Dù nhiều chị phải vượt gần 40km mới tới nơi, nhưng chưa đến 8g, sân của Trung tâm giao dịch thủy sản Cần Giờ đã đầy kín người. Các chị được nghe những quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của phụ nữ, trong đó có nội dung về phòng chống bạo lực gia đình, hôn nhân gia đình, tài sản đất đai... Ngoài ra, họ còn được tư vấn riêng về luật pháp và những vấn đề tâm tư nhất, trăn trở nhất của chị em lần lượt được gợi mở...
"Chính quyền đụng vào... ổng đánh dữ hơn"
Tay cắp chiếc nón lá rách bươm và chiếc giỏ sờn vải, người phụ nữ tên N.T.N.L. ngụ ở xã Tam Thôn Hiệp, Cần Giờ bước vào bàn tư vấn với tâm trạng hoang mang, sợ sệt. Bởi đây là lần đầu tiên chị... gặp luật sư. Câu chuyện xoay quanh cuộc hôn nhân đầy nước mắt của con gái chị: gặp chồng bạo hành, vũ phu. Chị hỏi: ngày cưới, con gái chị được cha mẹ chồng cho chiếc vòng vàng, giờ bị đánh đập nhiều quá, bỏ đi, chiếc vòng đó có phải chia đôi khi ly hôn?
Theo luật, tài sản cha mẹ cho làm vốn là tài sản chung của vợ chồng, nhưng với nữ trang, là cho riêng. Luật sư Trương Thị Cẩm Hòa - Trưởng văn phòng trợ giúp pháp lý phụ nữ khẳng định: “Đã có luật đảm bảo cho tài sản riêng này”.
Luật đảm bảo, nhưng không phải ai cũng... tin. Lân la trong nhóm các dì, các chị ngồi dưới sân khi luật sư Phạm Lĩnh Sơn - Đoàn luật sư TP.HCM trình bày về vấn nạn bạo lực gia đình, mới hay 19 phụ nữ tham dự buổi tư vấn đến từ xã Long Hòa đều là nạn nhân của nạn bạo lực gia đình. Vậy nhưng, không chị nào dám lên tiếng hay đặt câu hỏi. Chị L.T.D. - một thành viên trong đoàn cho biết: “Mỗi người một cảnh, nhiều chị bị chồng đánh, nhục mạ, chửi bới hàng chục năm trời, nhưng chẳng dám hé răng. Kêu ca làm chi chỉ xấu hổ chính mình, mà chính quyền cũng có giải quyết được đâu. Chính quyền đụng vào... ông ấy còn đánh dữ dằn hơn...”.
Bà Trần Thị S. ngụ ấp An Hòa, xã An Thới Đông, cho biết: “Cũng là bạo hành nhưng chồng tôi đâu có đánh để mà thưa. Ông ấy nhậu vào là chửi bới, lăng mạ tôi. 20 năm rồi, tôi cũng muốn thưa, nhưng đi thưa chuyện bị lăng mạ... có kỳ không? Có ai tiếp nhận không?”. Rồi bà S. cho hay, mình còn “may mắn” hơn người hàng xóm, bà N.T.N., đã 73 tuổi mà nhiều lần bị con trai ngược đãi, kêu cứu chính quyền nhưng vẫn đâu vào đấy. Bà kết luận gọn hơ: “Ai mà giúp được chuyện nhà mình cô ơi!”.
Không tin mình được bảo vệ
Luật sư Lê Hà Gia Thanh (Văn phòng luật sư Trần Hải Đức) cho biết, trong bốn ca tư vấn của chị, đã có hai ca chia sẻ chuyện bị chồng bạo hành, nhưng các chị đều đề nghị luật sư đừng đưa giải pháp ly hôn, vì họ muốn giữ chồng cho mình và giữ cha cho con. Luật sư Thanh nói: “Cho dù người chồng ấy bỏ bê gia đình, mặc vợ một mình bươn chải với đầm tôm, nuôi ba con ăn học; hoặc dù anh ta không nghề nghiệp gì, chỉ ngày ngày đi ra đi vào nhưng vẫn đầy quyền uy trong nhà, thì các chị ấy cũng đều nói phải có “anh ta”... mới ổn!”.
Theo chị Trần Thị Cúc - Phó chủ tịch Hội LHPN xã Tam Thôn Hiệp: “Vị trí của các ông chồng trong nhà quá lớn, quá cần thiết với phụ nữ nông thôn, bởi vậy mấy ông ấy càng mặc sức lộng quyền. Quy định của luật lỏng lẻo quá, hễ chồng vi phạm luật HNGĐ một cách “bí mật” thì thôi, nhưng nếu bị phát giác, anh ta quê độ, làm mọi cách để ly hôn, rồi chẳng thèm cấp dưỡng nuôi con, cũng chẳng ai “siết” được”.
