Hiện tại, ngành thể thao Việt Nam có 22 liên đoàn, hiệp hội (LĐ-HH) thể dục thể thao cấp quốc gia đã được thành lập. Tuy nhiên, trong số đó chỉ có 4-5 LĐ-HH hoạt động có hiệu quả. Nổi bật nhất trong số đó chính là bóng đá và bóng chuyền khi 2 môn này đã hoàn toàn tự chủ được tài chính. Khi thực hiện chủ trương xã hội hóa một cách triệt để, ngày nay, chỉ riêng 28 CLB bóng đá ở 2 hạng cao nhất (V-League và hạng Nhất) đã huy động nguồn kinh phí đầu tư ước chừng 2.000 tỉ đồng mỗi năm từ xã hội.
Đấy là chưa kể những khoản tiền rất lớn mà các doanh nghiệp đầu tư vào bóng đá bỏ ra để củng cố cơ sở vật chất, sân bãi phục vụ cho công tác đào tạo, huấn luyện... Không thể bì được với bóng đá, nhưng ở môn bóng chuyền, sau khi kết thúc năm vừa qua, ngân quỹ của Liên đoàn BCVN cũng có số dư tới hơn 15 tỉ đồng. Một số LĐ-HH khác như cầu lông, tennis, golf đã có thể tự chủ được một phần nào đó.
Còn lại đa số các LĐ-HH thực chất chỉ tồn tại trên danh nghĩa, trong khi ngay cả quy chế hoạt động, trụ sở làm việc... cũng chưa có, tổ chức nhân sự rất đỗi nghèo nàn. Nhiều nhân sự chủ chốt ở liên đoàn, đặc biệt là tổng thư ký và chánh văn phòng quá yếu kém, trình độ chuyên môn cũng như quản lý hành chính, kinh tế chưa hề đáp ứng được yêu cầu... Thực tế cho thấy liên đoàn nào mạnh thường nhờ vào việc tổng thư ký liên đoàn ấy giỏi ngoại giao hoặc đang đương chức ở một công ty lớn. Và ngược lại khi vị tổng thư ký ra đi thì mọi chuyện đổi khác. Những LĐ-HH này không thể thực hiện được hết chức năng, nhiệm vụ mà có giỏi lắm chỉ giao dịch đối ngoại quốc tế hay vận động tổ chức 1-2 giải đấu cho có lệ… Bằng chứng là Liên đoàn Bóng chuyền TPHCM đã từng rất mạnh dưới thời ông Phạm Phú Ngọc Trai còn là Tổng giám đốc Pepsi và là Tổng thư ký. Thế nhưng sau khi ông Trai thôi đảm đương công việc ở Liên đoàn, bóng chuyền TPHCM đi một lèo xuống thảm hại.
Vì thế, trước thực trạng đáng buồn này khi 3 tổ chức chuẩn bị được thành lập của karatedo, boxing và đua thuyền, người ta tự hỏi liệu có thoát khỏi nguy cơ giống như phần lớn các LĐ-HH đang hiện hữu hay thành lập liên đoàn chỉ là một biện pháp mang tính hình thức để … chia “lộc”.
Việc thành lập liên đoàn có trở nên thành công hay chỉ mang tính hình thức, tất cả xuất phát từ yếu tố con người. Thực tế, một số bộ môn được đề nghị thành lập liên đoàn, hiệp hội, nhưng cố chần chừ. Vì các cán bộ chuyên môn sợ bị mất quyền lợi. Có “Ban vận động thành lập liên đoàn” sau 12 năm vẫn cứ là... ban vận động. Một số liên đoàn đã đuợc thành lập nhưng hoạt động yếu vì thiếu người có tài, có tâm, thực sự nhiệt huyết... Ban chấp hành thoạt nhìn thì đồ sộ, đông đảo nhưng cả năm có khi chẳng họp được lấy một lần.
Trong khi đó, ở không ít bộ môn ngành thể thao không chủ động bàn giao, phân cấp để hỗ trợ các LĐ-HH hoạt động mà vẫn nhúng tay vào công tác quản lý, tạo nên sự phân cấp không rõ ràng, chồng chéo trong hầu hết các hoạt động. Điều này vừa tạo nên sự thụ động trong cách nghĩ, cách làm của các LĐ-HH vì ỷ Nhà nước vẫn còn bao cấp.
Hoàng Đăng