Công cụ không thể thiếu
Sự phát triển như vũ bão của CNTT trong những năm qua đã giúp lĩnh vực này len lỏi vào từng ngóc ngách của cuộc sống. Đối với nghề báo cũng vậy, những năm gần đây những nhà báo tác nghiệp đỡ vất vả hơn xưa nhiều, bởi họ được sự trợ giúp rất mạnh của sức mạnh số.
Những năm gần đây, bất kỳ công việc chuyên môn nào của nhà báo cũng đều có thể sử dụng CNTT để hỗ trợ. Người ta không còn thấy hình ảnh nhà báo ngồi cặm cụi viết bài trên bản thảo giấy, tất cả các tòa soạn đều trang bị máy tính cho phóng viên. Soạn thảo trên máy tính trở thành kỹ năng tối thiểu, bắt buộc phải thông thạo đối với những người làm nghề báo bây giờ.
Trước kia, nếu như máy tính chỉ được các toàn soạn trang bị cho những phòng chuyên môn như vi tính- chế bản, thì nay chiếc máy tính đã trở thành công cụ không thể thiếu đối với bất kỳ nhà báo nào. Chiếc máy tính không chỉ là một công cụ soạn thảo văn bản đơn thuần, mà chứa trong nó còn cả một thế giới công năng khác. Vấn đề là khai thác như thế nào.
Máy tính quan trọng với người làm báo tới mức, không có máy tính, nhà báo khó có thể thực hiện công việc theo đúng tiến độ đề ra. Một chiếc máy tính nối mạng Internet thật sự là công cụ rất mạnh mẽ, giúp nhà báo có thể thu thập, kiểm chứng thông tin, biên tập bài vở… và thực hiện nhiều công việc chuyên môn khác.
Nếu như trước đây, bút - sổ là những công cụ tối quan trọng trong hành trang tác nghiệp của nhà báo, thì nay những thứ ấy có thể không còn giữ vị trí quan trọng hàng đầu nữa. Hầu hết khi tác nghiệp người ta vẫn cần bút, sổ để ghi chép. Nhưng một số người thì tận dụng sức mạnh công nghệ bằng cách sử dụng luôn những chiếc máy tính bỏ túi gọn nhẹ, pin lâu, màn hình cảm ứng, những chiếc PDA hoặc những thiết bị smartphone có bàn phím QWERTY để ghi chép những thông tin cần thiết.
Máy tính để bàn, laptop, máy ảnh số, ghi âm số… những thứ đó đã phát huy tác dụng của chúng khi trở thành công cụ tác nghiệp của nhà báo. Chỉ cần một chiếc máy tính xách tay có nối mạng, ở bất cứ đâu, nhà báo có thể làm việc như đang ngồi tại tòa soạn, vẫn có thể truy cập vào mạng nội bộ cơ quan, gửi tin, hình về tòa soạn.
Anh Nguyên Thủy, phóng viên báo Khoa học & Đời sống cho biết, khi tác nghiệp anh đã có thể lợi dụng sức mạnh số từ A - Z. Anh Thủy sử dụng máy tính xách tay Acer, điện thoại Blackberry Bold, ghi âm Sony và máy ảnh Canon 40D. Tất cả đều là các công cụ số. Anh Thủy cho biết, khi đã “số hóa” hết hành trang tác nghiệp thì khi tác nghiệp mọi thứ đều trở nên ít khó khăn hơn trước và nhà báo luôn luôn cơ động ở mức cao nhất. Với một ba lô đựng máy móc, ở bất cứ đâu cũng có thể làm việc bình thường như đang ngồi tại tòa soạn, và khi cần đi vào vùng “nóng” thì chỉ cần sau 5 phút là có thể lên đường nhập cuộc ngay.
Trong những tình huống bất ngờ, PV dù không mang theo đồ nghề tác nghiệp thì vẫn có thể xoay sở với chiếc điện thoại đa phương tiện hỗ trợ chụp ảnh phân giải cao trên tay. Điện thoại di động có khả năng quay phim, chụp ảnh, ghi âm, viết text… đã trở thành thứ công cụ rất hữu ích đối với nhiều nhà báo. Anh Phúc Hưng, báo điện tử Dân trí cho biết, anh đã nhiều lần sử dụng chiếc điện thoại E61i để gửi tin bài về toàn soạn.
Những tai nạn nghề nghiệp
“Số hóa” công cụ làm việc, lợi thì thật lợi nhưng nhắc tới mặt hại cũng thật lắm nhiêu khê. Máy ảnh đang chụp sự kiện thì hết pin, ghi âm lỗi, thẻ nhớ quên không mang theo, máy tính bị lỗi mất hết dữ liệu…. Hàng ngày, những người làm báo vẫn phải đối diện với những chuyện đau đầu này.
Anh Trường Sơn, phóng viên báo Thanh Niên, là một người rất yêu CNTT. Bản thân anh cũng được tòa soạn phân công theo dõi lĩnh vực này. Anh Sơn cho biết, trong công việc của mình, nếu như không có CNTT thì chắc chắn sẽ có nhiều việc không thể thực hiện được.
Đơn cử với một bức ảnh. Nếu tòa soạn cần anh chụp ngay một bức ảnh thời sự và có sau 15-20 phút thì máy phim sẽ không thực hiện được việc này. Nhưng với máy số, anh chỉ cần chụp tấm ảnh rồi chạy vào hàng Internet và gửi luôn file ảnh về toàn soạn. Tất cả thời gian từ lúc chụp tới khi tòa soạn nhận được ảnh, chỉ khoảng 20 phút.
Nhưng dùng máy ảnh số, đã có lần anh Sơn đang đi công tác tận Bắc Giang thì máy ảnh hết pin, không chụp được gì. “Đấy là sự bất cẩn mà bất cứ ai cũng có thể gặp phải. Có người thì quên mang thẻ nhớ, người quên không sạc pin. Nhưng cũng có lúc thiết bị bỗng trở trứng không chịu hoạt động… Những lúc như thế chỉ còn cách quay về công cốc”, anh Sơn kể.
Anh Trần Minh – phóng viên báo Nhà báo & Công luận, nổi tiếng là người có tình yêu say đắm với xe 3 bánh Sidecar thì cho rằng, Internet gần như là thứ bắt buộc phải có trong thời buổi làm báo hiện nay. Chính vì lệ thuộc vào Internet rất nhiều nên nếu như không có Internet thì anh và nhiều đồng nghiệp của mình sẽ không giải quyết kịp các công việc ở cơ quan.
Thực tế, hầu như nhà báo nào trong quá trình tác nghiệp cũng vướng phải những tai nạn nghề nghiệp do công cụ số hóa của mình mang lại. Vấn đề là sử dụng chúng như thế nào. Nếu quá lạm dụng và ỷ nại vào thiết bị thì đôi khi bạn sẽ vấp phải những rắc rối khó chịu do chính mình gây ra.
Văn Khách