Tài nguyên đang cạn kiệt dần

Báo Phụ Nữ Online - 

Tai nguyen dang can kiet dan

PN - Tuần trước, tại phiên họp Quốc hội thảo luận về Dự luật Thuế tài nguyên, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Phạm Khôi Nguyên đã đưa ra thông tin đáng quan ngại về tình trạng cấp phép khai thác mỏ quá dễ dãi hiện nay.

Trong khi Bộ Tài nguyên Môi trường thời gian qua chỉ chính thức cấp hơn 100 giấy phép thì ở các địa phương đã tiến hành cấp tới... hơn 4.000 giấy phép. Hậu quả là nhiều doanh nghiệp không đủ năng lực nhưng vẫn vô tư khai thác tài nguyên bằng công nghệ lạc hậu rồi xuất khẩu quặng thô ồ ạt. Số liệu từ các cơ quan chức năng cho thấy, tổn thất trong khai thác khoáng sản nhiều ngành lên đến trên 50%, một con số báo động về sử dụng lãng phí tài nguyên thiên nhiên ở nước ta, và điều đáng nói là nguồn tài nguyên này đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt.

Thực tế cho thấy, một đất nước dù có tài nguyên thiên nhiên dồi dào đến đâu cũng khó thể trở nên thịnh vượng và phát triển tốt đẹp nếu không có cách ứng xử đúng mực. Chẳng hạn một số nước châu Phi - như Congo, Angola, Sudan, Nigeria - vốn nổi tiếng về vàng, kim cương, cao su và nhiều khoáng sản khác, nhưng hầu hết đều gặp khó khăn về kinh tế và xã hội vẫn đang đối mặt với nghèo đói. Nguồn thu lớn từ những hợp đồng giao bán tài nguyên chẳng những không giúp ích nhiều cho nền kinh tế mà thậm chí người dân cũng không hưởng được phúc lợi trong khoản tiền ấy vì tệ nạn tham nhũng.

Ở khu vực châu Á, Indonesia là nước có trữ lượng dầu lớn nhất cùng với vô số sản vật quý hiếm tích tụ trên hàng ngàn hòn đảo, nhưng lại không phải là quốc gia phồn vinh. Trái lại, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan hay Hồng Kông đều đạt thành tích tăng trưởng vượt bậc tuy tài nguyên thiên nhiên ít ỏi.

Điều này cho thấy, nếu không có chiến lược khai thác và phát triển tài nguyên thiên nhiên đúng đắn thì mục tiêu phát triển bền vững sẽ chẳng còn điểm tựa một khi nguồn tài nguyên bị cạn kiệt.

Đây cũng là tình trạng của chúng ta khi tài nguyên thiên nhiên được xem là phong phú, với trên 5.000 mỏ và khoảng 60 loại khoáng sản, nhưng vẫn không làm đất nước giàu lên, đặc biệt người dân sống ngay trong khu vực chứa đựng tài nguyên vẫn bị cái nghèo đeo bám. Với tình hình khai thác quá mức như hiện nay, xuất phát một phần từ sự yếu kém trong quản lý, có thể dẫn đến ô nhiễm và suy thoái môi trường sống, gieo rắc mầm bệnh tật trên hệ sinh thái, đồng thời xâm nhập vào các nguồn thực phẩm của mọi giống loài.

Trong việc khai thác và lãng phí tài nguyên thì sự phát triển nóng của ngành than thường được nhắc đến như một điển hình. Đằng sau con số hơn 40 triệu tấn than khai thác mỗi năm là hàng trăm triệu mét khối chất rắn như đất, đá, xít thải ra môi trường, khiến nhiều ngọn núi cao ngất ngưỡng tại Quảng Ninh tuy tồn tại hàng chục năm nhưng cây cối không sống nổi, trở thành mối đe dọa về sạt lở, vùi lấp sông suối, nhà cửa và tính mạng người dân. Các chuyên gia môi trường đã ước lượng rằng, nếu việc khai thác than đóng góp cho kinh tế xã hội một, thì phải tốn ít nhất gấp bốn lần giá trị đó để giải quyết những hậu quả về môi trường do ngành than gây ra. Mặt khác, với sản lượng khai thác ở mức tăng tốc như hiện nay, theo một số báo cáo thì đến năm 2012 chúng ta có thể phải nhập khẩu than, và nguồn tài nguyên quý giá này sẽ cạn kiệt trong vòng 30 năm tới.

Đó là chưa kể việc kiểm soát của cơ quan chức năng đối với sản lượng thực tế của hầu hết các doanh nghiệp khai thác tài nguyên thiên nhiên còn nhiều bất cập, dẫn đến việc kê khai thuế không trung thực, gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước.

Khoáng sản là thứ tài nguyên không thể tái tạo, cho nên chúng ta cần phải hết sức thận trọng khi khai thác. Một khi chưa thể tinh chế hoặc sử dụng thật hiệu quả thì hãy để dành cho các thế hệ sau có điều kiện tiến hành việc đó một cách tốt nhất. Nếu không, chẳng bao lâu nữa con cháu chúng ta sẽ buộc phải nhập tài nguyên với giá cao hơn rất nhiều lần.

Trước mắt, cần sớm có ngay một đạo luật quản lý thật chặt chẽ về tài nguyên để ngăn chặn tình trạng lãng phí nguồn vốn quí báu mà thiên nhiên đã ban tặng cho đất nước.

Yên Mynh

Tin mới