Venezuela và Colombia những năm qua luôn xảy ra tình trạng “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”. Nguyên nhân chính là do hồi tháng 8-2009, Mỹ và Colombia ký thỏa thuận, theo đó cho phép Mỹ tăng cường sự hiện diện quân sự tại bảy căn cứ trên lãnh thổ Colombia. Trong khi Mỹ và Colombia khẳng định rằng thỏa thuận đó chỉ nhằm giúp Colombia chống tội phạm ma túy và quân nổi dậy thì Venezuela cùng nhiều nước trong khu vực cho rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ có thể tác động đến cục diện an ninh khu vực Nam Mỹ.
Tổng thống Hugo Chavez tuyên bố, Venezuela sẽ “xem xét lại quan hệ giữa hai nước trong mọi lĩnh vực” nếu Colombia cho Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự, đồng thời cảnh báo, nếu xảy ra xung đột, Venezuela sẽ không giải quyết bằng con đường ngoại giao. Căng thẳng khiến kim ngạch thương mại giữa hai nước từ mức 6 tỷ USD trước năm 2009, sụt xuống còn 4 tỷ USD trong năm 2009 và giảm 70% trong sáu tháng đầu năm nay. Bất đồng đó khiến Chính phủ hai nước luôn mắc mớ với nhau, trong đó nổi bật là vấn đề liên quan các nhóm du kích Colombia. Bogota cho rằng Caracas đứng sau hỗ trợ hoạt động của các nhóm du kích vũ trang, trong khi đó Caracas kịch liệt bác bỏ…
Quan hệ hai nước đứng trước cơ hội được cải thiện vào cuối tháng 6, khi Colombia vào tuyên bố ứng cử viên Juan Manuel Santos đắc cử tổng thống, thay thế vị trí của Tổng thống sắp mãn nhiệm Alvaro Uribe. Để bày tỏ thiện chí, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez khẳng định Caracas sẵn sàng khôi phục quan hệ thương mại với Bogota. Ông H.Chavez cũng xem xét khả năng dự lễ nhậm chức của ông Juan Manuel Santos vào ngày 7-8.
Tuy nhiên, căng thẳng bùng phát mạnh trở lại khi trong phiên họp bất thường của Tổ chức Các quốc gia châu Mỹ (OAS) ngày 23-7, Đại sứ Colombia Luis Hoyos đưa ra các bản đồ, ảnh và băng video, khẳng định có khoảng 1.500 du kích thuộc Lực lượng Vũ trang cách mạng Colombia (FARC) và Quân đội Giải phóng quốc gia (ELN) đang ẩn náu tại 39 căn cứ trên lãnh thổ Venezuela hoạt động chống phá Colombia dưới sự hậu thuẫn của Caracas, yêu cầu Chính phủ Venezuela thừa nhận trách nhiệm và đề nghị lập ủy ban quốc tế thanh sát các địa điểm trên.
Cáo buộc của Colombia lập tức khiến Venezuela phản ứng mạnh mẽ. Đại sứ Venezuela Roy Chaderton khẳng định, Chính phủ Colombia đã bịa đặt và dựng chứng cứ giả. Tổng thống H.Chavez tuyên bố cắt đứt quan hệ với Chính phủ Colombia, đóng cửa Đại sứ quán Venezuela tại Bogota, đặt quân đội trong tình trạng báo động cao nhất dọc đường biên giới hơn 2.120 km với Colombia, sẵn sàng đáp trả nếu bị xâm phạm quân sự. Tiếp đó, ngày 25-7, ông H.Chavez cảnh báo sẽ ngừng xuất khẩu dầu thô sang Mỹ nếu Washington hỗ trợ Bogota tiến công quân sự Venezuela…
Việc Chính phủ sắp mãn nhiệm của Tổng thống Alvaro Uribe mở chiến dịch cáo buộc nhằm vào Venezuela vào thời điểm Colombia và Venezuela đang đứng trước cơ hội bình thường hóa quan hệ song phương, bị coi là hành động nhằm gây khó cho Chính phủ kế nhiệm của ông Juan Manuel Santos. Một số ý kiến cho rằng, với việc khơi lại bất đồng, căng thẳng giữa hai nước, Chính phủ sắp mãn nhiệm đang tìm cách để né tránh chỉ trích của dư luận liên quan một số vụ bê bối trong nước.
Giới quan sát cho rằng, sau mối quan hệ Venezuela – Colombia còn ẩn chứa một nhân tố “thứ ba” là Mỹ. Colombia những năm qua hợp tác chặt chẽ với Mỹ, được Mỹ hậu thuẫn trên nhiều lĩnh vực. Trong bối cảnh đó, những tuyên bố mạnh mẽ của Tổng thống H.Chavez còn nhằm chuyển tải thông điệp về phản ứng của Venezuela cũng như một số nước Mỹ Latin về mối quan hệ Colombia - Mỹ.
Dù cơ bản tiếp tục đường hướng của chính phủ tiền nhiệm, chính quyền mới tại Colombia sẽ phải tìm cách để cân bằng lợi ích và các mối quan hệ để bảo đảm lợi ích quốc gia, vừa không quá phụ thuộc vào Mỹ, vừa làm lành với các nước Mỹ Latin. Do đó, giới phân tích dự báo, sóng gió không kéo dài khi quyền điều hành đất nước chính thức chuyển sang ông Juan Manuel Santos.