng tuổi để đáp lễ. Vô hình trung, việc mừng tuổi cho trẻ nhỏ đã không còn mang ý nghĩa mong cho con trẻ may mắn, mạnh khỏe trong năm mới, mà mang nặng những tính toán thiệt hơn của người lớn.
Cầu danh, cầu lợi. Một trong những phong tục hầu như không gia đình Việt nào bỏ qua mỗi dịp tết đến xuân về, đó là đi lễ chùa ngày đầu năm mới. Người Việt Nam ta xưa bản tính vốn lành hiền, hay lam hay làm, đi lễ đầu năm chỉ cầu mong được mưa thuận gió hòa, vạn sự hanh thông, gia trung hòa thuận, bình an.
Mà đi lễ cũng là khấn cầu cho cả gia đình, nội tộc, con cháu được sum vầy, vui vẻ, bình an, hòa thuận, cầu cho đất nước được an vui thái bình, người người no ấm, chứ chẳng có ai đi lễ lại chỉ cầu xin lộc may mắn cho riêng bản thân mình.
Đó cũng là nét đẹp văn hóa và nhân văn trong những dịp lễ cầu đầu năm của dân tộc. Lễ vật mang đến chùa cũng chỉ tượng trưng cho tấm lòng thành, chỉ là nén hương, gói hoa hay vài ba thứ quả thanh tịnh.
Thế nhưng, bây giờ không ít người mang đến nơi linh thiêng những mâm cao cỗ đầy, cho dù là vào nơi thờ Phật cũng vẫn cứ bày cỗ mặn để cúng, mục đích là để cầu xin những gì mang lại tiền tài, danh vọng, lợi lộc cho bản thân mình. Họ sẵn sàng gạt bỏ lễ vật của người khác, thậm chí đặt mâm lễ của mình đè lên những lễ vật đang được bày sẵn, không thèm để ý đến những người xung quanh, cốt sao chiếm được chỗ bày mâm tốt, chỗ đứng đẹp để cầu khấn. Nơi thờ tự không còn là chốn bình yên khi năm mới đến mà thực sự là chỗ đua tranh mâm cao cỗ đầy của không ít người chỉ cầu danh lợi.
Và còn rất nhiều những hình ảnh không đẹp khác mỗi khi tết đến xuân về, như cờ bạc, cá độ, từ ván cờ người trên sân đình mà trở thành trò cá cược ăn tiền; từ ván tổ tôm của các cụ dịp năm mới mà trở thành trò cờ bạc... Những biến tướng do chính chúng ta tạo ra đó đã phần nào làm mất đi ý nghĩa tốt lành vốn có của những phong tục cổ truyền.
Nguyên Minh