Phế liệu: trong nước đem chôn
Ông Lê Văn Khoa, Giám đốc Quỹ Tái chế TPHCM, cho biết trung bình mỗi năm thành phố tiếp nhận khoảng 9.000 tấn rác thải, 5%-10% số này có thể tái chế, tái sử dụng lại vừa giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, giảm chi phí xử lý rác thải và tăng nguồn thu cho ngân sách.
Tuy nhiên, việc phân loại rác thải đầu nguồn vẫn đang gặp nhiều khó khăn do chưa tạo được sự đồng thuận từ phía người dân, chưa tổ chức được hệ thống thu gom theo hình thức phân loại, do vậy mà phế liệu nhựa có thể tái chế thành nguyên liệu vẫn phải xử lý bằng cách chôn lấp, chi phí xử lý rác thải ngày càng tăng, diện tích đất làm bãi chôn lấp liên tục mở rộng.
Một số doanh nghiệp có dây chuyền tái chế nhựa phế liệu thành hạt nhựa lại chưa huy động hết công suất. Một số lượng phế liệu nhựa không nhỏ được các cơ sở chế biến thủ công khiến chất lượng sản phẩm không cao và quá trình sản xuất gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Theo ông Nguyễn Khắc Long, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nhựa Việt Nam, hiện nay nước ta có gần 2.000 doanh nghiệp nhựa hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Nguyên liệu sản xuất trong nước mới chỉ cung cấp được khoảng 300.000 tấn/năm, đáp ứng khoảng 10% nhu cầu của các doanh nghiệp. Như vậy, mỗi năm ngành nhựa phải nhập khẩu 1,7 - 2 triệu tấn nguyên liệu các loại.
Từ đầu năm 2008 đến nay, giá nguyên liệu nhựa tăng mạnh làm tăng giá thành sản phẩm. Một số doanh nghiệp phải sản xuất cầm chừng, thậm chí chấp nhận lỗ vì không thể tăng giá bán sản phẩm. Do vậy, nếu tận dụng được nguồn phế liệu nhựa trong nước đưa vào tái chế, sản xuất nguyên liệu nhựa, sẽ giúp ngành nhựa chủ động hơn về nguyên liệu, hạ giá thành sản xuất giúp tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới.
Để công nghiệp tái chế phát triển
Ông Nguyễn Như Khuê, Giám đốc điều hành Công ty RKW Lotus khẳng định, nhựa có mặt hầu hết trong tất cả mặt hàng, sản phẩm. Riêng tại Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm nhựa tăng trung bình 20%/năm. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển ngành nhựa Việt Nam nói riêng, và thế giới nói chung, là rất lớn. Nhu cầu sử dụng nguyên liệu hạt nhựa cũng tăng cao trong khi ngành công nghiệp hóa dầu của Việt Nam chỉ mới khởi động.
Chính vì thế, vấn đề đặt ra là cần tổ chức tái chế phế liệu nhựa thành nguyên liệu sản xuất để tiết kiệm tài nguyên khoáng sản và chống ô nhiễm môi trường. Đáng tiếc là nước ta vẫn chưa đủ điều kiện cần để có thể xây dựng được nhà máy tái chế phế liệu nhựa với quy mô công nghiệp.
Ông Đào Duy Kha, Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty cổ phần Nhựa Việt Nam, cho biết theo kế hoạch, công ty sẽ xây dựng 2 nhà máy xử lý phế liệu nhựa tại Hưng Yên và Bình Dương với công suất 50.000 tấn/nhà máy/năm. Cho đến nay, sau gần 3 năm chuẩn bị, nhà máy tái chế nhựa vẫn chưa khởi công được vì thiếu hụt trầm trọng nguồn nguyên liệu đầu vào đạt chuẩn.
Hệ thống thu gom phế liệu nhựa trong nước còn manh mún, nhỏ lẻ, tự phát, không ổn định nên không đạt yêu cầu cả về số lượng lẫn chất lượng. Hiện nay, hệ thống này tối đa cũng chỉ thu gom được vài trăm tấn phế liệu nhựa/ngày, nhưng lại cung cấp phân tán cho nhiều cơ sở tái chế phế liệu nhỏ và rất nhỏ. Còn để nhập khẩu nguồn phế liệu nhựa về tái chế thì đang có nhiều bất cập do Bộ Tài nguyên và Môi trường chưa hoàn chỉnh các tiêu chuẩn phế liệu để bảo vệ môi trường nên thủ tục rất khó khăn, tỷ lệ rủi ro rất lớn khi doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu (trong đó có phế liệu nhựa).
Theo ông Huỳnh Minh Nhựt, Giám đốc Công ty Môi trường Đô thị TPHCM, việc thực hiện tốt công tác phân loại rác tại nguồn sẽ tạo điều kiện cho ngành kinh tế tái chế chất thải nói chung, và tái chế nhựa nói riêng, phát triển. Để làm được điều này cần thiết phải đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân. Mặt khác, về phía nhà nước cần nhanh chóng xây dựng nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân thực hiện phân loại rác thải như phát túi ni lông miễn phí; tổ chức hệ thống thu gom rác tại các hộ gia đình theo từng loại.
Ông Nguyễn Văn Phước, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM khẳng định, sở đang xúc tiến xây dựng chương trình phân loại rác tại nguồn thành chương trình trọng điểm của thành phố. Theo đó, ngoài việc khuyến khích, vận động người dân hưởng ứng tham gia, sở cũng đề xuất UBND TPHCM ban hành những biện pháp chế tài cụ thể. Đây là niềm hy vọng để ngành công nghiệp tái chế nhựa phát triển
ÁI VÂN