Theo Tân hoa xã, các cuộc điều tra của phóng viên cho thấy những người gây ra vụ bạo động đã sử dụng chiến thuật tụ tập đông người và tạo ra tình trạng lộn xộn nhằm lôi cuốn sự chú ý của mọi người và lực lượng cảnh sát trong khi thực hiện các vụ đánh người, đập phá, cướp bóc và đốt nhà tại các địa điểm khác.
Vào lúc 6 giờ chiều ngày 5-7-2009, một số người tới quảng trường Nhân dân. Tại đây họ gọi điện thoại và gửi tin nhắn đi các nơi. Một số người hô khẩu hiệu nhằm thu hút sự chú ý của những người qua đường. Đám đông mỗi lúc một đông. Theo cảnh sát địa phương, khoảng 1500 nhân viên cảnh sát đã được phái đến để giữ trật tự và giải tán đám đông. Vào lúc 8 giờ tối cùng ngày, cảnh sát được cho biết là có một nhóm côn đồ đang đánh người vô tội, đập phá ôtô, xe buýt và đốt xe cảnh sát tại Er Dao Qiao ở vùng phía nam. Cũng lúc đó những người tụ tập ở quảng trường Nhân dân bắt đầu đi về phía Nam thành phố. Lúc 8 giờ 40 phút, đám đông tới đường Tianchi, gần Er Dao Qiao và tại đây khoảng 200 người vũ trang bằng gậy gộc tham gia. Các nhân chứng nói, khoảng gần 20 cảnh sát dàn hàng ngang qua đường để chặn đoàn người nhưng một người trong đám đông ra lệnh xông lên vượt qua hàng rào cảnh sát. Một nhân viên cảnh sát bị đánh gục trong khi đoàn người tiếp tục tiến về hướng nam. Theo lời các nhân viên cảnh sát có mặt tại hiện trường, đoàn người kéo dài tới vài km và khi tình trạng bạo lực càng tăng thì số người tham gia càng đông.
Theo Sở an ninh công cộng địa phương, vào lúc 9 giờ tối, sở nhận được các báo cáo nói các phần tử nổi loạn đã gây bạo lực tại hơn 50 địa điểm trong thành phố, tấn công người qua đường, đập phá xe ôtô, cửa hàng, nhà ở, đồn cảnh sát và các văn phòng của chính quyền. Trung tâm cấp cứu thành phố nói họ nhận được rất nhiều cú điện thoại cầu cứu từ 8 giờ 23 phút tối và từ đêm hôm đó đến sáng hôm sau họ đã gửi đi 737 lượt xe cấp cứu để chữa chạy cho khoảng 900 người bị thương. Theo Sở an ninh địa phương, những kẻ gây rối đa số đến từ phía ngoài thành phố Urumqi và một số người chỉ huy mặc các bộ y phục giống nhau. Phương pháp tấn công chủ yếu được sử dụng trong vụ bạo loạn là đánh vào đầu nạn nhân bằng gậy hoặc bằng đá. Theo các bệnh viện địa phương đã từng chữa chạy cho những người bị thương trong vụ bạo loạn, hầu hết các bệnh nhân đều bị thương ở đầu và những người tử vong cũng đều do vết thương ở đầu. Ông Nur Berki, Chủ tịch chính quyền địa phương, nói trong một cuộc phỏng vấn rằng trong đêm 5-7-2009 cảnh sát thành phố Urumqi đã bắn 12 kẻ nổi loạn sau khi đã bắn chỉ thiên mà không có hiệu lực đối với những người này. 3 kẻ nổi loạn chết ngay tại chỗ, 9 người khác chết trên đường tới bệnh viện. Ông Nur Berki cho biết, các tác động tiêu cực bởi vụ bạo động sẽ được xóa đi trong thời gian ngắn và chính quyền tin tưởng nền kinh tế vùng này sẽ tiếp tục phát triển. Ông Berki nói, ngành du lịch, khu vực bị tác động nặng nề nhất bởi vụ bạo động, đã có dấu hiệu phục hồi và số lượng khách du lịch, cả khách nội địa và khách nước ngoài, đã gia tăng trong hai ngày qua.
VH