Đồng tình với quan điểm này, các chị đã đưa ra rất nhiều hoàn cảnh của người thân, họ hàng và của chính bản thân để minh chứng. Đó là một anh chồng trăng hoa, khi bị vợ phát giác, ghen tuông thì anh ta quay ra đánh đập, chửi bới, đâm đơn ly dị và không thèm cấp dưỡng nuôi con, theo kiểu "cho mẹ con mấy người “thấm” khi dám “đụng” đến ta!”. Hay chủ một vựa tôm đã công khai quan hệ ngoài luồng, còn thách thức vợ đi thưa để... dễ ly hôn!
28 ca tư vấn, 28 câu chuyện về quyền lợi của phụ nữ bị thiệt thòi được đưa ra ánh sáng. Chị Võ Ngọc Lắm ở Tam Thôn Hiệp, ly hôn từ năm 2008 chỉ đòi được 1/2 số tiền trợ cấp nuôi con một lần, anh chồng ôm chiếc ghe đóng đáy là tài sản chung lớn nhất (đã được anh hợp thức hóa thành của riêng) chạy về Long An sinh sống. Bây giờ một nách hai con, nợ nần chồng chất, chị chẳng biết kiện ở đâu. Tương tự, chị Nguyễn Ngọc Thảo, ấp Lý Thái Bửu xã Lý Nhơn cũng được tòa xử được trả 15 triệu đồng, nhưng “hai năm rồi chẳng thấy ai đưa tiền gì hết... dù đã lên xuống tòa hàng chục lần...” - hóa ra chị Lắm, chị Thảo toàn tới tòa kiện tiếp, trong khi vụ việc của cả hai chị được chuyển về cơ quan thi hành án huyện Cần Giờ từ rất lâu.
Sợ sệt, hoang mang và không tin mình được bảo vệ, đó là tâm trạng chung của rất nhiều chị em dự buổi tuyên truyền trợ giúp pháp lý ở Cần Giờ. Bởi như chị Đỗ Kim Lê, ở xã An Thới Đông chia sẻ: “Chuyện đi nghe tuyên truyền, phổ biến luật cũng nhiều, nhưng luật và đời đâu thể giống nhau, nhất là chuyện hôn nhân gia đình”. Rồi chị thú thật: “Đây là lần đầu tiên nghe nói có luật sư tư vấn, cả đời không biết nói chuyện với luật sư là... nói làm sao!”.
Không đánh trống bỏ dùi...
Cảm thông, chia sẻ, ông Hoàng Kim Chiến - Phó vụ trưởng, Phó cơ quan đại diện Bộ Tư pháp tại TP.HCM khẳng định: “Qua những ca tư vấn hôm nay, chắc chắn đoàn công tác không thể “dừng lại” hoặc làm theo kiểu đánh trống bỏ dùi. Những người vợ, người mẹ bị bạo hành phải lên tiếng, phải được bảo vệ và có những buổi làm việc với từng địa phương để tháo gỡ vấn đề. Những vụ việc liên quan thi hành án hay thủ tục hành chính, đoàn sẽ có văn bản chính thức gửi địa phương trợ giúp cho chị em...”. Đồng tình với ý kiến này, ông Nguyễn Văn Ngân - Phó phòng Tư pháp huyện đã tiếp thu, ghi nhận và hứa sẽ cùng Hội LHPN huyện tiếp tục giải quyết khiếu kiện của các chị theo tinh thần sai đâu, sửa đó!
Trước khi ra về, đoàn công tác đã đến những vùng sâu của huyện như Tam Thôn Hiệp, Lý Nhơn, nhìn cảnh những ngôi nhà chơ vơ giữa cánh đồng, mới hiểu và thấu cảm nỗi lòng của các chị - những nạn nhân bị bạo lực gia đình phải chọn giải pháp nhín nhịn và chịu đựng. Bởi “có thể hôm nay kêu có người cứu, nhưng lỡ ngày mai, các anh chị đi về hết, ông ấy còn đánh dữ dội hơn, hành hạ đau đớn hơn thì sao? Biết vậy và từng bị vậy, chúng tôi phải nhịn, dù đã phải nhịn đến 16 năm qua” - chị Bùi Thị H., ngụ ở xã An Thới Đông nói trong nước mắt.
Và chính vì những mảnh đời đầy cơ cực, đầy cam chịu ấy, đoàn công tác của Báo Phụ Nữ TP.HCM và Văn phòng trợ giúp pháp lý phụ nữ không chỉ dừng lại ở một cuộc tuyên truyền, mà sẽ tiếp tục đồng hành, chia sẻ, tháo gỡ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho chị em...
Nghi Anh (ghi)