Sóng thần ở Việt Nam: Nguy cơ có thật!

VietnamNet - 02/07/2010 11:13

Song than o Viet Nam: Nguy co co that!

– Tuy chưa tìm ra bằng chứng rõ ràng nhưng các nhà khoa học cảnh báo nguy cơ xảy ra sóng thần ở Việt Nam là có thật!

Chưa tìm ra bằng chứng về sóng thần ở Việt Nam

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Phương (Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần - Viện Vật lý địa cầu), hiện chưa có tài liệu chính thức được công bố về thiệt hại về sóng thần tại VN. Ở nước ta, từ trước tới nay chưa có hệ thống quan trắc sóng thần nên chưa ghi nhận được thông tin nào về sóng thần. Trong nhiều trường hợp, sóng thần bị nhầm lẫn với nước dâng do bão hay sóng có bước sóng ngắn.

Bão lũ lớn cuối năm 2009 từng gây thiệt hại nghiêm trọng cho tuyến đường ven biển Nguyễn Tất Thành (Đà Nẵng). Ảnh: HC

“Theo một số báo cáo, sóng thần từng xảy ra ven biển Thừa thiên - Huế vào ngày 11/9/1904 và đã tàn phá 22.027 ngôi nhà, làm đắm 519 thuyền và chết 724 người. Có tài liệu cho rằng sóng thần đã tấn công bờ biển Nam Định vào năm 1930, Đà Nẵng vào năm 1964. Tuy nhiên chưa có bằng chứng rõ ràng để khẳng định hay phủ nhận những thông tin trên” – PGS-TS Nguyễn Hồng Phương cho hay.

Theo Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu, tại VN, các công trình nghiên cứu về chế độ động đất ở biển Đông và các điều kiện hình thành sóng thần, các khả năng dự báo nhằm giảm nhẹ thiệt hại chỉ mới bắt đầu xuất hiện trong khoảng 10 năm trở lại đây. Các kết quả điều tra về sóng thần ở ven biển nước ta chủ yếu dựa vào ghi chép trong các tài liệu trong lịch sử hoặc dựa trên trí nhớ của người dân vùng ven biển. Nghiên cứu đạt được kết quả đáng kể nhất là của tác giả Nguyễn Đình Xuyên (năm 2007).

Qua đó có thể thấy có 3 sự kiện đáng tin nhất về sóng thần tại bờ biển nước ta. Sự kiện thứ nhất là sóng thần xảy ra tại bờ biển Trà Cổ năm 1978. Vào một ngày đẹp trời, sóng cao 2 – 3m đã tràn vào bờ nhiều đợt, làm nứt tường nhà, đổ các hàng cây phi lao ven bờ. Sự kiện diễn ra trong không gian hẹp, không liên quan tới sự cố động đất nào. Hiện tượng thứ hai là sóng cao ngang thân tre ven biển đã tràn sâu vào đất liền hơn 1km, làm ngập nhà đến 1,5m tại bờ biển Diễn Châu vào một năm cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Theo tác giả, đây có thể là sóng thần có nguyên nhân trượt lở đất.

Sự kiện thứ ba là sóng thần xảy ra ở bờ biển Nha Trang vào năm 1923. Tiến sĩ Armand Krempt, trợ lý của bác sĩ Alexandre Yersin, đã ghi chép rằng, sóng thần đã phá hỏng chuồng ngựa của bác sĩ A. Yersin ở cách bờ biển khoảng 5 - 6m. Sự cố này có liên quan đến phun trào núi lửa, gây động đất 6,1 độ Richter ở đảo Hòn Tre.

Tuy nhiên, Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu cũng nhấn mạnh: “Các kết quả khảo sát tại khu vực trên đã không cho bằng chứng cụ thể nào để khẳng định có xuất hiện sóng thần tại các vùng biển này!”.

Thạc sĩ Huỳnh Vạn Thắng mô tả các kịch bản sóng thần có thể xảy ra tại Đà Nẵng.

Nhưng nguy cơ là có thật

PGS.TS Nguyễn Hồng Phương cho hay, trên cơ sở nghiên cứu các đặc trưng địa chấn kiến tạo và địa động lực khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương, các nhà khoa học của Viện Vật lý Địa cầu đã xác định được các vùng nguồn sóng thần có thể gây nguy hiểm trực tiếp tới bờ biển VN trên khu vực biển Đông và các vùng biển lân cận.

Do có vị trí khá đặc thù, vùng bờ biển VN nhiều khả năng phải chịu tác động chủ yếu từ các vùng nguồn sóng thần nằm trên khu vực biển Đông. Trong khu vực biển Đông, vùng nguồn Máng biển Manila Bắc được coi là vùng nguồn sóng thần nguy hiểm nhất đối với bờ biển VN. Kết quả tính thời gian lan truyền sóng thần cho thấy, sau khi phát sinh trên vùng nguồn này, sóng thần chỉ mất khoảng 2 giờ để tấn công vào bờ biển miền Trung VN.

Thạc sĩ Huỳnh Vạn Thắng, Phó Ban thường trực Ban chỉ huy Phòng chống lụt bão – Tìm kiếm cứu nạn TP Đà Nẵng cùng chung quan điểm khi cho hay: “Hiểm họa sóng thần ở Đà Nẵng có thể do nguyên nhân từ một vụ va chạm thiên thạch ở biển Đông, núi lửa, trượt đất, động đất trong khu vực biển Đông từ đảo Đài Loan đến Philippines. Theo các nhà khoa học, khả năng sóng thần trên bờ biển VN không lớn nhưng thật sự tiềm ẩn khả năng này. Nếu có sóng thần xảy ra thì khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất là Trung Trung bộ mà nặng nhất là từ Đà Nẵng đến Quảng Ngãi!”.

Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu nhấn mạnh, theo rất nhiều tài liệu của các nhà nghiên cứu địa chấn, hải dương học trong nước và quốc tế thì sóng thần ít xảy ra và không quá nguy hiểm ở vùng biển VN. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, tại phía Tây Nam Philippines (tức rìa phía Đông biển Đông) đã xảy ra động đất mạnh với đầy đủ các điều kiện để gây ra sóng thần: năng lượng đủ lớn (M > 8), độ sâu chấn tiêu nhỏ (h

Mặt khác, các số liệu GPS đo dịch chuyển tuyệt đối ở VN và Thái Lan cho thấy, chuyển dịch của Đông Dương về phía Đông có vận tốc 3 (cộng trừ 0,2) cm/năm. Chuyển dịch của Philippines về phía Tây không dưới 8cm/năm. Như vậy tốc độ dịch chuyển tương đối giữa hai mảng không dưới 10cm/năm. Tốc độ này lớn hơn so với tốc độ của mảng Ấn Độ hút chìm dưới mảng Burma. Vì thế, nếu động đất có khả năng gây sóng thần xảy ra tại ranh giới giữa mảng Philippines và mảng châu Á thì nguy cơ sóng thần đối với vùng bở biển VN sẽ rất cao.

“Do đó, việc tiến hành xem xét và nghiên cứu động đất có khả năng gây sóng thần ảnh hưởng đến vùng bờ biển VN và tìm các giải pháp xây dựng hệ thống cảnh báo và cơ chế cảnh báo sớm động đất và sóng thần nhằm giảm thiểu nguy cơ thiệt hại có thể xảy ra là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng đối với VN và các vùng lân cận!” - Cục Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu nhấn mạnh.

Hải Châu