Con số trên được Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em - Bộ LĐ-TB-XH đưa ra trong hội thảo "Phổ biến kế hoạch hành động phòng chống tai nạn thương tích (TNTT) trẻ em", vừa được tổ chức tại TP.HCM. Số lượng trẻ em bị TN ngày càng tăng, trong khi các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn hiện vẫn còn nhiều bất cập.
Ảnh minh họa: Phùng Huy
Một chút sơ sẩy, hậu quả nặng nề
Tuần qua, khoa Cấp cứu BV Nhi Đồng 1 (TP.HCM) tiếp nhận một bé trai hai tuổi trong tình trạng tím tái toàn thân, ngưng thở do bị ngạt nước. Bé là con trai duy nhất của hai vợ chồng giáo viên ở tỉnh Bình Phước. Khi người chồng đang chấm bài thì người vợ ra ngoài hái rau làm cơm tối. Tuy đã được vợ dặn trông chừng con, nhưng do mải mê công việc, nên người chồng quên bẵng. Đến khi hai vợ chồng hoảng hốt đi tìm mới phát hiện con bị ngã cắm đầu vào xô nước trong phòng tắm. Các bác sĩ đã cứu sống cháu bé nhưng do thiếu ôxy, não bị tổn thương, bé đã bị liệt toàn thân.
Cùng thời gian này, một cháu bé 18 tháng tuổi cũng nhập viện trong tình trạng bị ngưng thở, ngưng tim. Ngay khi nhập viện, các bác sĩ BV Nhi Đồng 1 đã nghi bé bị ngạt thở do dị vật và tiến hành chụp phim. Rất "may", dị vật bị cháu bé nuốt là đầu nối ống nhựa có lỗ thông khí, nên bé mới còn sống đến khi được đưa tới BV. Nếu là dị vật khác, cháu bé có thể đã tử vong.
Theo bác sĩ Bạch Văn Cam - cố vấn khối hồi sức - cấp cứu BV Nhi Đồng I - trẻ em hiếu động, thích tìm hiểu nhưng lại thiếu kinh nghiệm thực tế, nên rất dễ bị TNTT. Những TN mà trẻ thường gặp trong cuộc sống: đứt chân tay, ngộ độc cấp, phỏng, dị vật đường thở, ngạt nước, côn trùng, rắn cắn... Mỗi năm, BV Nhi Đồng I cấp cứu hàng trăm ca TN trẻ em. Tất cả những trường hợp trên, nếu người lớn quan tâm kỹ một chút thì đã không xảy ra.
Môi trường sống thiếu an toàn
Theo thống kê của Bộ LĐ-TB-XH, trong năm 2008, cả nước có đến 46.000 trường hợp TNTT trẻ em, trong đó có hơn 7.300 trẻ bị tử vong. Do nhiều nguyên nhân, môi trường sống của trẻ em luôn bị đe dọa, dễ dẫn đến TN.
Con số của Ủy ban an toàn giao thông quốc gia đưa ra cũng hết sức đáng ngại: bình quân mỗi năm có đến 4.200 trẻ em bị chết và khoảng 7.000 trẻ bị thương. Trong điều kiện phát triển giao thông rầm rộ nhưng các biện pháp ngăn chặn hành vi vi phạm luật giao thông vẫn chưa phát huy tác dụng thì TN giao thông luôn rình rập trẻ em. TN cho trẻ em xảy ra ở hầu hết các loại hình giao thông: đường bộ, đường sắt, đường thủy...
Bà Lê Thu Đảnh - Trưởng phòng Chăm sóc bảo vệ bà mẹ, trẻ em, Sở LĐ-TB-XH tỉnh Bạc Liêu - nhận xét: "Do đặc thù địa lý, hầu như vùng nào của nước ta cũng có ao hồ, sông rạch, nhất là các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Môi trường này rất nguy hiểm cho trẻ em nếu trẻ không được huấn luyện, chăm sóc kỹ càng". Theo khảo sát của Bộ Y tế, mỗi năm, có hơn 3.500 trẻ tử vong do đuối nước, chiếm đến hơn 40% số vụ tử vong do TN ở trẻ em.
Phỏng cũng là một trong những tai nạn để lại di chứng nặng nề cho bé
(Điều trị phỏng tại BV Nhi Đồng I)
Ông Nguyễn Trọng An, Cục trưởng Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em (Bộ LĐ-TB-XH) - cảnh báo: Gia đình là nơi trẻ em được bảo vệ tốt nhất, nhưng tỷ lệ trẻ bị TN trong môi trường này rất cao. Việc tuyên truyền kỹ năng cho người dân ngăn ngừa TN trẻ em trong gia đình đang rất bức thiết.
Thiếu điều hành vĩ mô
Vấn đề TNTT trẻ em đã được đặt ra từ lâu và có những chương trình tầm vóc quốc gia đã được khởi động. Nhiều tổ chức quốc tế cũng đã tham gia vào công tác phòng chống TN trẻ em tại VN. Thế nhưng, thực tế, số vụ TN trẻ em vẫn không giảm, kiến thức về phòng tránh TN của người dân vẫn chưa cao. Vì thế, các nhà quản lý cần xem lại việc vận hành các chương trình trên trong thực tế như thế nào?
Chương trình quy mô nhất trong lĩnh vực này là Kế hoạch phòng chống TNTT trẻ em giai đoạn 2009-2010 của ngành LĐ-TB-XH. Thế nhưng, cho đến tháng 5/2009, Bộ LĐ-TB-XH mới có quyết định phê duyệt kế hoạch và đến tháng 8/2009, Bộ LĐ-TB-XH mới có văn bản gửi UBND các tỉnh thành về việc triển khai kế hoạch. Đến đầu tháng 11/2009, Bộ LĐ-TB-XH mới tổ chức hội thảo lấy ý kiến đóng góp của các tỉnh, thành về việc triển khai kế hoạch vào thực tế. Nói cách khác, "kế hoạch phòng chống" khi được áp dụng trong thực tế đã mất gần nửa thời gian loay hoay với các ban ngành từ trung ương đến địa phương. Trong thời gian này, có hàng vạn trẻ em bị TN, hàng ngàn trẻ em tử vong.
Vấn đề hết sức quan trọng là kinh phí để thực hiện chương trình. Trong khi nhiều tỉnh cấp kinh phí hằng năm cả tỷ đồng cho chương trình này thì có tỉnh lại chẳng có đồng nào. Ông Trần Xuân Thường - Trưởng phòng Chăm sóc bảo vệ trẻ em tỉnh Đắc Nông - cám cảnh: "Hiện nay, chúng tôi không có kinh phí để xây dựng hệ thống cộng tác viên tuyên truyền ở cơ sở. Cơ sở không báo cáo thì cấp huyện không nắm được tình hình, cứ thế cấp tỉnh và trung ương chẳng thể biết được thực tế đang diễn ra chuyện gì”.
Tương tự, tại tỉnh Tây Ninh, Sở LĐ-TB-XH đề nghị cấp kinh phí cho cộng tác viên tuyên truyền, báo cáo về TN trẻ em chỉ khoảng 50.000đ/người/tháng. Thế nhưng, tỉnh đã không đồng ý nên đội ngũ này cũng chẳng muốn cộng tác.
Rốt cuộc kế hoạch triển khai chậm trễ, kinh phí hạn chế, đội ngũ cán bộ, cộng tác viên thiếu... là những bất cập quá lớn trong công tác phòng chống TNTT trẻ em.
Phạm Nguyệt
