CôngThương - Xin ông cho biết những việc đã làm được trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ từ đầu năm đến nay?
- Việt Nam đã là thành viên của WTO được 2 năm rưỡi nên công việc của sở hữu trí tuệ cũng khá nặng nề và ngày càng phức tạp. Từ đầu năm đến nay, công tác sở hữu trí tuệ ghi nhận một số thành công: Thứ nhất, là tiếp tục hoàn chỉnh được khung pháp luật về sở hữu trí tuệ. Cục Sở hữu trí tuệ cùng các cơ quan chức năng đã trình Chính phủ và Quốc hội thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi. Tháng 6/2009, Quốc hội đã thông qua việc sửa đổi Luật. Thứ hai, Cục cũng tham gia xây dựng Luật Hình sự sửa đổi. Hai bộ luật này có mối liên quan tương hỗ với nhau vì trong những cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia khi gia nhập WTO, những vi phạm về làm giả nhãn hiệu, vi phạm sao chép các quyền tác giả… cũng phải xử lý như một tội phạm. Như vậy, bằng việc sửa đổi Luật hình sự, chúng ta đưa được tội danh này vào Luật hình sự, sẽ có tác dụng răn đe tốt hơn đối với các hình thức vi phạm về sở hữu trí tuệ. Ông Trần Việt Hùng - Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ.
Khi kinh tế chưa thoát khỏi khủng hoảng, chúng tôi tiên đoán lượng đơn đăng ký sẽ sụt giảm lớn. Nhưng thực tế, số lượng đơn không giảm nhiều. Tổng số đơn nhận được về đăng ký quyền sở hữu trí tuệ trong 6 tháng đầu năm đạt đến 25.000 đơn, chỉ giảm 6%. Tuy nhiên, trong số 25.000 đơn gửi đến, đối với nhãn hiệu, tỷ lệ đơn của Việt Nam là 60%, nước ngoài là 40%. Nhưng, ở lĩnh vực sáng chế thì bức tranh ngược lại, chỉ có 10% lượng đơn của Việt Nam và đến 90% lượng đơn của nước ngoài.
Trước bức tranh này, ông có lời khuyên nào cho các doanh nghiệp Việt Nam?
- Có thể thấy, tài sản trí tuệ của các doanh nghiệp Việt Nam vẫn rất thấp so với nước ngoài. Hầu hết những sáng chế mang tính đột phá và có giá trị lớn đều không phải của người Việt Nam. Trong Top 100, 1000 nhãn hiệu mạnh trên thế giới đều không có bóng dáng của Việt Nam. Một ví dụ như Hoa Kỳ, tài sản trí tuệ của họ đạt đến con số khoảng 60%. Điển hình như hãng Microsoft, tài sản trí tuệ của mình lên đến con số 97,5%. Còn lại những tài sản hữu hình chỉ là 2,5%! Đối với Việt Nam, con số ước tính chỉ khoảng 10-20%. Tất nhiên, có một số doanh nghiệp làm tốt công tác bảo hộ tài sản trí tuệ như bánh kẹo Kinh Đô, gạch ngói Đồng Tâm, bút Thiên Long… giá trị thương hiệu của những doanh nghiệp này có thể lên đến hàng chục triệu USD.
Theo xu hướng hiện đại, các doanh nghiệp nên đi theo hướng phát triển mạnh tài sản vô hình. Theo kế hoạch, nếu đến năm 2020, nếu chúng ta đạt được mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một nước công nghiệp thì mức độ tài sản vô hình sẽ cao gấp đôi bây giờ. Rõ ràng, đây cũng là trách nhiệm của những người sáng tạo, các chủ doanh nghiệp và cả Cục Sở hữu trí tuệ, cần có một định hướng chiến lược lâu dài cho phát triển tài sản trí tuệ.
- Theo ông, để sở hữu trí tuệ thực sự đi vào đời sống, cần có những thay đổi gì cả về quản lý nhà nước và phía doanh nghiệp?
- Thứ nhất, cần có một chính sách cụ thể hơn và quyết liệt hơn để bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Nếu công tác bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ không hiệu quả, sẽ không thu hút được người đăng ký và nhất là không thu hút được đầu tư nước ngoài. Thứ hai, phải tạo lập được một vòng quay: sáng tạo, bảo hộ, thương mại hóa tài sản trí tuệ. Cần có một sàn giao dịch để đẩy mạnh thương mại hóa sáng chế. Đây là một vòng quay nếu chúng ta làm tốt sẽ rất hiệu quả. Thứ ba nữa, tạo một cơ chế trong định giá tài sản trí tuệ. Các lý thuyết cũng như quy chuẩn về định giá phải có một quy định rõ ràng. Nếu không nắm rõ về các quy chuẩn định giá tài sản trí tuệ, nhiều doanh nghiệp Việt Nam sẽ thiệt thòi. Thứ tư, chúng ta nên nắm rõ đâu là điểm mạnh, điểm yếu của mình. Việt Nam cạnh tranh với quốc tế bằng công nghệ, chưa chắc đã thắng, vì phải thừa nhận, đây không phải là thế mạnh của chúng ta. Nhưng cạnh tranh bằng đặc sản, chúng ta sẽ tìm được con đường riêng cho mình. Nhiều thương hiệu đặc sản đã thành công như nước mắm Phú Quốc đã xuất khẩu và có tiếng vang trong và ngoài nước, hồi Lạng Sơn, trái thanh long Bình Thuận đã chính thức xuất khẩu sang Mỹ, châu Âu…
- Xin cảm ơn ông!
Nguyễn Duyên (thực hiện)