Bên cạnh sự kiện đó, thêm một yếu tố nữa là thời gian vừa qua đặc biệt của thời tiết mưa rất ít, một số tổ chức phi chính phủ Thái Lan cho rằng nguyên nhân của đợt hạn hán hiện nay có thể là vì Trung Quốc đã xây nhiều đập ở thượng nguồn sông Mêkông khiến cho con sông này bị cạn nước. Bài xã luận của nhật báo Thái Lan, The Bangkok Post, yêu cầu Bắc Kinh phải trả lời về vấn đề này. Theo tờ báo, từ một thập niên qua, sông Mêkông ngày càng trở nên cạn kiệt làm ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng triệu người. Trung Quốc đã xây tám đập thủy điện trên sông Mêkông và trong số này bốn đập đã đi vào hoạt động.
Mực nước sông Mêkông xuống mức thấp nhất trong 20 năm qua.
Cho tới nay, về mặt khoa học chưa có bằng chứng chứng minh các đập của Trung Quốc đã gây ra một cách trực tiếp hay gián tiếp sự kiện sông Mêkông bị cạn nước.
Tờ báo nhắc lại là sông Mêkông bắt nguồn tại Trung Quốc, chảy qua sáu quốc gia và có tác động khá lớn đối với kinh tế, văn hóa và lối sống của người dân tại các quốc gia này. Có thể nói là đời sống của nông dân, ngư dân và thương gia bị lệ thuộc vào con sông Mêkông. Đặc biệt là năm nay mực nước thấp đã gây ra nhiều khó khăn lớn cho người dân đúng vào năm mà mưa rất ít và người ta chờ đợi là hiện tượng thời tiết El Nino sẽ tăng cường cơn hạn hán.
Thủ tướng Thái Lan, Abhisit Vejjajiva, đặt biệt quan tâm đến vấn đề này và ông tin là Trung Quốc cũng sẽ giúp giải quyết vấn đề. Cho đến nay phần lớn các yêu cầu cung cấp thông tin do Ủy ban sông Mêkông đưa ra đều bị chính quyền Trung Quốc bác bỏ.
Các thị xã nằm ở thượng nguồn đập xây cách tỉnh Chiang Rai của Thái Lan 280 cây số, chuẩn bị đưa ra một loạt kiến nghị "yêu cầu cộng đồng quốc tế giúp đạt được bảo đảm của Trung Quốc về việc bảo vệ sự thăng bằng của lưu vực sông Mêkông", một trong những khu lưu trữ nước lớn nhất trên thế giới. Trong tháng 4, một nhóm gồm 100 dân làng ở huyện Chiang Khong của Thái Lan sẽ gửi đơn kiến nghị tới Đại sứ quán Trung Quốc, đồng thời đòi bồi thường 85 triệu baht về những thiệt hại do nước lũ gây ra cách đây 2 năm. Họ cáo buộc Trung Quốc đã xả nước từ các đập đầu nguồn, khiến mực nước sông dâng lên 1m trong vòng một đêm, trong khi vào mùa khô này, Trung Quốc không xả nước làm cho nước sông ở đó chỉ sâu 0,38m - thấp nhất trong 50 năm qua.
Kết luận của xã luận báo The Bangkok Post là các chính phủ Thái Lan phải có hành động chứ không thể chỉ trông chờ vào những tổ chức của xã hội công dân và "Trung Quốc phải đi tiên phong trong nỗ lực tìm hiểu chuyện gì đang xảy ra với sông Mêkông".
Trung Quốc mời 4 nước khu vực sông Mêkông lên thị sát đập Cảnh Hồng
Trong nỗ lực chống lại những lời phản đối đưa ra trong thời gian qua, theo đó các đập nước mà Trung Quốc xây dựng trên thượng nguồn là nguyên nhân khiến cho dòng Mêkông bị cạn kiệt, Bắc Kinh đã mời đại diện 4 nước khu vực là Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan lên thăm một con đập ở vùng Vân Nam. Theo nhật báo Thái Lan Bangkok Post, số ra ngày 10/3/2010, lời mời đã được phía Trung Quốc đưa ra vào đầu năm, nhưng chuyến đi đã bị dời lại do thời tiết quá lạnh. Chuyến thị sát do đó sẽ diễn ra trong vòng tháng ba này. Ông Kasemsun Chinnavaso, Tổng Cục trưởng Cục Tài nguyên nước của Thái Lan vừa tiết lộ tin trên và cho biết thêm là con đập mà 4 nước hạ nguồn được mời lên thị sát là Cảnh Hồng, một trong bốn đập nước đã đi vào hoạt động trên thượng nguồn sông Mêkông. Cảnh Hồng là một con đập thuộc loại lớn nhất, có công suất 1.500 megawatt, cách thành phố Chieng Rai miền Bắc Thái Lan 280 cây số.
Đối với ông Kasemsun, sự kiện Trung Quốc mời các nước hạ nguồn là ''một bước tiến đầy ý nghĩa trong việc thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn giữa Trung Quốc và các quốc gia vùng hạ lưu sông Mêkông nhằm quản lý tốt hơn dòng nước để khác phục tình trạng khô hạn và thiếu nước bất thường hiện nay''.
Song Hà (Theo Bankokpost, RFI)