Trong cuộc bỏ phiếu kín cuối cùng tại trụ sở ở Viên (Áo) ngày 2-7, ông A-ma-nô giành được 2/3 số phiếu ủng hộ của Ban giám đốc IAEA gồm đại diện 35 nước thành viên để kế nhiệm đương kim Tổng giám đốc En Ba-ra-đây mãn nhiệm vào tháng 11-2009. Thành thạo tiếng Anh và tiếng Pháp, ông A-ma-nô là một nhà ngoại giao kỳ cựu của Nhật Bản. Ông sinh năm 1947, hai năm sau khi Mỹ thả bom nguyên tử xuống hai thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki. Ông tốt nghiệp bộ môn luật của Trường đại học Tô-ki-ô, sau đó làm việc cho Bộ Ngoại giao Nhật Bản vào năm 1972, chuyên trách giải trừ quân bị quốc tế và thúc đẩy những nỗ lực không phát triển hạt nhân. Suốt thời kỳ phục vụ cho ngành Ngoại giao, ông đã làm việc tại các đại sứ quán Nhật Bản ở Viên Chăn (Lào), Oa-sinh-tơn (Mỹ), Brúc-xen (Bỉ), Phái đoàn Nhật Bản tại Hội nghị giải trừ quân bị ở Giơ-ne-vơ và từng là Tổng lãnh sự Nhật Bản ở Mác-xây (Pháp).
Năm 1993, ông A-ma-nô được bổ nhiệm làm giám đốc bộ phận năng lượng hạt nhân Nhật Bản, sau đó là tổng giám đốc phụ trách kiểm soát vũ khí và các vấn đề khoa học. Ông cũng tham gia các cuộc đàm phán quan trọng về kiểm soát vũ khí, trong đó có việc xem lại Hiệp ước cấm phổ biến hạt nhân (NPT) và Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện (CTBT). Tháng 8-2002, ông được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc phụ trách vấn đề Khoa học và quản lý quân bị, và tháng 8-2004, ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Giải trừ quân bị và khoa học. Năm 2005, ông A-ma-nô trở thành Đại sứ Nhật Bản tại IAEA.
Với bản lý lịch đó, ông A-ma-nô vẫn không dễ dàng được bầu làm Tổng giám đốc IAEA. Ông đã phải chạy đua gay go và ròng rã trong nhiều tháng với các ứng cử viên khác, trong đó đáng kể nhất là Đại sứ Nam Phi tại IAEA A.X.Min-ti. Phải trải qua 6 vòng bỏ phiếu, ông A-ma-nô mới đánh bại được ông A.X.Min-ti. Người ta nói rằng, ông A-ma-nô giành chiến thắng là do được Mỹ và các đồng minh phương Tây ủng hộ. Thực tế, ngay sau khi kết quả cuộc bỏ phiếu ngày 2-7 được IAEA công bố, Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn đã hoan nghênh việc ông A-ma-nô đắc cử. Bà Clin-tơn tuyên bố, Mỹ sẵn sàng giúp ông A-ma-nô “có được những nguồn lực xứng đáng và thẩm quyền cần thiết để thực thi sứ mệnh của mình”.
Tuy nhiên, khi chính thức được bàn giao nhiệm sở vào tháng 11 tới, chắc ông A-ma-nô vẫn chưa thể quên rằng, ông En Ba-ra-đây để lại được dấu ấn trong 12 năm lãnh đạo IAEA và thậm chí được trao giải Nô-ben Hòa bình là do luôn nỗ lực giữ được lập trường quan điểm trung lập cho IAEA khi xử lý các vấn đề hạt nhân nổi cộm. Ông En Ba-ra-đây đã gặp phải sự phản đối quyết liệt của Oa-sinh-tơn khi kiên quyết giữ lấy lập trường không thiên vị và Mỹ cũng đã từng cố gắng tìm người thay thế ông vào năm 2005 nhưng không thành công.
Một ngày sau khi được bầu làm tân Tổng giám đốc IAEA, ông A-ma-nô đã thể hiện quan điểm của mình về những điểm nóng hạt nhân trên thế giới qua cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin Kyodo của Nhật Bản. Ông khẳng định, việc Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân đang tạo ra mối đe dọa đối với Đông Á, việc giải quyết sẽ chỉ đạt được thông qua đối thoại. Đồng thời ông nhấn mạnh cần phải nối lại các vòng đàm phán sáu bên với sự tham gia của Triều Tiên, Hàn Quốc, Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Nga.
Liên quan vấn đề hạt nhân nhiều tranh cãi của I-ran, ông A-ma-nô cho biết ông không nhận thấy có bằng chứng thuyết phục nào khẳng định Tê-hê-ran đang tìm cách đạt được khả năng phát triển vũ khí hạt nhân. Ông cũng cam kết sẽ làm hết sức để giải quyết thế bế tắc hạt nhân với I-ran. Ông cũng nhấn mạnh rằng, công việc của Tổng giám đốc IAEA là nhằm bảo đảm các thành viên thực hiện các cam kết của mình.
VIỆT BÁCH