Trong danh sách các thành viên sáng lập của ASEM, có tiến sĩ Hoàng Xuân Bình, bà Tống Thanh Hà từ Ba Lan, có ông Đinh Tấn Hưng từ Ukraine, ông Phạm Thanh Tùng từ Cộng hòa Séc…
Các tên tuổi này có thể chưa được biết đến nhiều ở Việt Nam, nhưng ở cộng đồng người Việt ở khu vực Đông Âu, tên tuổi của họ gắn liền với những thương hiệu không nhỏ. Đó là Trung tâm Thương mại ASG, ASEAN PL của cộng đồng người Việt tại Ba Lan, Trung tâm thương mại Rianbow Kiev (Ukraine), Trung tâm thương mại Sapa (Cộng hòa Séc), các chuỗi phân phối tạiCộng hòa Séc, Hungary…
Tuy nhiên, dự án đầu tư chung đầu tiên của các lãnh đạo các thương hiệu trung tâm thương mại lớn từ bên ngoài lại khá bình thường, đó là đầu tư hệ thống cải thiện, xây dựng hệ thống chợ của Việt Nam, bắt đầu từ tuyến huyện, tại các tỉnh, thành phố xa trung tâm.
Dự định của các nhà đầu tư Việt kiều là xây dựng hình mẫu các trung tâm phân phối hiện đại, phù hợp với văn hóa vùng miền. Nguồn vốn sẽ là kêu gọi từ các Việt kiều đồng hương tại mỗi vùng. “Công ty ASEAM sẽ là đầu mối kết nối, tổ chức quản lý và xây dựng thương hiệu cho hệ thống phân phối, bán lẻ này. Chúng tôi muốn cùng đầu tư về quê một cách thiết thực”, ông Bình nói.
Trong các kế hoạch đầu tư về nước, ông Trần Hùng Đoàn, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần AG-Auto cũng đang nuôi dưỡng kế hoạch kêu gọi vốn của các nhà đầu tư Việt kiều vào hệ thống trung tâm sửa chữa ô tô cao cấp tại Hà Nội với sự hỗ trợ đào tạo của các chuyên gia đến từ các hãng xe lớn trên thế giới.
“Chúng tôi đang làm với hình thức gia đình, nhưng để lớn hơn, tạo thêm việc làm cho lao động, cần thêm sự tham gia của các nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư Việt kiều. Điểm chung của chúng tôi là mong muốn được đầu tư, được đóng góp về quê hương, bắt đầu từ những dự án quy mô nhỏ”, ông Đoàn nói và cho rằng, tính khả thi của dự án sẽ đem lại hiệu quả thực cao hơn.
Những năm trước, nhiều Việt kiều đã trở về đầu tư và đang tiếp tục triển khai nhiều dự án đầu tư tại Việt Nam. Nhiều đại dự án, nhiều siêu công trình đã gắn với tên tuổi của các đại gia Việt kiều.
“Tuy nhiên, số đông Việt kiều chưa phải là các nhà đầu tư lớn và chuyên nghiệp. Nguồn thu nhập từ kinh doanh ở nước ngoài không đủ để họ tự thực hiện các dự án đầu tư, dù là quy mô nhỏ. Đa phần vẫn tận dụng các cơ hội nhỏ lẻ, mua đất, chung cư để bán, cho thuê với sự hỗ trợ của gia đình tại Việt Nam”, ông Bình tâm sự.
“Với người Việt sống xa quê hương, nhất là đối với khu vực Đông Âu, kế hoạch trở về luôn trăn trở. Sự trở về ở đây bao hàm đúng nghĩa đen của nó, có nghĩa là trở về quê hương, nơi gốc gác, gia đình, họ hàng của mình. Và thường thì chúng tôi mong đóng góp cụ thể cho quê mình những công trình”, ông Bình tâm sự và kể về những kế hoạch chưa thành của những người đồng hương.
Có điểm chung là phần nhiều các doanh nhân Việt Nam ở Đông Âu thường kinh doanh nhà hàng, chuỗi siêu thị, trung tâm thương mại. Thế mạnh của họ là sẵn có về hạ tầng, am hiểu văn hóa tiêu dùng của người dân sở tại và nói được tiếng Việt với các nhà xuất khẩu Việt Nam.
Trong nhiều kế hoạch đầu tư trở về, ông Trần Văn Tây, Việt kiều ở Thụy Sỹ đặt kỳ vọng nhiều về kế hoạch chuyển giao công nghệ máy hàn vỉ thép phục vụ đổ bê tông công trình xây dựng lớn lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam.
“Quy mô dự án nhỏ, khoảng vài triệu USD nhưng công nghệ mới chắc chắn đem lại hướng phát triển mới cho ngành xây dựng đang lên của Việt Nam. Công nghệ này sẽ rút ngắn thời gian thi công các công trình quy mô lớn, nhanh chóng giải tỏa mặt bằng thi công.
Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn chưa gặp được sự hợp tác từ các doanh nghiệp trong nước. Ngay cả doanh nghiệp hợp tác đầu tiên trong kế hoạch giới thiệu sản phẩm cũng không thuận buồm do một bên thiếu bài bản, thiếu chuyên nghiệp và một phía không có thời gian dài ở lại Việt Nam để giải quyết vô vàn thủ tục.
Ông Tây đã nói, sự trở về của Việt kiều có nhiều cách và thường thì bằng chính thế mạnh của các nhà đầu tư Việt kiều đang kinh doanh ở nước ngoài. Khi thế mạnh đã đủ, người Việt sẽ trọn đường về quê. “Có thể các dự án của chúng tôi rất nhỏ, nhưng phải có những dòng suối nhỏ mới có con sông lớn. Khi nhiều dòng suối được khơi thông, sông sẽ lớn mạnh và chạy thuận dòng hơn”, ông Tây thâm trầm và kiên nhẫn với các kế hoạch trở về của mình.