Măng rừng xuống phố
Tờ mờ sáng, với sự dẫn đường của anh Hoàng Văn T (người dân địa phương), chúng tôi có mặt tại bản Vuộc, xã Lương Sơn. Nhìn về những con đường uốn lượn phía chân núi là cảnh từng tốp hàng chục người tay cầm cuốc, thuổng, lưng đeo ớp (gùi) kéo nhau lên ngàn. Thấy lạ trước cảnh tượng đông đúc đó, tôi thắc mắc với một người phụ nữ khoác trên mình bộ trang phục của dân tộc Tày. Cô nói: "Họ đi tìm măng đó, cứ vào tháng 11 âm lịch hàng năm, khi những mầm măng vừa mới hình thành, đang chuẩn bị nhô lên khỏi mặt đất là người dân họ đi đào về bán rồi".
Đang ngơ ngác trước cảnh tượng đó, chúng tôi thấy một tốp người, nhưng họ nói tiếng Tày tôi không hiểu, anh T giải thích: "Họ bảo mấy rừng vầu măng ngon giờ bị cuốc hết rồi, để tìm được măng ngọt phải đi xa lắm, có khi đến tối mới quay ra được". Từ 6 giờ đến 8 giờ sáng chúng tôi đếm được trên dưới trăm người vào rừng tìm măng.
Theo ước tính, mỗi ngày có hàng trăm người dân vào rừng cuốc măng, theo đó là hàng chục tấn măng non được chuyển về xuôi tiêu thụ trái phép, tình trạng này diễn ra đã lâu nhưng vẫn chưa thấy cơ quan chức năng có biện pháp xử lý.
Gặp bà Nguyễn Thu Sanh, một thương lái vào sớm để gạn mua nốt số măng của những người hôm qua đi tìm măng về muộn, chúng tôi hỏi bà về giá cả của măng rừng tại địa phương, bà cho biết: "Đầu mùa, măng củ giá dao động từ 8.000đ - 12.000đ/kg, nhưng thời điểm đó là đầu tháng 11 năm ngoái. Hiện nay thì giảm rồi, bây giờ toàn măng ống thôi lấy đâu măng củ nữa. Giờ giá chỉ còn từ 2.000đ - 3.500đ/kg, chúng tôi còn không muốn mua nữa là". Thế măng họ đào về bán nhiều thế này thì bán đâu cho hết?, tôi hỏi. Bà Sanh cười và bảo: "úi giời! bao nhiêu cho đủ, mỗi ngày có hàng chục thương lái từ xã Việt Tiến hay trên thị trấn Phố Ràng xuống mua hết, họ mang đi đâu tôi cũng không rõ, còn tôi thì mang ra đổ tại ngã ba Lương Sơn thôi, lúc nào đủ thì chuyển xe tải mang xuống xuôi".
Theo tìm hiểu của chúng tôi, do nguồn lợi nhuận cao nên người dân nơi đây đổ xô đi tìm măng, phương tiện chủ yếu là dùng cuốc và thuổng, buổi sáng họ vào rừng tìm, khoảng quá trưa hoặc chiều là ai nấy gùi hoặc gánh ra, đối với người bình thường mỗi ngày cũng tìm được 20kg- 40kg, với giá như hiện nay thì cũng bán được khoảng 60.000đ - 100.000đ/ngày. Với những người dân sống chủ yếu dựa vào rừng thì đây là một nguồn thu không nhỏ, giúp họ có thêm tiền trang trải cuộc sống hàng ngày, có thêm việc những lúc nông nhàn. Nhưng họ đâu có biết rằng, chính họ đã gây ra biết bao hậu quả, và những hậu quả nhãn tiền chúng ta đã nhận thấy được.
Rừng vầu kêu cứu
Theo sự chỉ dẫn của anh T, chúng tôi vào rừng cùng 4 người dân địa phương. Vượt qua hàng chục con dốc dựng đứng, nơi giáp ranh giữa hai xã Lương Sơn và Long Khánh, phía xa là những tán rừng xanh bạt ngàn. Sau hơn hai giờ đi bộ, chúng tôi đến cánh rừng vầu đầu tiên. Trước mắt là cảnh những người dân dàn hàng ngang tìm và đào bới. Anh T cho biết: "Vào sâu nữa, tại các rừng vầu thuộc xã Long Khánh còn kinh khủng hơn thế này, nhìn bên ngoài thì rừng còn xanh tốt lắm, ở dưới thì họ cuốc cả rễ cây lên rồi, thử hỏi còn cỏ cây nào mọc được chứ, huống chi là măng".
Được biết, việc đào măng năm nào cũng diễn ra, họ còn đào móc cả rễ cây lên, cứ năm này qua năm khác như một quy luật thì khó có cây nào mọc lên khỏi mặt đất được, theo đó thú rừng không có thức ăn lại kéo nhau ra phá hoại mùa màng. Chưa kể một số hộ dân còn phát rừng, đốt nương làm rẫy.
Được biết, hiện nay tại bản Vuộc (Lương Sơn) có một xưởng sản xuất đũa từ cây vầu, để có được nguyên liệu sản xuất mỗi ngày xưởng đũa tiêu thụ hàng tấn vầu, phần lớn đều do người dân tại địa phương lên những rừng vầu thuộc xã Long Khánh chặt đem về bán. "Hiện nay, để kiếm được vầu đem bán phải đi cả ngày mới chặt được một bè để trâu kéo về còn như trước đây một buổi sáng có thể kéo được 2 chuyến" - một người dân cho biết.
Việc đào măng, chặt cây đem bán diễn ra đã lâu nhưng rất hiếm khi chính quyền địa phương có mặt để xử lý. Chính vì thế rừng vầu nơi đây đang bị bào mòn dần, măng non không mọc được, còn cây già cũng bị chặt phá dần. Tình trạng này nếu không được xử lý kịp thời thì chẳng bao lâu nữa những cánh rừng vầu bạt ngàn xanh mướt sẽ bị biến mất.
Vũ Cúc - Văn Hoàng
Các chú muốn mua măng thì buổi chiều tầm 13 giờ các chú quay lại đây, lúc đó người dân gùi măng ra bán, có người còn lên tận gần rừng để tranh nhau mua. Chiều chú quay lại, muốn mua bao nhiêu cũng có.
